Кіріспе

Араб жазуының түрі Магреб жазуы немесе Магреби жазуы (الخط المغربي) – Магреб (Солтүстік Африка), Аль-Андалус (Иберия) және Билад ас-Судан (Батыс Африка Сахелі) аймақтарында дамыған, бір-бірімен байланысты араб жазуларының отбасысын білдіреді. Магреби жазуы тікелей куфи жазуынан туындаған және дәстүрлі түрде үшкір ұшты қаламмен (القلم المدبَّب) жазылады, нәтижесінде тегіс қалыңдыққа ие сызық пайда болады. Бұл жазуға дөңгелек әріптер, созылған көлденең элементтер және базалық сызықтан төменге қарай ашық қисықтар тән. Сонымен қатар, ол Машреки жазуларынан фа (Магреби: ڢ ; Машреки: ف) және қоф (Магреби: ڧ ; Машреки: ق) әріптерінің жазылуымен де ерекшеленеді.

Шығу тегі

Араб жазуы алғаш рет Магрибке исламдық жаулап алулармен (643–709) бірге келді. Уқба ибн Нафи бастаған жаулап алушылар, 711 жылы Мұса ибн Нүсейр тұсында таңбаланған монеталарда көрсетілгендей, хиджази және куфи жазуларын қолданды. Магреб жазуы – Ибн Мукланың әл-хат әл-мансуб (الخَط المَنْسُوب, пропорционалды сызық) стандарттау реформаларына дейінгі ескі куфи жазуының тікелей ұрпағы, ол Машреки жазуларына әсер етті. Мағриб әл-Ақсада (المغرب الأقصى, 'Алыс батыс', Марокко) жазу Идрисидтер әулетінің (788–974) кезінде Мағрауа және Бани Ифранның куфиінен тәуелсіз дамыды; әл-Қарауиин университеті, Альморавид Куббасы және Альморавид Минбары Альморавид куфиінің мысалдарымен көзге түседі. Альморавид динарының куфи жазуы Кастилияның Альфонсо VIII шығарған мараведиде көшірілді. 1144 жылы салынған әл-Қарауиин мешітінің минбары – «Альморавидтердің соңғы маңызды қолдауының куәсі» болып табылады және қазір Магреб тхулуты деп аталатын, шығыс тхулут және дивани дәстүрлерінің түсіндірмесін ұсынады.

Алмохад

Алмохадтар династиясы кезінде араб каллиграфиясы гүлдене берді және әртүрлі ерекше стильдер қалыптасты. Магребтік сұлұс қаріпі қабылданып, қолжазбалардан бастап, монеталарға, тіпті маталарға дейін түрлі материалдарда қолданылатын ресми "династиялық таңба" ретінде бекітілді. Мұхаммед әл-Манунидің мәліметінше, 11 ғасырда Юсуф ибн Ташфин билігінде Фес қаласында 104 қағаз фабрикасы, ал 12 ғасырда Сұлтан Яқуб әл-Мансур билігінде 400 қағаз фабрикасы болған.

Алжимадо

thumb|Мағриби әріптері 1505 жылы испандық сөздік жазушы Педро де Алкаланың кітабында басылған ең алғашқы араб әліпбиінде кездеседі. Иберияда араб жазуы мосараб, португал, испан және ладино сияқты роман тілдерін жазу үшін пайдаланылды. Бұл жазу жүйесі ʿajamiyah (عجمية) сөзінен туындаған Aljamiado деп аталды.

Феси андалуси жазуы

Аль-Андалустың тарихы бойы Ибериядан көші-қон толқындары Солтүстік Африкадағы жазу үлгілеріне әсер етті. Ибн Халдун атап көрсеткендей, андалуз жазуы маринидтер әулеті (1244–1465 жж.) тұсында, Фес қаласы андалуз босқындарын қабылдаған кезде одан әрі дамыды. 1828–1861 жылдары Фесте қызмет еткен Мұхаммед бин әл-Қасым әл-Қундуси «әл-Хатт әл-Қундуси» (الخط القندوسي) деп аталатын ерекше стильді ойлап тапты. 1942 жылғы «Эс Саада» басылымында тақырыпта Магриб әрпі ڢ қолданылған, ал мәтіннің негізгі бөлігінде Mashreqi әрпі ف пайдаланылған. Бұған қоса, мектептер мен университеттерде пайдалану үшін Mashreqi наск әрпімен басылған кітаптар импортталды, ал қолмен жазуды Mashreqi әріптерімен үйрету басталды.

Жақында

2007 жылы Мұхаммед әл-Маграви мен Омар Афа [ар] «Магреб жазуы: тарих, қазіргі жағдай және болашақ» (الخط المغربي: تاريخ وواقع وآفاق) кітабын бірлесіп жазды. Келесі жылы Марокко Ислам істері министрлігі [ar] ұйымдастырған Магреб жазу өнері бойынша VI Мұхаммед сыйлығы жарияланды. 2020 жылдың басында Тунис президенті Кайс Саид Магреб жазуымен қолмен жазған ресми хаттарына байланысты көптеген БАҚ назарына ілікті.