Кіріспе
Шығыс Моғолстан ханы 1487 – 1504 жылдары Ахмад Алақ (1465 – 1504 жылдың қысы) – 1487 мен 1504 жылдар аралығында Шығыс Моғолстан (Турпан хандығы) ханы болды. Ол Юнус ханның екінші ұлы. Оның анасы Шах Бегүм, Бадахшан ханзадасы Лалидің төртінші қызы. Ахмад Алақ, Шыңғыс ханның ұлы Шағатай хан арқылы тікелей еркек желісінен тараған ұрпағы.
Ahmad Alaq (1465 – 1504 winter) was the Khan of Eastern Moghulistan (Turpan Khanate) from 1487 to 1504. He was the second son of Yunus Khan. His mother was Shah Begum, fourth daughter of Badakhshan prince Lali. Ahmad Alaq was a direct male line descendant of Genghis Khan, through his son Chagatai Khan.
Өмір
Әкесі тірі кезінде Ахмад оған қарсы бірнеше көтеріліс ұйымдастырды. 1484 жылы Юнус хан Ташкентке қоныстанғанда Ахмад пен көптеген моғолдар далаға қашып кетті. 1487 жылы Ахмадтың әкесі қайтыс болды, ал оның орнын басқа ұлы Махмуд хан иеленді. Ахмадтың билеуі көршілерімен бірнеше қақтығыстармен сипатталды. Мин Түрпан шекара соғыстарында Хами үшін Мин әулеті Қытаймен болған қақтығыс аймақтың экономикалық блокадасына алып келді, бұл қытайлықтардың ақырында жеңіске жете беруіне жағдай жасады. Теория бойынша Моғол хандарының қарауында болған Оңтүстік-Батыс Тарим алқабындағы Дуглаттардың Мирза Әбу Бәкір Дуглатына қарсы жорық шамамен 1499 жылы Кашгарды уақытша басып алуға әкелді. Сол жылы ол Мин Қытаймен бейбіт келісімге келді, бұл оған Моғолстанның солтүстік бөлігіндегі (Жетісу) калмықтарға қарсы үш жорық ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Калмықтар осы аймақты Есен Тайши мен оның ұлы Амасанжи Тайши билеген кезеңнен бері басып алған. Ахмад оларды екі рет толық жеңді. Осы жорықтарда көптеген калмықтарды қырғынға ұшыратқандықтан, оған "Алаша", яғни "Қырғыншы" деген лақап ат берілді. 16 ғасырдың басында Ахмад пен Махмуд Мұхаммед Шайбани басқаратын өзбектердің күшейіп бара жатқан ықпалына қарсы тұруды шешті. Екі бауыр өзбектерге қарсы жорық бастады, бірақ Мұхаммед Шайбани шайқаста жеңіске жетіп, екеуін де тұтқынға алды (Бабур да оның туыстарының әскерімен бірге Ферғана аңғарындағы апатқа ұшыраған шайқасқа қатысты, бірақ анасы Кутлук Нигар ханум және бірнеше ізбасарларымен бірге оңтүстікке қашып, тауларда жасырынып кетті). Олар көп ұзамай босатылды, бірақ Ахмад одан көп өтпей, 1504 жылы қайтыс болды. Оның орнын Ұйғырстанда үлкен ұлы Мансур хан басты.