Кіріспе
Бір немесе бірнеше жас лава ағындарымен қоршалған жер аумағы – кипука. Кипука лава ағындары таудың екі жағынан немесе тау жотасының, ескі лава күмбезінің төмен қарай жылжуынан немесе оның бастауынан таралуынан пайда болады. Қоршаған жерге қарағанда ескі және тозығы жеткен кипукалар көбінесе лава ағындарының теңізіндегі аралдар сияқты көрінеді. Олар көбінесе топырақпен және кейінгі экологиялық тізбек бойынша өсетін өсімдіктермен жабылған, бұл көзге көрінетін контраст тудырады және басқа жағдайда жарамсыз ортада жануарларға мекендейтін орын береді. Жанартау ландшафттарында кипукалар өсімдіктер мен жануарлар үшін биологиялық резервуарлар немесе пана ретінде маңызды рөл атқарады, олардан жабық жерлерді қайта қоныстандыруға болады.
A kīpuka is an area of land surrounded by one or more younger lava flows. A kīpuka forms when lava flows on either side of a hill, ridge, or older lava dome as it moves downslope or spreads from its source. Older and more weathered than their surroundings, kīpukas often appear to be like islands within a sea of lava flows. They are often covered with soil and late ecological successional vegetation that provide visual contrast as well as habitat for animals in an otherwise inhospitable environment. In volcanic landscapes, kīpukas play an important role as biological reservoirs or refugia for plants and animals, from which the covered land can be recolonized.
Этимология
Кипука, аа және пахохоео сияқты гавайи сөздері вулканологиямен байланысты және геология лексиконына енген. Гавайи ауыз әдебиетіндегі сипаттамалық мақалдар мен поэзиялық тұжырымдар да осы сөзді, ешқандай бұзушылыққа немесе араласуға қарамастан, өмір мен мәдениеттің сақталатын жерін білдіру үшін, көркем мағынада қолданады. Сонымен қатар, контрастты фондағы арал "топастарының" көрінуіне байланысты, орман ішіндегі ашық жер немесе тығыз қоныстағы кеңістік сияқты көзге түсетін кез келген өзгеріс немесе форманың өзгеруі, сөйлеу тілінде кипука деп аталуы мүмкін.
Ғылыми зерттеулер үшін маңызы
Кипука экологиялық зерттеулер үшін пайдалы зерттеу алаңдарын ұсынады, себебі олар қайталануға мүмкіндік береді; бір жүйедегі бірнеше кипука (бірдей лава ағынымен оқшауланған) біркелкі субстрат жасына және өркендеу сипаттамаларына ие болады, бірақ олар көршілес кипукалардан өлшем, жауап беру сияқты мағыналы салыстырулар жасау үшін жеткілікті түрде оқшауланған болуы мүмкін. Олар сондай-ақ тәжірибелік әсерлерге жақсы сезімтал. Гавайидегі Саддл-Жолындағы кипукалар аралдық биогеография, қоректік тізбектерді бақылау және инвазивтілікке қарсы биотикалық тұрақтылық сияқты экологиялық принциптерді зерттейтін әртүрлі зерттеулер үшін табиғи зертхана қызметін атқарды. Бұған қоса, Drosophila silvestris популяциялары кипукаларда қоныстанғандықтан, бұл шыбық түрінің фрагменттелген популяциялық құрылымын және репродуктивтік оқшаулануын түсінуге көмектеседі.