Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дүниежүзілік зерттеу жобасы
Global research project
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуі (WVS) – адамдардың құндылықтары мен сенімдерін, олардың уақыт өте келе қалай өзгеретінін және олардың қоғамдық және саяси әсерін зерттейтін жаһандық зерттеу жобасы. 1981 жылдан бері әлеуметтік ғылымдардың жаһандық желісі WVS аясында шамамен 100 елде өкілдік сауалнамалар жүргізіп келеді. WVS өлшейді, бақылайды және талдайды: демократияға қолдау, шетелдіктер мен этникалық азшылықтарға қатысты төзімділік, гендерлік теңдікке қолдау, діннің рөлі және діниліктің өзгеру деңгейі, жаһанданудың әсері, қоршаған ортаға, жұмысқа, отбасыға, саясатқа, ұлттық ерекшелікке, мәдениетке, әртүрлілікке, қауіпсіздікке және жеке бақытқа (субъективті әл-ауқатқа) қатысты көзқарастар. Осы зерттеулердің нәтижелері дамып келе жатқан елдерде азаматтық қоғам мен демократиялық институттарды құруға тырысатын саясаткерлерге ақпарат береді. Бұл жұмысты әлемнің көптеген үкіметтері, ғалымдар, студенттер, журналистер, сондай-ақ Дүниежүзілік банк, Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰДБ және БҰҰ Хабитат) сияқты халықаралық ұйымдар мен институттар жиі пайдаланады. Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінен алынған деректер (мысалы) Араб көктемі, 2005 жылғы Франциядағы тәртіпсіздіктер, 1994 жылғы Руандадағы геноцид және 1990 жылдардағы Югославия соғыстары мен саяси дүрбелеңдер сияқты оқиғалардың себептерін жақсырақ түсіну үшін қолданылды. Италияның бұрынғы премьер-министрі және Еуропалық комиссияның он бірінші президенті Романо Проди WVS жұмысы туралы былай деді:
The World Values Survey (WVS) is a global research project that explores people's values and beliefs, how they change over time, and what social and political impact they have. Since 1981 a worldwide network of social scientists have conducted representative national surveys as part of WVS in almost 100 countries. The WVS measures, monitors and analyzes: support for democracy, tolerance of foreigners and ethnic minorities, support for gender equality, the role of religion and changing levels of religiosity, the impact of globalization, attitudes toward the environment, work, family, politics, national identity, culture, diversity, insecurity, and subjective well being. The findings provide information for policy makers seeking to build civil society and democratic institutions in developing countries. The work is also frequently used by governments around the world, scholars, students, journalists and international organizations and institutions such as the World Bank and the United Nations (UNDP and UN Habitat). Data from the World Values Survey have (for example) been used to better understand the motivations behind events such as the Arab Spring, the 2005 French civil unrest, the Rwandan genocide in 1994 and the Yugoslav wars and political upheaval in the 1990s. Romano Prodi, former Prime Minister of Italy and the tenth President of the European Commission, said about WVS work:
Әлемнің жаһандануы әртүрлілікті түсінуді одан да маңыздырақ етеді. Әр түрлі сенімдер мен құндылықтарға ие адамдар бірге өмір сүре де, жемісті еңбек ете де алады, бірақ мұның үшін олардың ерекше көзқарастарын түсініп, құрметтеу өте қажет.
The growing globalization of the world makes it increasingly important to understand diversity. People with varying beliefs and values can live together and work together productively, but for this to happen it is crucial to understand and appreciate their distinctive worldviews.
Түсіндірме
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуі жылдар бойы адамдардың сенімдері экономикалық дамуда, демократиялық институттардың қалыптасуы мен гүлденуінде, гендерлік теңдіктің жоғарылауында және қоғамның тиімді үкіметке ие болуында маңызды рөл атқаратынын көрсетті.
The WVS has over the years demonstrated that people's beliefs play a key role in economic development, the emergence and flourishing of democratic institutions, the rise of gender equality, and the extent to which societies have effective government.
Мәдениеттің өзгеруі
Біршама қарапайым талдау бойынша, өмір сүру деңгейінің жоғарылауы және дамушы елден индустрияландыру арқылы пост-индустриалдық білім қоғамына өту кезінде, ел төменгі сол жақ бұрышынан (кедей) жоғары оң жақ бұрышына (бай) қарай қиғаш қозғалысқа ұшырайды, бұл екі өлшемде де өзгеруді көрсетеді. Дегенмен, халықтың көзқарастары елде үстемдік құратын философиялық, саяси және діни идеялармен тығыз байланысты. Секулярлық рационалды құндылықтар мен материализмді философтар және солшыл саясаткерлер француз революциясында қалыптастырды, сондықтан оларды әсіресе ұзақ тарихы бар әлеуметтік-демократиялық немесе социалистік саясатты ұстанатын елдерде, сондай-ақ халықтың көп бөлігі философия мен ғылымды университеттерде оқыған елдерде кездестіруге болады. Өмірге қатысты құндылықтар шығыс елдеріне тән, ал өзін-өзі көрсету құндылықтары батыс елдеріне тән. Либералды пост-индустриалдық экономикада халықтың үлесі артып, өмір сүру мен ой еркіндігін берілгендей қабылдайды, нәтижесінде өзін-өзі білдіруге жоғары мән беріледі.
A somewhat simplified analysis is that following an increase in standards of living, and a transit from development country via industrialization to post industrial knowledge society, a country tends to move diagonally in the direction from lower left corner (poor) to upper right corner (rich), indicating a transit in both dimensions. However, the attitudes among the population are also highly correlated with the philosophical, political and religious ideas that have been dominating in the country. Secular rational values and materialism were formulated by philosophers and the left wing politics side in the French Revolution, and can consequently be observed especially in countries with a long history of social democratic or socialistic policy, and in countries where a large portion of the population have studied philosophy and science at universities. Survival values are characteristic for eastern world countries and self expression values for western world countries. In a liberal post industrial economy, an increasing share of the population has grown up taking survival and freedom of thought for granted, resulting in that self expression is highly valued.
Мысалдар
Дәстүрлі және тіршілікке қатысты құндылықтары бойынша жоғары балл алған қоғамдар: Зимбабве, Марокко, Иордания, Бангладеш. Дәстүрлі және өзін-өзі көрсету құндылықтары бойынша жоғары балл алған қоғамдар: Латын Америкасының көп бөлігі, Ирландия. Әлемдік көзқарас пен тіршілікке қатысты құндылықтары бойынша жоғары балл алған қоғамдар: Ресей, Болгария, Украина, Эстония. Әлемдік көзқарас пен өзін-өзі көрсету құндылықтары бойынша жоғары балл алған қоғамдар: Жапония, Солтүстік Еуропа елдері, Бенилюкс, Германия, Швейцария, Чехия, Словения, Франция.
Societies that have high scores in Traditional and Survival values: Zimbabwe, Morocco, Jordan, Bangladesh. Societies with high scores in Traditional and Self expression values: Most of Latin America, Ireland. Societies with high scores in Secular rational and Survival values: Russia, Bulgaria, Ukraine, Estonia. Societies with high scores in Secular rational and Self expression values: Japan, Nordic countries, Benelux, Germany, Switzerland, Czechia, Slovenia, France.
