Кіріспе
Тарихи зерттеу әдісі. Сандық тарих – сандық, статистикалық және компьютерлік ресурстарды қолданатын тарихи зерттеу әдісі. Ол әлеуметтік ғылымдар тарихының бір түрі және төрт маңызды журналы бар: «Тарихи әдістер» (1967 жылдан бастап), «Пәнаралық тарих журналы» (1968 жылдан бастап), «Әлеуметтік ғылымдар тарихы» (1976 жылдан бастап) және «Клиодинамика: Сандық тарих және мәдени эволюция журналы» (2010 жылдан бастап). Сандық тарихшылар ақпараттың негізгі көзі ретінде дерекқорларды пайдаланады. Саяси, экономикалық және демографиялық деректердің көп мөлшері баспа түрінде немесе қолжазба түрінде қолжетімді, мысалы, жеке тұлғалар туралы халық санау мәліметтері және сайлау қорытындылары. Осы деректердің көп бөлігі компьютерлік дерекқорларға айналдырылған. Қазіргі уақытта ең ірі қойма – Мичиган университетінің Саяси және әлеуметтік зерттеулер консорциумы (ICPSR), ол АҚШ және әлем елдері үшін жүктеуге арналған саяси және әлеуметтік деректердің кең жинағына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сандық тарихшылар статистикалық әдістерді қолданып, адам мінез-құлқының үлгілерін анықтайды, бұл үлгілер қоғамның барлық салаларын қамтиды, тек дәстүрлі мұрағаттарда сақталған құжаттарды жасаған элита ғана емес.
Quantitative history is a method of historical research that uses quantitative, statistical and computer resources. It is a type of the social science history and has four major journals: Historical Methods (1967– ), Journal of Interdisciplinary History (1968– ), the Social Science History (1976– ), and Cliodynamics: The Journal of Quantitative History and Cultural Evolution (2010– ). Quantitative historians use databases as their main sources of information. Large quantities of political, economic and demographic data are available in print or manuscript format, such as census information on individuals, and election returns. Large quantities have been converted into computer databases. The largest repository presently is the Inter university Consortium for Political and Social Research (ICPSR) of the University of Michigan, which provides access to an extensive collection of downloadable political and social data for the United States and the world. Quantitative historians use statistical methods to find patterns of human behavior covering all sectors of society, not just the elites who create documents preserved in traditional archive.
Деректер қоры
Мазмұндық талдау – журналистикалық зерттеулерден алынған әдіс, онда газеттер, журналдар немесе осыған ұқсас көздерден алынған мәтіндер, стандартталған тақырыптар тізімі бойынша сандық түрде белгіленеді.
Экономикалық тарих
Экономикалық тарихшылар үлкен деректер жиынтықтарын пайдаланады, әсіресе 1920 жылдардан бері үкіметтер жинаған деректерді. Құлдық тарихшылары халық санағы деректерін, сату түбіртектерін және баға ақпаратын құлдықтың экономикалық тарихын жаңарту үшін қолданды.
Саяси тарих
Сандық зерттеушілер сайлаудағы топтардың дауыс беру әдебиетін, заң шығарушылардың дауыс беру тізімін, қоғамдық пікір таралуын, соғыстар мен заңдардың пайда болу жиілігін зерттейді. Ұжымдық биография үлкен топ үшін стандартталған ақпаратты пайдаланып, ойлау және мінез-құлық үлгілерін анықтауға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік тарих
Сандық әдістерді қолданатын әлеуметтік тарихшылар (кейде 1960-шы жылдары «жаңа» болғандықтан «жаңа әлеуметтік тарихшылар» деп аталады) бүкіл халықты зерттеу үшін санақ деректері және басқа да деректер жиынтықтарын пайдаланады. Зерттелетін тақырыптарға демографиялық мәселелер, мысалы, халық өсу қарқыны, туу, өлім, неке және ауру-сырқатының көрсеткіштері, кәсіптік және білім беру салаларындағы үлестірілім, генеалогия, көші-қон және халық санының өзгеруі жатады. Шақырушы әдістердің бірі – санақтар, қалалық анықтамалықтар, жұмысқа орналасу туралы мәліметтер және сайлау тізімдері сияқты бірнеше дереккөздерде кездесетін белгілі бір адамның атын-жөнін байланыстыру («атау бойынша жазбаны байланыстыру»). Клиодинамика – тарихты зерттеуде ғылыми әдісті қолдану, оның құрамында мәдени эволюция, макросоциология және экономикалық тарих/клиометриядан алынған білімдер бар. Бұл әдіс тарихи қоғамдардың эволюциялық динамикасы мен жұмыс істеу принциптерін анықтау үшін үлкен сандық деректер жиынтығын жасауға және талдауға мүмкіндік береді.
Басқа дереккөздер
Гринн, Л. 2007. Тарихты кезеңдеу: Теориялық математикалық талдау. Тарих және математика: Жаһандық дамуды талдау және модельдеу. Редакторлар: Леонид Гринин, Виктор С. де Мунк және Андрей Коротаев. Мәскеу: КомКнига, 2006. 10-38 беттер. Кимберли А. Нюендорф. (2002). Мазмұнды талдау нұсқаулығы. Лос-Анджелес: Sage. Мояль, Дж. Е. (1949). Соғыстардың уақыт бойынша таралуы. Корольдік статистикалық қоғам журналы, 112, 446–458. Ричардсон, Л. Ф. (1960). Өлімге алып келетін жанжалдар статистикасы. Pacific Grove, CA: Boxwood Press. Сильвер, Н. С. және Хитнер, Дж. Б. (1998). Әлеуметтік және мінез-құлық ғылымдары үшін статистикалық бағдарламалық қамтамасыз ету нұсқаулығы. Бостон, Массачусетс: Allyn & Bacon. Турчин, П. және басқалар, ред. (2007). Тарих және математика: Тарихи динамика және күрделі қоғамдардың дамуы. Мәскеу: КомКнига. Уилкинсон, Д. (1980). Өлімге алып келетін жанжалдар: Льюис Ф. Ричардсон және соғыстың статистикалық зерттеуі. Беркли, Калифорния: Калифорния университетінің баспасы. Райт, Кью. (1965). Соғыс туралы зерттеу. 2-ші басылым. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы.