Кіріспе

Чех суретшісі (1820–1871)

Йозеф Манес (12 мамыр 1820, Прага – 9 желтоқсан 1871, Прага) – чех суретшісі.

Өмір

Ол суретшілер отбасынан шыққан, оның ішінде әкесі Антонин, ағасы және Прага өнер академиясының директоры Вацлав, інісі Кидо және сіңлісі Амали кірген. Алғашқы сурет салу сабақтарын әкесінен алды. 1835-1844 жылдары Прагадағы Көркемсурет академиясында профессорлар Франтишек Ткадлик және Кристиан Рубен басшылығымен оқыды. Ол Мюнхенде екі жыл бойы білімін жалғастырды. Отанына оралғаннан кейін, отбасының қызметшісімен болған қарым-қатынасы жағымсыз салдарға әкеліп, отбасы мүшелерінің кейбіреулерімен арасы суытылып, оны ауыр депрессияға ұшыратты. Ол граф Бедрих Сильва Таруканың қамқорлығына ілігіп, оның Прохоницадағы сарайында жиырма жыл бойы өмір сүрді және жұмыс істеді. Сол жерден Моравия, Жоғарғы Венгрия (Словакия) және Польшаға көптеген сапарлар жасады. Ол көптеген көркемдік, әдеби және патриоттық қоғамдардың белсенді мүшесі болды. Сондай-ақ, жас жігіттерге арналған спорттық ұйым «Сокол» қатысып, олар үшін форма және басқа да материалдар жасады. 1857 жылы Италияға сапар шекті, үш жылдан кейін Ресейге барды, одан психикалық жағдайы нашарлап қайтып келді. 1866 жылдан бастап психикалық денсаулығы күрт нашарлап, ерекше мінез-құлық пен ұқыпсыздықтармен мазаланды. Италияға сауығу сапары оның денсаулығын жақсартпады және ол көптеген азаптардан кейін 1871 жылы қайтыс болды. Оның миына сифилис немесе менингит әсер еткен болуы мүмкін деп есептеледі.

Еңбек және құрмет

Ол пейзаждар мен портреттерден бастап этнографиялық және ботаникалық зерттеулерге дейінгі әр түрлі жанрда көптеген суреттер салған. Прага астрономиялық сағатының алдындағы он екі айдың суретін (күндік тақта) де жасады. Оның туындылары өмірінде толыққанды түсінілмегенімен және бағаланбағанымен, қазір ол ең ұлы чех суретшілерінің қатарында саналады. 1887 жылы оның құрметіне Манес көркемсуретшілер одағы құрылды. Влтава өзеніндегі орталық көпірлердің бірі оның атымен аталып, Ескі қала жағында суретшінің мүсіні орнатылған. Оның бейнесі бірнеше Чехословакия және Чехия почта маркаларында бейнеленген.