Кіріспе
Шахмат турниріндегі жоғары нәтиже. Шахматтағы норма – шахмат турниріндегі жоғары деңгейлі нәтиже. Нәтиже деңгейі әдетте белгілі бір шектің жоғарысындағы турнирлік рейтингімен өлшенеді (мысалы, гроссмейстер нормасы үшін 2600), сондай-ақ турнирдің деңгейіне қатысты талаптар болады, мысалы, қатысушылардың белгілі бір атағы/деңгейінің ең кем саны. ФИДЕ-ден гроссмейстер сияқты атақ алу үшін бірнеше норма орындалуы керек.
A norm in chess is a high level of performance in a chess tournament. The level of performance is typically measured in tournament performance rating above a certain threshold (for instance, 2600 for GM norm), and there is a requirement on the level of tournament, for instance by a prescribed minimal number of participants of given title/level one meets. Several norms are among the requirements to receive a title such as Grandmaster from FIDE.
Үлкен шебер Норм
Шахматта гроссмейстер (GM) атағына ие болу үшін, ойыншы кем дегенде 27 партиядан тұратын турнирлерде үш немесе одан көп гроссмейстер нормасын орындауы тиіс. Нормалар ФИДЕ-нің қатаң талаптарына сай келетін турнирлерде ғана алынады: мысалы, турнирге әртүрлі елдерден кем дегенде үш гроссмейстер қатысуы керек, ал ойын кем дегенде тоғыз турдан тұуы керек, сондай-ақ әр турға ойлауға жұмсалатын уақыт 120 минуттан кем болмауы тиіс. Басқа да көптеген ережелер бар, мысалы, турнирді халықаралық төреші басқаруы керек. Норма іздеуші турнирде кемінде 2600 рейтингке (TPR) ие болуы керек. FIDE қолданыстағы атақ регламентін өз веб-сайтында жариялайды.
Басқа FIDE нормалары
Халықаралық шебер (IM), Халықаралық әйел шебер (WIM) және Әйелдердің үлкен шебері (WGM) атақтарына қойылатын талаптар да азырақ қатаң.
Ұлттық ұйымдарда
2009 жылдың наурызында АҚШ шахмат федерациясы өз атақтар жүйесін енгізді. Бұл жүйе жеті түрлі деңгейдегі атаққа ие болу үшін бес норманы қажет етеді, бұл деңгейлер "Өмірлік аға шебер" атағынан басталып "4-санатқа" дейін барады. Осы нормаларға қойылатын талаптар FIDE нормаларына қарағанда кем қатаң.