Кіріспе
Совет инженері және ЦРУ тыңшысы (1927–1986)
Адольф Георгиевич Толкачёв (Адольф Георгиевич Толкачёв; 6 қаңтар 1927 – 24 қыркүйек 1986) – совет электронигі инженері. 1979 жылдан 1985 жылға дейін АҚШ Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ) өте маңызды құжаттарды ұсынды. «Фазотрон» совет радарлық конструкторлық бюросында бас дизайнерлердің бірі болып жұмыс істеген Адольф Толкачев ЦРУ-ға R-23, R-24, R-33, R-27 және R-60, S-300 зымырандық кешендері; МиГ-29, МиГ-31 және Су-27 истребительдерінде қолданылатын авиациялық радарлар; және басқа да авиациялық электроника туралы толық және егжей-тегжейлі ақпарат берді. 1986 жылы КГБ оны тыңшылық қызметі үшін Мәскеуде атып өлім жазасына кесті.
Мансап
Толкачев кеңес үкіметіне деген сенімсіздігінің себебін Иосиф Сталин тұсында оның әйелінің ата-анасын қудалауға байланыстырды. Ол ЦРУ-ға Александр Солженицын мен Андрей Сахаровтың оған шабыт бергенін айтты. Толкачевтің тыңшылық жолын қалай бастағанына қатысты күмәндік тудыратын оқиға бар. 1977 жылдың қаңтарынан 1978 жылдың ақпанына дейін Толкачев Мәскеуде АҚШ дипломатиялық тіркеу нөмірі бар көліктерге бес рет жақындауға тырысты, сәйкессіздікке байланысты ЦРУ-дың Мәскеу бюросының басшысы Гарднер Хатауэйге жанармай құю станциясында жолығып қалды, бірақ ЦРУ КГБ-ның қарсы барлау операцияларынан сақтанды. Бесінші әрекетінде ЦРУ Джон И. Гилшер есімді орыс тілінде сөйлейтін офицерді тағайындады. Толкачев бастапқыда қызметі үшін ешқандай төлем қабылдаудан бас тартты, себебі олар күдік тудыратынын білді. Ол ұлы үшін сурет салуға қажетті құралдар, музыка және басқа да заттарды сұрады. Өзі ақша алмағандықтан, ризашылық белгісі ретінде шетелдегі шотқа шамалы төлемдер түсірілді. Толкачев Кеңес Одағынан кетуден бас тартты, өйткені оның әйелі үйін сағынып қалады деп ойлады. Ақырында ол шоттарынан түскен сыйақыны рубльмен төлеуді сұрады, осылайша оның қызметін біліп қойған әріптестеріне пара беруге тырысты. Егер ол жағдайдан шығу үшін пара бере алмаса, Толкачев тұтқындалған жағдайда КГБ-ның одан ақпарат алуын шектеу үшін өзін-өзі өлтіру үшін цианид таблеткасын сұрады. Төлемдер Толкачевтың қалған қаражатқа ешқашан қол жеткізе алмайтынын білгеніне қарамастан жасалды. Ол төлем келісімінде талап етілгеннен де артық ақпарат берді, тек өтемақы немесе күтім алу кезінде ғана емес, мүмкіндік болған сайын ақпарат ұсынды.
Tolkachev initially refused any payments for his service, knowing they would draw suspicion. He requested art supplies, music, and other items for his son. Because he would not take payments himself, token payments were deposited in an overseas account as a sign of gratitude. Tolkachev refused to leave the Soviet Union because his wife believed she would become homesick. He did eventually request that the interest from his accounts be paid to him in rubles, so that he could attempt to bribe any coworkers who might discover his activity. In case he could not bribe his way out of a situation, Tolkachev requested a cyanide pill to commit suicide in case he was captured, and to limit the information the KGB could acquire from interrogating him. The payments were made despite Tolkachev knowing that he would never be able to access the remaining funds. He went beyond anything required by his payment agreement and provided information any time it became available to him, not only when he was scheduled to receive compensation or care.
Мұра
Кати Кранц Фиерамосканың Толкачевтің суреті ЦРУ-ның Лэнгли штаб-пәтерінде ілінген. Жазушы Дэвид Э. Хоффман 2015 жылы Толкачевтің өмірі туралы "Миллиард долларлық тыңшы" кітабын шығарды.
Скептицизм
Бұрынғы ЦРУ бас тарихшысы Бенджамин Б. Фишер Толкачев ісіне қатысты басқаша пікір білдірді. Ол былай деп аргументтейді: Толкачев "[ЦРУ] Мәскеу станциясына кемінде алты-жеті рет хабарласуға тырысқан", тіпті ЦРУ-ның жоғары лауазымды шенеуніктерге де, сондықтан КГБ оны байқамаған болуы ықтимал емес. Бұл оның агенттер американдықтар ма деп сұрағанын және оларға жазбалар қалдырғанын назарға алмайды. Толкачев өзінің жұмысының немесе қауіпсіздік рұқсатының шегінен тыс құжаттар сұрағанын мәлімдегендіктен, оларды КГБ қорғаған қауіпсіз нысанда күдік тудырмастан алуға ол шамасы келмейді. Бұл Толкачев бұл мәселелерді көтергенін, Толкачев кітаптарды тіркеуге қолданылған карточканы ауыстырғанын және КГБ-ның құжаттарды тақырып бойынша сүзуге арналған жүйесі болмағанын ескермейді. Тарихшы Николас Дюймович Фишердің мақаласын "спекуляциялық" деп сынап, оның "азаматтарға фактілерді жеткізбей" отырғанын айтты. Хоффман Фишердің теориясын жоққа шығарып, Толкачев нақты техникалық ақпарат бергенін қайта растады. Фишер ЦРУ Толкачев ұсынған барлау мәліметтерін жарияламағанын, Политбюроның стенограммасы "күдікті" және мүмкін жалған екенін, сондай-ақ КГБ басқа да "ілгектілерді" басқарғанын, олар советтік қару-жарақ технологиялары туралы барлау мәліметтерін ұсынған, және Толкачевты да олар бақылағандарын мәлімдеді.
Since Tolkachev "made no less than six or seven attempts to contact the [CIA] Moscow Station," including senior CIA officials, it is implausible that the KGB did not detect him. This ignores that he only asked if agents were American, then dropped notes for them. Since Tolkachev claimed to be asking for documents that were outside his area of work or security clearance, then he would not be able to obtain them without arousing suspicion in the secure, KGB guarded facility. This ignores that Tolkachev raised these concerns and that Tolkachev replaced the card used for keeping records of his book withdrawals, and that no system existed for the KGB to filter document withdrawals by subject. Historian Nicholas Dujmovic criticized Fischer's article as "speculative," saying that he makes "few factual statements". Hoffman rebutted Fischer's theory, reasserting that Tolkachev furnished genuine technical information. Fischer responded that the CIA has not released the intelligence provided by Tolkachev; that the Politburo transcript is "suspicious" and possibly falsified; and that the KGB, which ran other "dangles" providing intelligence on Soviet weapons technologies, was also in control of Tolkachev.