Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бутанның Друк Гьялпосы (1907-1926) Гонсар Угьен Ванчук (11 маусым 1862 – 26 тамыз 1926) – 1907 жылдан 1926 жылға дейін Бутанның алғашқы Друк Гьялпосы (Королі) болды. Өмірі бойы бойы жаңадан құрылған мемлекетін біріктіруге және халықтың сенімін жеңіп алуға тырысты.
Druk Gyalpo of Bhutan from 1907 to 1926
Gongsar Ugyen Wangchuck (, ; 11 June 1862 – 26 August 1926) was the first Druk Gyalpo (King) of Bhutan from 1907 to 1926. In his lifetime, he made efforts to unite the fledgling country and gain the trust of the people.
Қиын балалық шақ пен билікке көтерілу
Угьен Вангчук 1862 жылы Бумтангтың Джакар қаласындағы Вангдихолинг сарайында дүниеге келді. Оның әкесі Джигме Намгьял сол кездегі Бутанның Друк Десиі болды және ол өте жас кезінде әкесі сарайында көшбасшылық және соғыс өнерінде тәлім алды. Угьен Вангчук соғысқа толы кезеңде өскендіктен, шебер жауынгер ретінде дайындалды. 1876 жылы, 14 жасында Угьен әкесіне қосылып, Пароның бас көтерген Пенлопы, Тшевнаг Норбуға қарсы күресті. 1877 жылдың басында әкесі Пунахадағы көтерілісті басу үшін Угьенді Парода қалдырып кетті. Угьен әкесінің жауы Дамчо Ринчен тарапынан ұрланды. Джигме Намгьял Ринченнің әпкесі отбасының он екі мүшесін өлтіремін деп қорқытқан соң, Ринчен Угьенді босатты. Одан көп ұзамай, 1878 жылы Джигме Намгьял 16 жастағы Угьенді Пароның Пенлопы етіп тағайындады. Көп ұзамай, 1881 жылы Джигме қайтыс болды, ал Угьен әкесінің көптеген жауапкершіліктерін өз мойнына алды. Ол әкесі Джигме Намгьялға қарсы болған монастырларға сыйлықтар ұсынып, әкесіне жеке ренжігендерге мейірімділік пен төзімділік көрсету арқылы әкесінің жауларымен келісуге тырысты. Содан кейін Угьен билікті консолидациялау және өзіне сенген адамдарды үкіметтегі маңызды лауазымдарға орналастыру жұмыстарын бастады. 1882 жылы, қақтығыстар мен азамат соғысынан кейін Угьен әкесінің де атқарған Тронгсаның Пенлопы лауазымын иеленді. Угьен наразылықты одан әрі басуды жалғастырды. Угьеннің екі сенімді одақтасы, Алу Дорджи мен Фунтшо Дорджи оған қарсы шығып, өздері таңдаған монахты 55-ші Друк Деси етіп тағайындауға тырысты. Бұл 1886 жылы Чанглиметанг шайқасында, Бутан тарихындағы соңғы қарулы азаматтық қақтығысқа әкеп соқты. 24 жастағы Угьен шешуші жеңіске жетіп, барлық ішкі дау-дамайларды жойып, Бутанның де-факто билеушісіне айналды.
Ugyen Wangchuck was born in Wangdicholing Palace, Jakar, Bumthang in 1862. His father, Jigme Namgyal, was the Druk Desi of Bhutan at the time and he was apprenticed at the court of his father in the art of leadership and warfare at a very young age. Because he grew up in an embattled period, Ugyen Wangchuck was trained as a skilled combatant. In 1876, when he was 14, Ugyen joined his father in fighting the rebellious Penlop of Paro, Tshewnag Norbu. In early 1877 his father left Ugyen in Paro to deal with a rebellion in Punakha. Ugyen was kidnapped by one of his father's enemies, Damchö Rinchen. When Jigme Namgyal threatened to kill twelve members of Rinchen's sister's family, Rinchen released Ugyen. Soon afterwards, in 1878, Jigme Namgyal appointed Ugyen as the Penlop of Paro at the age of 16. Soon after, in 1881, Jigme died, and Ugyen took on many of his father's responsibilities. He tried to reconcile with the enemies of his father, offering gifts to monasteries that disliked Jigme Namgyal, and showing kindness and forbearance to those that had personally wronged his father. Afterwards, Ugyen began work to consolidate power and put those he trusted into key positions of government. In 1882, after a period of strife and civil war, Ugyen assumed the position as the Penlop of Trongsa, a post his father had held. Ugyen continued to further suppress dissent. Two of Ugyen's trusted allies, Alu Dorji and Phuntsho Dorji, rebelled against him and attempted to instate a monk of their choosing as the 55th Druk Desi. This culminated in the battle of Changlimethang in 1886, the last armed civil conflict in Bhutanese history. Ugyen, now 24, held a decisive victory, eliminated all internal strife, making him the de facto ruler of Bhutan.
