Кіріспе

Алтын ұрлау оқиғасы, Перт, Батыс Австралия

Перт монетасының арамдануы – 1982 жылғы 22 маусымда Батыс Австралиядағы Перт монетасынан 49 алтын таяқшаның тонау үшін танымал атауы. Бұл алтынның құны сол кезде 653 000 австралиялық долларына тең болған (1982 жылғы 653 000 доллар қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең). 2023 жылғы деректер бойынша, алтынның құны 6,4 миллион австралиялық доллардан аспайды. Полицияның мәліметінше, сол кезде үш бауыр – Рэй, Питер және Брайан Микельбергтер тонауды ұйымдастырған. Үшеуі де сотқа тартылып, 1983 жылы тиісінше жиырма, он алты және он екі жылға бас бостандығынан айырылды. Үш айыптау үкімінің бәрі 2004 жылы жойылды. Бүгінгі күнге дейін іс әлі де шешілмеген және Микельбергтер өздерінің кінәсіздіктерін сақтап, Батыс Австралия полициясының оларды жала жауып, қылқылық жасағанын мәлімдейді.

Микельберг ағайындылары

Ұрылық болғаннан кейін көп ұзамай полиция тергеуді Микельберг ағайындарына шоғырландырды. Полицияның мәліметінше, ағайындар Перт қаласындағы құрылыс қоғамынан чектер ұрлап, содан кейін монетахананы алдап, осы чектерді алтын құймаларға айырбастаған. Алтынды курьер арқылы алып, күзет компаниясы Перттегі кеңсеге, содан кейін Жандакот әуежайына жеткізген, бірақ ол кейін із-түзсіз жоғалып кеткен. Басқа да бір мәселе бойынша, 1982 жылдың қыркүйек айында үш ағайынды, олардың ата-анасы және тағы бір адам, Брайан Поззи, «Техастың сары розасы» деп аталатын жасалма алтын тұмарға қатысты айыптама алды. 1980 жылдың қараша айында Перт кәсіпкері Алан Бонд бұл тұмарды 350 000 долларға сатып алған. Кейін оның құны 150 000 доллардан кем екені анықталды, ал 1984 жылдың маусым айында Реймонд Микельберг пен Брайан Поззи алдауға қатысқандығы үшін өздерін кінәлі деп мойындады. Түрмеде тоғыз ай отырғаннан кейін, апелляцияда сот шешімі күштен шығарылып, Брайан босатылды, бірақ 1986 жылдың 27 ақпанында ұшақ апатында қаза тапты. Ол Перттің шетіндегі Каннинг дам жанында отын таусылып құлаған екі қозғалтқышты Aero Commander ұшағының пилоты болған. Түрмеде Рэй мен Питер өздерінің кінәлі екендігіне қарсы жеті шағым жасады, негізінен олардың мойындаулары полиция тергеушілері тарапынан жасалған деген үмітпен. Рэй мен Питер шартты түрде босатылуға дейін сәйкесінше 8 және 6 жыл түрмеде отырды. 1989 жылы Перттегі TVW 7 телеарнасының (қазіргі Channel Seven Perth) қақпасының сыртында алтын бөлшектері табылды. Осымен бірге телеарнаның журналистерінің біріне, Алисон Фанға жолданған анонимді хат болды, онда Микельбергтердің кінәсіздігіне наразылық білдіріліп, Перттегі белгілі бір кәсіпкердің алаяқтыққа қатысы бар екені айтылды.

Дон Хэнкок

Бұл істі тергеген аға тергеуші детектив-сержант Дон Хэнкок болды, кейіннен ол Мемлекеттік қылмыстық тергеу бюросының (CIB) басшысы болып тағайындалды. 2001 жылдың қыркүйегінде Латлейнде Хэнкок үйінің сыртында болған жарылыс салдарынан Хэнкок пен оның досы Лу Льюис қаза тапты.

Тони Левандовски

2002 жылы полициядағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты мемлекеттік комиссия жұмысының ортасында, істің төрінде болған зейнеткер полиция қызметкері Тони Левандовски ағайындыларды кінәлау үшін пайдаланылған дәлелдерді жасауға қатысқандығын мойындады. Тергеу барысында Левандовскидің жоғары офицері Дон Хэнкок болды. Микельбург тұтқындалғаннан кейін ағайындылармен сұхбаттасуға олар екеуі ғана қатысты. 2004 жылдың мамыр айында, сотқа шығар алдында Левандовски өз-өзіне қол жұмсады. Қазір қайтыс болса да, Левандовскидің мойындауы Хэнкокты Микельберг ісінде дәлелдерді жалғандауға тікелей қатысты деп көрсетті.

