Кіріспе
Жайлаушылардың тепе-теңдігін сақтауға және қосымша жаттығу жасауға арналған Trekking таяқтары (жаяу жүру таяқтары, таяқшалар немесе серуендеу таяқтары деп те аталады) – бұл жаяу жүру кезінде ырғақты ұстауға, тұрақтылықты арттыруға және қиын жерлерде буындарға түсетін күшті азайтуға көмектесетін кең таралған аксессуар.
Trekking poles (also known as hiking poles, hiking sticks or walking poles) are a common hiking accessory that function to assist walkers with their rhythm, to provide stability, and reduce strain on joints on rough terrain.
Сипаттама
Қазіргі треккинг таяқтары қолданылғанда шаңғы таяқтарына ұқсас, себебі олардың көптеген ортақ белгілері бар, мысалы, тұрақсыз беткейге батып кетпеуі үшін төменгі жағындағы себеттер, ал иеленуді нығайту үшін резеңке төсемді тұтқалар мен білезік белбеулері. Олардың максималды ұзындығы әдетте 135 см (54 дюйм) құрайды, бірақ шаңғы таяқтарынан өзгеше, олар көбінесе екі немесе үш бөліктен жасалады және қажет болғанда созылып, қысқартылуы мүмкін, ал сақтау немесе тасымалдау үшін жиырылады. Толық қысқартылған күйде оларды рюкзакқа іліп қоюға болады. Кейбір таяқтарда қалыпты жағдайда жүруге көмектесетін және білекке түсетін жүктемені азайтатын пружиналы бөліктер болады, бірақ мұндай құрылғылар таяқтарға артық салмақ пен шуды қосуы мүмкін. Олар әдетте жеңіл алюминийден немесе көміртек талшығынан жасалады.
Қолданылуы
Жалпы серуендеу таяғының вариациялары, треккинг таяқтарын жаяу жүргіншілер көбінесе сол себептерге байланысты қолданады – жүріс темпіне ырғақ беру және қосымша қолдау үшін. Тегіс, жазық жерде олар аса қажет емес, бірақ оларды қолдану саяхаттан жаттығуды арттыруға, сондай-ақ жылдамдықты ұлғайтуға мүмкіндік береді. Алайда, қиын жерлерде немесе тік беткейлерде олар тұрақтандыруға көмектеседі, көптеген адамдар оларды тізе ауруына байланысты қолдайды. Оларды тауға немесе үлкен тастарға көтерілгенде, лайдың немесе судың тереңдігін сынап, өтуді жеңілдету үшін де пайдалануға болады. Көптеген жаяу жүргіншілер тік беткейлермен ұзақ қашықтыққа жүргенде бір таяқты екіншісінен қысқарақ етіп жасайды, бұл оларға тегіс жерде жүргендей сезім береді. Кейбір арқалық шатырлар треккинг таяқтарын тіреу тіректері ретінде пайдалануға арналған. Сол сияқты, треккинг таяқтарымен Бивуак шатырын құруға болады. Қысқы маусымда қарға батуға арналған аяқкиімдерді таңдайтындар үшін треккинг таяқтары ерекше пайдалы. Оларды ауылдық немесе қалалық жерде скандинавиялық жүріс үшін де қолдануға болады.
Қолданылуы
Аппалачи жолдарының сақтау қоры (ATC) Аппалачи жолындағы таяқшаларды пайдалану көрсеткіштерінің жол бойындағы саяхатшылар арасында 90%-ға дейін, ал күндізгі саяхатшылар арасында 10–15% аралығында болатынын бағалайды.
Қоршаған ортаға әсер ету мәселесі
Кейбір тау жүрушілер таяқтарды қолданудың төңіректегі жолға көрінетін әсерін тигізуіне шағымданады, мысалы, жерге көзге көрінетін тесіктер жасау және жақын орналасқан өсімдіктерге зиян келтіру. Атап айтқанда, ең көп таралған шағым – карбид ұштарының тасқа көзге көрінетін ақ іздер қалдырып, сызылатын дыбыс шығаруы. Бұлардың бәрі жабайы табиғаттағы тәжірибеден ләззат алуға кедеріс келтіруі мүмкін. Аппалачи жолын сақтау қоры (ATC) таяқтардың қоршаған ортаға тигізетін зиянын азайту үшін, экологиялық таза саяхат қағидаларына сәйкес бірнеше шара ұсынады. Тау жүрушілер, демек, таяқтарын неге тіреп тұрғанын ғана емес, сонымен қатар қарда жүрмеген кезде таяқшаларын шешіп, тастарды сызып қалдырмау үшін резеңке ұштарды қолдану керек. Тегіс учаскелерде немесе зиянды әсер ету мүмкіндігі жоғары аумақтарда АТК таяқтарды толығымен жинап алуды ұсынады.