Гендерлік құндылықтар
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің нәтижелері гендерлік теңдікті қолдау демократияның салдары ғана емес екенін көрсетеді. Бұл – индустрияланған қоғамдарды өзгертіп, демократиялық институттарға жаппай талаптарды күшейтетін кең ауқымды мәдени өзгерістің бір бөлігі. Әлем халқының көпшілігі әлі де ерлердің әйелдерден жақсы саяси лидерлер болатынына сенеді, бірақ бұл көзқарас дамыған индустриялық қоғамдарда, сондай-ақ, нашар дамыған елдердегі жастар арасында азайып барады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы гендерлік әлеуметтік нормалар индексін есептеу үшін Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің деректерін пайдаланады. Бұл индекс әлемде гендерлік теңдікке қатысты көзқарастарды өлшейді және 2019 жылдан бастап Адам дамуы жөніндегі баяндамаға енгізілді. Индекс төрт компоненттен тұрады: саясаттағы, білім берудегі және экономикадағы гендерлік көзқарастар, сондай-ақ отбасылық зорлық-зомбылыққа байланысты әлеуметтік нормалар.
Findings from the WVS indicate that support for gender equality is not just a consequence of democratization. It is part of a broader cultural change that is transforming industrialized societies with mass demands for increasingly democratic institutions. Although a majority of the world's population still believes that men make better political leaders than women, this view is fading in advanced industrialized societies, and also among young people in less prosperous countries. World Values Survey data is used by the United Nation Development Programme in order to calculate the gender social norms index. The index measures attitudes toward gender equality worldwide and was introduced in the Human Development Report starting from 2019. The index has four components, measuring gender attitudes in politics, education and economy as well as social norms related to domestic violence.
Дін
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің деректері адамдардың діни бағытының бірнеше маңызды аспектілерін қамтиды. Олардың бірі – адамдардың діни қызметке қатысу деңгейі және діни сенімдеріне қаншалықты мән беретінін бағалау. 2000 жылғы деректерге сәйкес, Индонезия халқының 98%-ы діннің өмірінде өте маңызды екенін айтса, Қытайда бұл көрсеткіш тек 3%-ты құрады. Тағы бір аспект – адамдардың дін мен саясат арақатынасына қатысты көзқарастары және үкімет шешімдеріне, сондай-ақ сайлаушылардың пікірлеріне әсер етуге тырысатын дін өкілдерін жақтауы. Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің соңғы (6-шы) толқынының деректерін факторлық талдау барысында Арно Тауш (Будапешттегі Корвинус университеті) Джозеф Шумпетер дәстүріндегі отбасылық және Роберт Барроның зерттеу дәстүріндегі діни құндылықтардың қоғам үшін маңызды оңтайлы активтер болатынын анықтады. Заң үстемдігіне сенімсіздік, көлеңкелі экономика, игілікті құндылықтардан алшақтау, демократияға қанағатсызданудың өсуі және кәсіпкерлік рухтың жетіспеуі сияқты теріс құбылыстар діни сенімнің жоғалуымен байланысты. Тауш өз нәтижелерін 45 елден алынған 78 айнымалының promax айналымымен факторлық талдауына және толық деректері бар 45 ел мен тоғыз негізгі әлемдік діни конфессиялар үшін есептелген көрсеткіштерге негіздеді. Осыған орай, иудаизм және протестантизм дін мен ағарту дәстүрлерін ең жақын үйлестіретін болып табылады.
The data from the World Values Survey cover several important aspects of people's religious orientation. One of them tracks how involved people are in religious services and how much importance they attach to their religious beliefs. In the data from 2000, 98% of the public in Indonesia said that religion was very important in their lives while in China only three percent considered religion very important. Another aspect concerns people's attitudes towards the relation between religion and politics and whether they approve of religious spokesmen who try to influence government decisions and people's voting preferences. In a factor analysis of the latest wave (6) of World Values Survey data, Arno Tausch (Corvinus University of Budapest) found that family values in the tradition of Joseph Schumpeter and religious values in the research tradition of Robert Barro can be an important positive asset for society. Negative phenomena, like the distrust in the state of law; the shadow economy; the distance from altruistic values; a growing fatigue of democracy; and the lack of entrepreneurial spirit are all correlated with the loss of religiosity. Tausch based his results on a factor analysis with promax rotation of 78 variables from 45 countries with complete data, and also calculated performance indices for the 45 countries with complete data and the nine main global religious denominations. On this account, Judaism and also Protestantism emerge as most closely combining religion and the traditions of the Enlightenment.
