Кіріспе

1970 жылғы ағылшын транссексуалдық неке ісі

Корбет Корбетке қарсы (әлде Ашли) – 1970 жылғы отбасылық құқық бойынша ажырасу ісі, 1969 жылдың қараша және желтоқсан айларында Англия мен Уэльс жоғарғы сотында қарастырылды. Артур Корбет Апрель Ашлимен жасаған некесін жоюды талап етті. Корбет (ер) Ашлидің (әйел) еркек ретінде тіркелгенін және жыныс алмастыру операциясын жасағанын үйленген кезде білген. Бірақ қарым-қатынас бұзылғаннан кейін Корбет некені аяқтауға тырысты, оның заңдық негізі – неке жарамсыз, себебі Ашли еркек жынысты. Сот, неке үшін жыныстың заңды анықтамасы үшін судьяның «биологиялық» деп атаған үш фактор туған кезде болуы керек деп шешті: хромосомалық, гонадалық және жыныс мүшелері. Кез келген хирургиялық немесе медициналық араласу, сондай-ақ психологиялық факторлар (осы жағдайда Ашлидің «транссексуализмімен» байланыстырылған) ескерілмеді. Ашли биологиялық жағынан еркек болып туған және хирургиялық жолмен өзгертуге болмайтындықтан, судья неке (ер және әйел арасында болуы тиіс) жойылсын деп шешті. Сот шешімі некедегі заңды жынысқа қатысты болғанымен, оның негіздері кейіннен Англия мен Уэльсте кеңінен қолданылды.

Өмірбаян

Бұл істің тараптары - құрметті Артур Корбет (болашақта 3-ші барон Роуаллан), британдық аристократ (ерлі-зайыпты) және модель және актриса Эйприл Эшли (әйелі) болды. Эшли 1935 жылы еркек деп тіркелген және балалық шағын ұл ретінде өсірген, бірақ 1956 жылға қарай Францияның оңтүстігінде сол кезде "әйел кейіпіндегі адам" деп белгілі болған қызметпен айналысты. 1960 жылы Эшли Касабланкада жыныс өзгерту операциясын жасады және Дэвид Бейлидің британдық Vogue журналы үшін түсірген суреттері арқылы танымал модель болды. Корбет пен Эшли 1960 жылы танысып, 1963 жылдың қыркүйегінде үйленді, күйеуі әйелінің тарихымен және операциямен толыққанды хабардар болды. Бірақ 14 күн ішінде қарым-қатынас үзіліп қалды. 1966 жылы Эшлидің адвокаттары Корбетке алимент төлеуді талап етіп хат жазды, ал 1967 жылы ол некені жою туралы сотқа шағым түсірді. Сот ісі 1973 жылғы Неке-туралы істер заңына дейін (ол заң некеден ажырасу кезеңінен кейін ажырасуға мүмкіндік берген) қарастырылғандықтан, басқа негіздерге сүйену қажет болды. Корбет неке кезінде Эшлидің еркек жынысты адам болғандықтан неке жарамсыз деп мәлімдеді; немесе неке ешқашан сексуалдық қатынасқа түспегенін айтты. Сот судьясы некеге қатысты жыныстың заң жүзінде жоғарыда аталған үш фактормен ғана анықталуы керек деп шешті, оларды ол "биологиялық" деп атады – хромосомалық, гонадалық және жыныс мүшелері. Кез келген "хирургиялық араласу" ескерілмеді, сондай-ақ кез келген "психологиялық факторлар" да (бұл жағдайда "транссексуализммен" байланысты). 2010 жылғы Теңдік заңында жынысты өзгертуді заң жүзінде мойындау үшін медициналық бақылау талабы алынып тасталды. Осы шешімнің нәтижесінде, 2004 жылғы Гендерлік тану заңы қабылдалғанға дейін Англия мен Уэльсте транссексуалдар мен интерсексуалдардың туу куәліктерін өзгертудің басқа жолдары тоқтатылды.

Басқа істермен байланысы

Корбет пен Корбет ісі бойынша шешім 1968 жылғы сэр Юэн Форбс ісіне қарсы келеді. Алайда, бұл іс сол кезде прецедент ретінде қарастырылуға мүмкін болмады. Академик және ЛГБТКИ+ жақтасы Зоэ Плейдон Форбс ісіндегі шешімнің «оның прецеденті ұсынатын артықшылықтар – түзетілген туу туралы куәлік және тең азаматтық статус – осыған ұқсас жағдайда туған Ұлыбританияның басқа да барлық азаматтарына да тиесілі болуы керек» екенін айтады. Форбс ісі Плейдонның 2021 жылғы «Иван Форбстың құпия ісі» атты кітабының тақырыбы болып табылады.