Эзра Ладерман: Американдық композитордың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америка композиторы Езра Ладерман (29 маусым 1924 – 28 ақпан 2015) – американдық классикалық музыка композиторы. Ол Бруклинде туған.

Өмірбаян

Ладерман еврей тегінен шыққан. Оның ата-анасы, Исидор мен Лия, Польшадан АҚШ-қа эмиграциялаған. Отбасы кедей болғанымен, оларда фортепиано болған. Ол былай деп жазды: «Төрт жасымда фортепианода импровизациялай бастадым, жеті жасымда музыка жазуға кірістім, нотаға түсіріп жаздым. Оны сол кезде түсінбедім, бірақ өте ерте жаста композитор болуге үлкен қадам жасадым». Ол Нью-Йорк қаласының Музыка және өнер орта мектебінде оқыды. 1943 жылдың 25 сәуірінде Ладерман АҚШ армиясына шақырылып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 69-шы жаяу әскер дивизиясында радиооператор болып қызмет етті. Ол былай деп жазды: «Біз Англияның Кавершем қаласында соғысқа дайындалып тұрдық. Осы жерде ағам Джек Германияда атып өлтірілгенін білдім. Бульж шайқасы, Рейнді Ремагенде кесіп өту, Лейпцигті азат ету, Эльба өзенінің жағасындағы Торгауда ресейліктермен кездесу – бұл күту мен үміт, жеңіс пен қайғыға толы шайқастар болды. Лейпцигті азат ету кезінде біз қасіреттің, қазір «Холокост» деп аталатын құбылыстың қорқынышын сезіндік. Соғыс аяқталғаннан кейінгі апталарда Ладерман Лейпциг симфониясын жазды. Бұл туынды оған армияда танымалдық әкелді, содан кейін ол GI Симфониялық оркестрінің оркестршісі болып тағайындалды. Ладерман 1946 жылдың 22 сәуірінде армиядан босатылды. Ол Нью-Йорк қаласындағы Стефан Вольпеден және Бруклин колледжінің Мириам Гидеоннан композицияны оқыды, 1950 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Колумбия университетінің Отто Луенингінен оқып, 1952 жылы магистр дәрежесін алды. Ладерманның шығармалары жеке аспаптық және вокалдық туындылардан бастап, ірі хорлық және оркестрлік музыкаға дейін жетеді. Ол «Оскар» сыйлығын жеңіп алған «Элеонора Рузвельт тарихы» және «Қара түлкі» фильмдеріне де музыка жазған. Ладерман Филадельфия оркестрімен үш рет, Ұлттық, Луисвилл және Чикаго симфонияларымен екі рет, сондай-ақ Нью-Йорк филармониясымен, Детройт, Питтсбург, Лос-Анджелес филармониясымен, Даллас, Хьюстон, Форт-Уорт, Сиракуза, Денвер, Колумбус, Олбани және Нью-Хейвен симфониялық оркестрлерімен бірлесіп жұмыс істеді. 1971 жылы ол Альфредо Антонинимен бірге жұмыс істеді – CBS симфониялық оркестрінің музыкалық директоры, оның «Дэвид жоқтады» операсының теледидардағы тұңғыш көрсетілімінде. Ол сонымен қатар Жан Пьер Рампаль, Йо-Йо Ма, Эммануэль Акс, Шеррилл Милнес, Алдо Паризо, Самуэль Барон, Дэвид Шифрин, Рэнсом Уилсон, Джудит Раскин, Эльмар Оливейра, Эрика Морини, Натаниел Розен, Стивен Кейтс, Тоби Аппель және Леонард Арнер сияқты көрнекті артистер үшін шығармалар жазды. 1971 жылдан 1982 жылға дейін ол Бингемтон штатының Нью-Йорк университетінде Музыка композициясының профессоры және резиденциядағы аға композитор болды. 1979 жылы ол Ұлттық өнер кеңесінің Музыка бағдарламасының директоры болды. 1991 жылы ол Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды, ал 2006 жылы үш жылдық мерзімге президент болып сайланды, ол 2009 жылы аяқталды. 2004 жылы ол Нью-Йорк штатының Бингемтон университетінен құрметті докторлық дәреже алды. 2014 жылдың маусымына дейін Ладерман Йель университетінің Музыка мектебінде музыка композициясын оқытты. Нью-Джерси штатының Тинек қаласында тұратын Ладерман 1989 жылы Йель музыка мектебінің деканы болып тағайындалды және 1995 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол 2015 жылдың 28 ақпанында 90 жасында қайтыс болды. Ладерманның белгілі шәкірттері Сара Киркланд Снайдер және Джадд Гринштейн болды.

Laderman was of Jewish heritage. His parents, Isidor and Leah, both emigrated to the United States from Poland. Though poor, the family had a piano. He wrote, "At four, I was improvising at the piano; at seven, I began to compose music, writing it down. I hardly knew it then, but I had at a very early age made a giant step to becoming a composer." He attended New York City's High School of Music and Art. On April 25, 1943, Laderman was inducted into the United States Army and served as a radio operator with the 69th Infantry Division during World War II. He wrote: We were in Caversham, England poised to enter the war. It was here that I learned that my brother Jack had been shot down and killed in Germany. The Battle of the Bulge, crossing the Rhine at Remagen, liberating Leipzig, meeting the Russians at Torgau on the bank of the Elbe were the points in this constellation that was filled with tension and waiting, victory and grief. We became aware of the horror, and what we now call the 'holocaust,' while freeing Leipzig. During the weeks after the war was over, Laderman composed his Leipzig Symphony. This work brought him recognition within the army, and subsequently he was assigned as orchestrator of the GI Symphony Orchestra. Laderman was discharged from the army on April 22, 1946. He studied composition under Stefan Wolpe of New York City and Miriam Gideon of Brooklyn College where he earned his B. A. in 1950. He then went on to study under Otto Luening of Columbia University where he earned his M. A. in 1952. Laderman's compositions range from solo instrumental and vocal works to large scale choral and orchestral music. He has also written music to the Academy Award winning films The Eleanor Roosevelt Story and Black Fox. Laderman has been commissioned three times by the Philadelphia Orchestra, twice by the National, Louisville and Chicago Symphonies as well as from the New York Philharmonic, Detroit, Pittsburgh, Los Angeles Philharmonic, Dallas, Houston, Fort Worth, Syracuse, Denver, Columbus, Albany, and New Haven Symphony Orchestras. In 1971 he collaborated with Alfredo Antonini – Musical Director of the CBS Symphony Orchestra during the television premier of his opera And David Wept In addition he has written for such distinguished artists as Jean Pierre Rampal, Yo Yo Ma, Emanuel Ax, Sherrill Milnes, Aldo Parisot, Samuel Baron, David Shifrin, Ransom Wilson, Judith Raskin, Elmar Oliveira, Erica Morini, Nathaniel Rosen, Stephen Kates, Toby Appel, and Leonard Arner, among many others. From 1971 to 1982 he was Professor of Music Composition at the State University of New York, Binghamton and Senior Composer in Residence. In 1979 he became the director of the Music Program at the National Endowment for the Arts
In 1991 he was elected into the membership of the American Academy of Arts and Letters and, in 2006, he was elected president for a three year term ending in 2009. In 2004 he was awarded an honorary MusD from the State University of New York, Binghamton. Through June 2014 Laderman taught music composition at Yale University's School of Music A resident of Teaneck, New Jersey, Laderman was named as Dean at the Yale School of Music in 1989 and served in that position to 1995. He died on 28 February 2015 at the age of 90. Laderman's notable students have included Sarah Kirkland Snider and Judd Greenstein.