Кіріспе
Осло метро желісі, Норвегия Гроруд желісі (Grorudbanen) - Норвегияның Осло қаласында Тойен мен Вестли арасындағы Осло метро желісі. Жер асты, жер деңгейі және көтерілген желілер араласқан жол ретінде салынған, ол Гроруддаленнің солтүстік бөлігінен өтеді, Гроруд, Ромс және Стовнер сияқты аудандарды қамтиды. 5-жолдың барлық бағыты бойынша сағатына төрт рет жүреді. 4-жол Вестли мен Окерн арасында жүреді, содан кейін Лорен желісіне бұрылады. Күн сайын 40 000 жолаушымен "Гроруд" желісі метроның ең көп жүретін тармағы болып табылады. Гроруддаленнің жоғарғы бөліктері арқылы қалалық темір жол салу ұсыныстары алғаш рет 1919 жылы қоғамдық құжаттарда айтылды. 1940 жылдардың соңында жоспарлану басталды және желі 1954 жылы басқа үш метро желісі мен Ортақ туннельмен бірге саяси түрде бекітілді. Құрылыс 1956 жылы басталды және Гроруддаленді тұрғын үй ауданына айналдыру процесіне кірді. Grorud желісінің бірінші бөлігі, Tøyen-ден Grorud-ға дейін, 1966 жылы 16 қазанда ашылды. Қалған желі үш кезеңмен ашылды: 3 наурызда 1974 жылы Rommen-ге, 18 тамызда Stovner-ге және 21 желтоқсанда 1975 жылы Vestli-ге. 2006 жылы 22 тамызда "Альянс" желісі ашылды, ал 2013 жылы 3 сәуірде "Лорен" желісі ашылды, ол "Гроруд" желісін "Альянс" желісіне жалғастырды.
The Grorud Line (Grorudbanen) is a line on the Oslo Metro between Tøyen and Vestli in Oslo, Norway. Built as a mix of underground, at ground level and as an elevated line, it runs through the northern part of Groruddalen, serving such neighborhoods as Grorud, Romsås and Stovner. Line 5 runs along the entire line four times per hour. Line 4 runs between Vestli and Økern before branching off on the Løren Line to get onto the Ring Line. With 40,000 daily riders, the Grorud Line is the busiest branch of the metro. Proposals for an urban railway through the upper parts of Groruddalen were first articulated in public documents in 1919. Planning started in the late 1940s and the line was politically approved in 1954, along with three other metro lines and the Common Tunnel. Construction started in 1956 and was part of a process to transform Groruddalen into a residential area. The first part of the Grorud Line, from Tøyen to Grorud, was opened on 16 October 1966. The rest of the line opened in three stages: to Rommen on 3 March 1974, to Stovner on 18 August and to Vestli on 21 December 1975. The Ring Line connection opened on 22 August 2006 and on 3 April 2013 the Løren Line opened, connecting the Grorud Line to the Ring Line.
Бағыт
Grorud Line - Ослодағы Groruddalen-дің солтүстік жағы арқылы өтетін теміржол желісі. Жолақтың төменгі бөлігі тұрғын үй мен сауда аумағы аралас орналасқан. Grorud Line Тойендегі ортақ туннельден бұтақталады және Карл Бернерс-плэйске дейін жалғасады. Бұл жерде тікелей, бір жолды туннель бар, ол кіріс емес пойыздарға Райен депосына кіруге мүмкіндік береді. Карл Бернерс-пласттан солтүстікке қарай Ринг-лайн Гроруд-линиядан тармақталады. Соңғысы S қисығымен Хасле маңындағы аймаққа жалғасады, онда ол туннельден шығып, Хасле станциясына жетеді. Ол Окерн станциясына жетуден бұрын Ална желісі мен 3-сақинаның астындағы қысқа туннель арқылы жалғасады. Бұл жолдың бойында Лорен желісі Гроруд желісіне жалғасады. Жол Рислокка стансасынан кейін Østre Aker vei бағытына қатар жалғасады. Ол Vollebekk стансасы мен Linderud-дан кейін жалғасады, содан кейін ауданның сипаты тұрғын үйге ауысады. Желі Вейтвет стансасынан 4-ші ұлттық жолға параллель жүреді. Жол 4-ші жолдың астынан өтеді және Rødtvet станциясы мен Kalbakken станциясының арғы жағымен жалғасады. Содан кейін желі Ammerud станциясына жетуден бұрын шығатын туннельге кіреді. Бұдан кейін желі Гроруд станциясына жетеді және бірден кейін туннельге кіреді. Romsås станциясы Rommen станциясына жетуден бұрын аяқталатын туннель ішінде орналасқан. Сызық жер деңгейінде Стовнер станциясының алдында жалғасады, бұл кезде ол туннельге кіреді.
Қызмет
Grorud желісі Осло метросының 4 және 5 желілерімен қызмет көрсетеді, екі желі де сағатына төрт рет жүреді. Барлық қызмет кешкі уақытта және демалыс күндерінің кей бөліктерінде қысқартылған. 5 желісі Гроруд желісінің барлық учаскесін, ал 4 желісі Лорен желісі мен Сақина желісіне бұрылу алдында Вестли мен Окерн арасында өтеді. Екі желі де Майорстуенге жету үшін бірдей уақыт алады. Тьен мен Nationaltheateret арасындағы орталық станцияға жол жүру үшін 5-жола жылдам. Блиндерн мен Синсен арасындағы станцияларға жол жүру үшін 4-жол жылдам. Жолдарды пайдалануды Спорвейен Табен компаниясы Осло мен Акершюстің қоғамдық көлік басқармасы Ruter компаниясымен келісімшарт бойынша жүзеге асырады. Инфрақұрылымның өзі Sporveien коммуналдық компаниясына тиесілі. Қызмет MX3000 үш және алты вагондар пойыздары арқылы жүзеге асырылады. Бұл желіде күн сайын 40 000 жолаушы жүреді, бұл оны метроның ең көп жүретін бөліміне айналдырады. Нәтижесінде 1919 жылы қалалық теміржол жоспары қабылданды. Ол Грефсен арқылы жүретін сақиналық желімен және Энсё арқылы жүретін Гроруд желісімен біршама басқа бағытты ұсынды. Алдымен басқа желілер басымдыққа ие болды, бірақ 1930 жылдардың ортасынан бастап Гроруддален арқылы желілер қайта қарастырылды. 1937 жылы есеп шығарылды, бірақ 1940 жылы Германия Норвегияны басып алғаннан кейін барлық жұмыс тоқтатылды. 1946 жылы жоба бойынша жұмыстар қайта басталды. Жаңа комитет қала маңындағы желілердің көлемін ұлғайту қажет деген қорытындыға келді. Жол қозғалысының артуы бойынша жер асты жүйесі жоққа шығарылды және оның орнына жер асты бағыты қолданылды. Бұл жолдың бұл бөлігі сағатына 20000 жолаушыны тасымалдай алады. Бұл кезде Grorud Line Эстерстеньё желісінің тармағы ретінде ұсынылды, ол Эттерстадта бұрылады. 1948 жылы Осло мен Акер муниципалитеттері біріктірілді. Үлкендіктің өзгеруіне аймақтық жоспарлаудың өзгеруі әсер етті. Ослода тұрғын үй жетіспеушілігі болды, ал аймақта халық саны тез өсіп жатты. Бұл мәселені шешудің жолы - Акерде метрода жүретін жолаушылар үшін қалалар салу. Метро мен жаңа тұрғын үйлер үшін жоспарлар 1950 жылғы муниципалдық жоспарда негізделген. Метроның негізі 1951 жылы құрылды, Акерселвадан өтуді болдырмау үшін, Гронландс торгта аяқталатын Энерхауген арқылы ортақ сегментпен. Жобалар болашақта желі Holmenkolbanen батыс жер асты желісімен Nationalthatret жалғастыру үшін ұзартылуы мүмкін деп жоспарланды. Төрт тармақ салынады, оның ішінде Grorud Line; қолданыстағы Østensjø Line метроға айналдырылатын болады. Ламберцетер желісі 1952 жылы 3 сәуірде саяси түрде мақұлданды, ал төрт желілік желі 1954 жылы 9 желтоқсанда мақұлданды. Соңғысы терминалды Jernbanetorget-ке ауыстыруды қамтиды. Инвестициялар 221 млн. норвегиялық кронаға бағаланды, оның ішінде жылжымалы құрам.
Құрылыс
Гроруд желісінің құрылысы 1956 жылдың ақпан айында басталды. Жер жұмыстарын және электр жабдықтарын құрылыс салушылармен келісімшарт бойынша жасалды, ал жолды салуды Жоспарлау басқармасы жүзеге асырды. Бастапқы жоспарлар батыс жеңіл рельстермен салыстыруға мүмкіндік беру үшін пантограф арқылы 600-650 вольт (В) бірқалыпты ток (БЖ) пайдалануды талап етті. Кейіннен бұл үшінші рельс арқылы 750 В DC-ге ауыстырылды. Бұл диаметрінің жоғары болуына және содан кейін ампердің жоғары болуына және техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл жүйе кабина сигнализациясы мен жылжымалы блоктарын қолданады, бұл сол кездегі алдыңғы қатарлы технология болды және сол кезде Еуропада тек Стокгольм метросында ғана іске асырылған болатын. Жалпы учаскелерде рұқсат етілген ұзындығы 90 секунд болса, Гроруд желісінде 120 секундқа орнатылған. Бастапқы жоспарлар Grorud Line-ті қоса алғанда, әрбір желіде депоны қажет етті, бірақ бұл кейінірек Райендегі орталық депоға өзгертілді. Бастапқыда станциялар кедергісіз болуы және оператор трамвайға ұқсас кондукторларды жұмысқа орналастыратыны жоспарланған. Алайда бұл 1958 жылы тоқтатылды, оның орнына станциялар "жабылып", әр станцияда билеттер орнатылды. 1960 жылы Oslo Sporveier компаниясына желі операторы ретінде рұқсат беру туралы шешім қабылданды. Құрылыстың алғашқы бөлігі 1956 жылы ақпанда Рёдтветте басталды. 1964 жылдың басында Хаследен Грорудқа дейінгі учаскеде жер жұмыстары аяқталды. Бұл жобаға 3-торап пен Ална желісі астынан 37 млн. крондық туннель салу кірді. Гроруд желісінің құрылысы желі бойымен, әсіресе жоғарғы бөліктерінде, ірі тұрғын үй құрылысымен қатар жүрді. Жол бойында қатарлы тұрғын үйлер, кондоминиумдар мен биік ғимараттар араласқан қалалар салынған, көбінесе вокзалдарға жақын орналасқан. Кейбіріне шағын сауда орталықтары да берілді. Сондықтан Тойеннен Грорудқа дейінгі Гроруд желісін ашу 1966 жылдың 16 қарашасына дейін кейінге қалдырылды. Желіде T1000 пойыздары пайдаланылды, олардың ұзындығы алты вагондарға дейін жетеді. Бастапқыда қызмет қаланың орталығында Джернбаннеторгетте аяқталды, сонымен қатар Карл Бернерс-плзден Ламберсетер желісіне дейінгі тармақ арқылы жүретін және Райенде аяқталатын қызмет. 1970 жылдары, аңғардың солтүстік-шығысында жаңа тұрғын үйлер салынып біткен кезде, желі үш рет кеңейтілді. Бірінші кеңейту 1974 жылы 3 наурызда Грорудтан Ромменге дейін ашылды.
Пайдалану тарихы
1977 жылы 9 қаңтарда орталық қалалық қызмет Сентрумға дейін кеңейтілді. Алайда, бұл станция 1983 жылдың 20 наурызынан 1987 жылдың 7 наурызына дейін жабылып, Stortinget ретінде қайта ашылды. 1995 жылдың 8 сәуірінен бастап Grorud желісі бойынша пойыздар жалпы туннель арқылы Осло университетінің негізгі кампусына қызмет көрсететін Sognsvann желісі бойынша Blindern-ге дейін жалғасты. 5 желісі өзінің батыс аялдамасын 2003 жылы 20 тамызда, сақина желісінің бірінші бөлігі ашылғанда, Стороға дейін ұзартты. 2004 жылы 17 шілдеде шеңберлі желі құрылысы кезінде туннельдің бір бөлігі құлап, Гроджоу желісі алты айға жабылды және күн сайын 40 000 жолаушы апат орнын автобустармен айналады. 2006 жылы 22 тамызда Карл Бернерс-плзден Синсенге дейінгі шеңберлік желі ашылды, ал Тьеннен Карл Бернерс-плзге дейінгі бөлім 4 және 6-жолдармен қызмет ете бастады. Метро жүйесі 2007 жылы жаңа MX3000 бірліктерін қабылдауға кірісті, олар ескі қордың орнына келеді. 2008 жылдың 18 тамызынан бастап 5-жолындағы желі жиілігі сағатына төрт поездден сегізге дейін көтерілді, бірақ қосымша пойыздар Stortinget-те аяқталады. 2010 жылы T1000 акциялары толықтай шығарылды. Løren Line желісінің құрылысы 2013 жылдың маусым айында басталды. 2015 жылдың қазан айында аяқталуы жоспарланған, ал 2016 жылы ашылды. Жоба аясында Romsås, Stovner және Vestli станцияларына жаңартулар жасалмақ. Жұмыс 2013 жылдың қыркүйегі мен желтоқсаны аралығында Гроруд желісінің оңтүстік бөлігін жабуды қамтиды. "Осло 3-пакеті" аясында қаржыландырылатын жобаның құны 600 млн. крон болады. Сторо қаласында аяқталатын 3-жола Гроруд желісіне дейін ұзартылады. Ол ортақ туннельді кеңейтудің қажеті жоқ, метро жүйесі арқылы шығыс-батыс қуатын арттырады.
Болашақ
Сонымен қатар, Ruter компаниясы Furuset және Økern арасындағы Furuset желісіне байланысты жол салуды ұсынды. Желіде жүретін пойыздар Лорен желісі арқылы Сақиналық желіге қосылады. Басқа ұсыныстар бойынша желі Ниттедалдың Слаттумға дейін ұзартылуы мүмкін. Грорудаленнің батыс шетінде Фурсет желісіне қосылу үшін Стовнерден тармақ ұсынылды. Ол Øvre Stovner, Lørenskog станциясы және Oslo Commuter Rail және Visperud жаңа станциялары болады. Висперуд сондай-ақ 500 мен 2000 автомобильге арналған саябақ пен көлік үшін ұсынылды, өйткені ол 159-шы ұлттық жолда және Е6 Еуропалық жолда орналасқан. Бұл жобаның бір бөлігі - Льоренского станциясына жақын жерде орналасқан 1200 жаңа үйді жоспарлап отырған Skårerødgården жаңа маңындағы қалашықты қамтамасыз ету. Эллингсрудосеннен Стовнерге дейінгі жолды салу құны 2,4 млрд. NOK деп бағаланады. Солтүстік ұзартудан тәуелсіз, Фурсет желісінен Гроруд желісіне дейінгі тармақ.