Сотталғандар ақталды

2004 жылдың шілдесінде Батыс Австралияның қылмыстық апелляциялық соты жеті сәтсіз әрекеттен кейін бауырластардың сот үкімдерін жойды. Сот судьясы олардың жазасы күштен тыс есебінен, кінәсіздік презумпциясына құқылы екендерін мәлімдеді. Полиция комиссарының орынбасары Мел Хей бұл шешімге наразылығын білдірді, бұл бауырластардың оны қорлау туралы сотқа шағымдануына себеп болды. Кейін бауырластар Батыс Австралия үкіметін жала жабу айыбымен сотқа берді, ал келісімнің бір бөлігі ретінде Батыс Австралия полициясы 2007 жылдың желтоқсанында ресми түрде кешірім сұрады. Бауырластардың өтемақы талаптары қабылданғаннан кейін, 2008 жылдың қаңтарында штаттың бас прокуроры Джим МакГинти әр бауырласқа "оларға жасалған әділетсіздік" үшін 500 000 доллар көлемінде экс-грация төлемдерін ұсынды. Бұл төлемдер олардың екі апелляциясының заңдық шығындарын жабу үшін төленген 658 672 доллардан кейін жасалды. Микельбергтердің адвокаты Рей үшін 950 000 доллар, ал Питер үшін 750 000 доллар өтемақы сұрады. Экс-грация төлемдері жақсы ниетпен қабылданды, бірақ 2016 жылы, басқа бас прокурор Майкл Мишиннің басшылығымен штаттың заңдық көмек комиссиясы Реймонд Микельбергтен 145 353 доллар қайта өндіріп алуға тырысты, бірақ бұл әрекет заңсыз деп танылды және тоқтатылды.

Іске қатысты кітаптар

Автор Авон Ловелл 1985 жылы осы оқиға туралы "Микельберг тігісі" атты кітап жазды, онда полицияның күмәнді тергеу тәжірибелері, оның ішінде қол қоймаған мойындаулар жасау және жалған саусақ іздерін қолдану туралы мәлімдемелер жасалды. Полиция кәсібудағы әр мүшесінен аптасына 1 доллар жинап, Ловеллге және оның баспагерлері мен таратушыларына қарсы сот шараларын жүзеге асыру үшін, кітаптың жариялануын тоқтату мақсатында қаражат жинады. Шамамен 1-2 миллион доллар жиналды. Кітапқа мемлекеттік тыйым салынды, бірақ ол J S Battye кітапханасында оқуға қолжетімді болып қалды. Тыйым ақырында алынып тасталды. 1990 жылы Ловеллдің "Бөлшектенген бейне" атты екінші кітабы жарық көрді және бірінші кітапқа ұқсас тағдырға ұшырады. Бұл тыйым да кейіннен жойылды. 2011 жылдың наурыз айында Ловелл осы оқиғаға арналған үшінші кітабын, "Өтіріктер жыршысы" атты кітабын ұсынды, ол Антонио Бути осы тақырыпта жазғанмен бірдей уақытта жарық көрді.

Танымал мәдениетте

Алдамшылыққа негізделген екі телефильм түсірілді. "Ұлы алтын алаяқтығы" (1984) режиссері Джон Пауэр, сценарийін Дэвид Уайт жазған, рөлдерде Джон Харгривс (Рэй Микельберг), Тони Рикардс (Питер Микельберг), Роберт Хьюз (Брайан Микельберг), Брайан Маршалл (Хенкок), Крис Хейвуд (Питер Дювеняк), Стив Джодрелл (Крис Хант), Роберт Фаггеттер (Детектив-сержант Хуфт) және Билл Маккласки (Теренс Генри) сомдады. Бұл нұсқа Бразилияда "A Grande Fraude" деген атаумен көрсетілді және Францияда "Les mercenaires de l'or" деген атпен бейнежазба түрінде шықты. "Ұлы монета алаяқтығы" (2012) режиссері Джефф Беннетт, сценарийін Рег Крибб және Пол Беннетт жазды, рөлдерде Грант Боулер (Рэй Микельберг), Тодд Ласэнс (Питер Микельберг), Джош Куонг Тарт (Брайан Микельберг), Шейн Борн (Хенкок), Джон Батчелор (Левандовски), Майя Стендж (Шерил Микельберг) ойнады. Бұл фильм 2012 жылдың 11 наурызында көрсетілді. Бір актер, Каролина Маккензи, екі фильмде де ойнады: 1984 жылғы нұсқада детектив Льиляна Цвижич рөлін, ал 2012 жылғы нұсқада Пег Микельберг рөлін сомдады.