Бақыт пен қанағат
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуі 1981 жылдан 2007 жылға дейін 52 елдің 45-інде бақыттың өскенін көрсетті. 1981 жылдан бері экономикалық даму, демократиялану және әлеуметтік төзімділіктің артуы адамдардың өзінің еркін таңдауға құқылы екенін сезіну деңгейін арттырды, бұл өз кезегінде әлем бойынша бақыттың жоғарылауына әкелді, бұл адам дамуы теориясын растайды. 2017-2020 жылдарғы дүниежүзілік құндылықтар сауалнамасы бойынша, Қытай респонденттерінің 95% үкіметіне зор сенім білдірді, ал әлемдік орташа көрсеткіш – 45% мемлекеттік қанағаттануды құрады.
The WVS has shown that from 1981 to 2007 happiness rose in 45 of the 52 countries for which long term data are available. Since 1981, economic development, democratization, and rising social tolerance have increased the extent to which people perceive that they have free choice, which in turn has led to higher levels of happiness around the world, which supports the human development theory. According to the 2017 2020 world values survey, 95% of Chinese respondents have significant confidence in their government, compared with the world average of 45% government satisfaction.
Талдау
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеу тобы зерттеу жүргізілген әрбір қоғамнан таңдалған жетекші әлеуметтік ғалымдармен жұмыс істейді. Олар кең ауқымды мәдениеттер мен көзқарастарды ұсынады, бұл зерттеу нәтижелерін түсіндіруде білгір адамдардың ой-пікірлерін пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл сондай-ақ әлеуметтік ғылым әдістерін жаңа елдерге таратуға көмектеседі. Сауалнамаға үлес қосқан әрбір зерттеу тобы нәтижелерді өзінің гипотезаларына сәйкес талдайды. Барлық зерттеушілер қатысушы барлық қоғамдардан мәліметтер алатындықтан, олар өз қоғамының құндылықтары мен сенімдерін көптеген басқа қоғамдардың құндылықтарымен салыстырып, балама гипотезаларды тексеруге қабілетті. Сонымен қатар, қатысушылар WVS желісінің басқа мүшелерімен зерттеу нәтижелерін және түсіндірулерді салыстыру үшін халықаралық жиналыстарға шақырылады. Нәтижелер халықаралық конференцияларда және бірлескен жарияланымдар арқылы таратылады.
The World Values Survey group works with leading social scientists, recruited from each society studied. They represent a wide range of cultures and perspectives which makes it possible to draw on the insights of well informed insiders in interpreting the findings. It also helps disseminate social science techniques to new countries. Each research team that has contributed to the survey analyses the findings according to its hypotheses. Because all researchers obtain data from all of the participating societies, they are also able to compare the values and beliefs of the people of their own society with those from scores of other societies and to test alternative hypotheses. In addition, the participants are invited to international meetings at which they can compare findings and interpretations with other members of the WVS network. The findings are then disseminated through international conferences and joint publications.
Қолданылуы
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің деректері 100 мыңнан астам зерттеуші, журналист, саясаткер және басқа да мамандар жүктеді. Деректер WVS веб-сайтында қолжетімді, онда онлайн талдауға арналған құралдар бар.
The World Values Survey data has been downloaded by over 100,000 researchers, journalists, policy makers and others. The data is available on the WVS website which contains tools developed for online analysis.