Бір ауыздан келісу арқылы буддалық монархияның құрылуы
Бутан 256 жыл бойы 54 Друк Десинің кезекпен билігінде болды, буддалық монархия орнағанға дейін. Угьен Вангчук 1907 жылы монархияны құрды, бірақ ол он жылдан астам уақыт бойы де-факто билеуші болған. 1907 жылдың 17 желтоқсанында Угьен Вангчук халық өкілдері, шенеуніктер және дін қызметкерлері тарапынан бірауыздан сайланып, Пунахха Дзонгта Бутанның тұңғыш мұрагерлік патшасы болып тағайындалды. Сол күні монархия институтын бекітетін заңды құжат мөр сақиналарымен және саусақ іздерімен куәландырылды. Британдық саяси өкілі, сэр Клод Уайт (1853–1918), таққа отырғызу рәсімінде Ұлыбритания үкіметін өкілдік етті. Осы күннен бастап 17 желтоқсан Бутанның Ұлттық күні (Гяльёнг Дуэчен) ретінде тойланады.
Bhutan had been ruled under 54 successive Druk Desis for 256 years until Buddhist monarchy was established. Ugyen Wangchuck founded the monarchy in 1907, although he had been more or less the actual ruler for more than a decade. On 17 December 1907, Ugyen Wangchuck was elected unanimously by the representatives of the people, the officials and the clergy and enthroned as the first hereditary King of Bhutan in Punakha Dzong. A legal document on the institution of monarchy was attested with signet rings and thumbprints, on that day. British political officer, Sir Claude White (1853–1918), represented the British government at the enthronement ceremony. Since that day, 17 December is celebrated as the National Day of Bhutan (Gyalyong Duechen).
Сыртқы байланыстар және шетелге ресми сапарлар
Угьен Вангчук, сол кезде 12-ші Тронгса Пенлоп, 1904 жылы Тибетке жасалған Янгхазбенд экспедициясына Ұлыбритания мен Тибет арасында делдал ретінде қатысты. Оның келесі ресми шетел сапары 1906 жылы өтті, ол Уэльс принцімен кездесу үшін Калькуттаға сапар шекті. Патша Угьен Вангчук Бутанның аймақтық қақтығыстар мен бәсекелестік кезеңдерінде қорғалуы қажет екенін жақсы түсінді. Оның Әлдестігі 1865 жылғы шартты 1910 жылы қосымша тармақпен жаңарту арқылы ерекше алғырлық танытты. Жаңа тармақ бойынша Бутан үшінші елдермен қарым-қатынаста Британдық Үндістанмен кеңесетін болды. Бұл тармақ британдықтардың Тибетте және одан тыс жерлердегі қытай және ресейліктердің ықпалына деген күдігіне байланысты жасалды.
Ugyen Wangchuck, then 12th Trongsa Penlop, joined the Younghusband Expedition to Tibet in 1904, as a mediator between Britain and Tibet. His next official visit abroad took place in 1906 when he travelled to Kolkata to meet the Prince of Wales. King Ugyen Wangchuck was acutely conscious that Bhutan must to be protected through times of regional conflict and rivalries. His Majesty was exquisitely farsighted in updating the treaty of 1865 in 1910, with an additional clause. The new clause was that Bhutan would consult British India in its dealing with third countries. The clause was drawn up in the context of the British suspicion about the influence of the Chinese and Russians in Tibet, and beyond.
Руханилық
Патша Угьен Вангчук Лама Серконг Дорджи Чанг (1856–1918), Тертон Зилнон Намха Дорджи және 15-ші Кармапа Хачьяб Дорджи (1871–1922) сияқты көптеген буддалық рухани ұстаздармен тығыз қарым-қатынаста болды. 1894 жылы, 33 жасында, ол әлемдегі Ваджраяна буддизмінің ерекше нышандарының бірі – Курджей ғибадатханасын салуға кірісті. Курджейдегі ортаңғы лахханг, биік тұрған Гуру мүсінімен бірге, 1894 жылы патша Угьен Вангчуктың тапсырысымен салынды. Оның Әлiпсапасы – елдің барлық дратшангтарына (монахтар қауымына) үлкен көмек көрсету болды. Жас бутандықтардың білім алуы мен оқуына бағытталған көзқарасының аясында ол бутандықтардың екі тобын Тибетке геши деңгейіне дейін оқуға жіберді. 1915 және 1917 жылдары ол екі рет жас монахтарды Доқхамдағы Женфен Чоки Нангаваға (1871–1927) жіберді. Кейін олар Бутанға оралып, буддалық ілімдердің жарқын көзіне айналған ықпалды гештер (докторантура деңгейі) және ламалар болды.
King Ugyen Wangchuck had close relationship with many Buddhist spiritual masters such as Lama Serkong Dorji Chang (1856–1918), Tertön Zilnon Namkha Dorji, and the 15th Karmapa Khachyab Dorji (1871–1922). In 1894, aged 33, he undertook the construction of Kurjey temple, one of the landmarks of Vajrayana Buddhism in the world. The middle lhakhang in Kurjey, with its towering Guru statue, was built in 1894 by King Ugyen Wangchuck. His Majesty was a great benefactor to the dratshangs (monastic bodies) throughout the country. As part of his vision for scholarship and education of young Bhutanese, he sent two groups of Bhutanese to study up to geshey level in Tibet. Twice, in 1915 and 1917, he sent batches of young monks to Zhenphen Choki Nangwa (1871–1927) in Dokham. They later returned to Bhutan and became influential geshes (doctorate level) and lamas, serving as radiant sources of Buddhist teachings.
Өлім
1926 жылы 64 жасында патша Угьен Пходрангтағы Тинли Рабтен сарайында дүние сарды.
In 1926, aged 64, King Ugyen died at Thinley Rabten Palace in Phodrang.