Басқару және қаржыландыру
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуі әлеуметтік ғалымдар желісі ретінде ұйымдастырылған, оны орталық орган – Дүниежүзілік құндылықтар зерттеу қауымдастығы үйлестіреді. Ол Швецияның Стокгольм қаласында орналасқан коммерциялық емес ұйым ретінде құрылған, конституциясы мен миссиясы бар. Жобаны әлемнің барлық аймақтарын қамтитын атқару комитеті басқарады. Комитетке ғылыми кеңесші комитет, хатшылық және мұрағат көмектеседі. WVS атқару комитеті қауымдастыққа басшылық етеді және стратегиялық жоспарлауды қамтамасыз етеді. Ол жаңа мүшелерді тартуға, кездесулер мен семинарларды ұйымдастыруға, деректерді өңдеуге және таратуға, әлеуетті арттыруға, жарияланымдарды насихаттауға және нәтижелерді таратуға жауапты. WVS атқару комитеті сондай-ақ орталық функцияларды қаржыландыруға және мүше топтарға қаржы жинауда көмектеседі. Әр ұлттық команда өз шығындарын өзі көтереді, ал көптеген зерттеулер жергілікті қаржы көздерінен қаржыландырылады. Дегенмен, жергілікті қаржыландыру мүмкін болмаған жағдайларда орталықтан қаржыландыру алынған. Қазіргі уақытта WVS хатшылығы мен WVS атқару комитетінің қызметін Швеция Банкінің 300 жылдық қоры қаржыландырады. Басқа қаржы АҚШ Ұлттық ғылым қорынан, Швецияның халықаралық даму ынтымақтастық агенттігінен (SIDA), Volkswagen қорынан, Германия ғылым қорынан (DFG) және Нидерланды білім, мәдениет және ғылым министрлігінен түсті.
The World Values Survey is organised as a network of social scientists coordinated by a central body the World Values Survey Association. It is established as a non profit organization seated in Stockholm, Sweden, with a constitution and mission statement. The project is guided by an executive committee representing all regions of the world. The committee is also supported by a Scientific Advisory Committee, a Secretariat and an Archive. The WVS Executive Committee provides leadership and strategic planning for the association. It is responsible for the recruitment of new members, the organization of meetings and workshops, data processing and distribution, capacity building and the promotion of publications and dissemination of results. The WVS Executive Committee also raises funds for central functions and assists member groups in their fundraising. Each national team is responsible for its own expenses and most surveys are financed by local sources. However, central funding has been obtained in cases where local funding is not possible. Presently, the activities of the WVS Secretariat and WVS Executive Committee are funded by the Bank of Sweden Tercentenary Foundation. Other funding has been obtained from the U. S. National Science Foundation, the Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA), the Volkswagen Foundation, he German Science Foundation (DFG) and the Dutch Ministry of Education, Culture and Science.
Медиа қамту
Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінің деректері көптеген ғылыми жариялымдарда пайдаланылды және оның нәтижелері BBC News, Bloomberg Businessweek, China Daily, Chinadialogue.net, CNN, Der Spiegel, Der Standard, Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza, Le Monde, Neue Zürcher Zeitung, Newsweek, Süddeutsche Zeitung, Time, The Economist, The Guardian, The New Yorker, The New York Times, The Sydney Morning Herald, The Washington Post сияқты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды, сондай-ақ Дүниежүзілік даму есебінде де келтірілді.
The World Values Survey data has been used in a large number of scholarly publications and the findings have been reported in media such as BBC News, Bloomberg Businessweek, China Daily, Chinadialogue. net, CNN, Der Spiegel, Der Standard, Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza, Le Monde, Neue Zürcher Zeitung, Newsweek, Süddeutsche Zeitung, Time, The Economist, The Guardian, The New Yorker, The New York Times, The Sydney Morning Herald, The Washington Post, and the World Development Report.
Дүниежүзілік құндылықтар туралы мақалалар сериясы: Дүниежүзілік құндылықтар туралы зерттеулер
World Values Research (WVR) – World Values Survey Association ұйымының ресми онлайн-ғылыми еңбектер сериясы. Жобаның сайтында жарияланған WVR еңбектерінің архиві қолжетімді.
World Values Research (WVR), registered as , is the official online paper series of the World Values Survey Association. An archive of published WVR papers is available on the project's website.