Қазан Хандығының Хандары Тізімі

Кіріспе

Ресей басып алғанға дейін Қазан хандығын билеген Қазан хандарының тізімі. Бірінші тізімде жергілікті жазу және әулеттері көрсетілген. Екінші тізімде қысқа өмірбаяндық мәліметтер келтірілген.

Бірінші тізім

Ғият-уд-дин хан Алтын Орданың қиындықтарын пайдаланып, 1420 жылдары Қазан улусының (Қазан аймағы) тәуелсіз билеушісі ретінде орнықты. Соңында Алтын Орданың бұрынғы билеушісі Улуғ Мұхаммед Қазанды жаулап алып, Алтын Орда империясын бөлген жеке Қазан хандығын құрды. Ақ қатарлар – тәуелсіз хандарды білдіреді. Көк қатарлар – Мәскеудің Ұлы княздығының ықпалын көрсетеді. Жасыл қатар – Сібір хандығының ханы тұсындағы қысқа үзілісті білдіреді. Алқызыл қатарлар – Қасым хандығының билігін көрсетеді. Сары қатарлар – Қырым хандығының Ғирай әулетіне жатады. Қоңыр қатар – Астрахан хандығынан шыққан ханзаданың билігін білдіреді. Титулдік есім Жеке есім Билік еткен жылдар Хан Улуғ Мұхаммед 1438 – 1446 ж. Хан Мәксұд Қазан 1445 – 1466 ж. Хан Хәлил Қазан 1466 – 1467 ж. Хан Ибраһим Қазан 1467 – 1479 ж. Хан Ильһам Ғали Қазан 1479 – 1484 ж. (1-ші билік) Хан Мөхәммәдәмин Қазан 1484 – 1485 ж. (1-ші билік) Хан Ильһам Ғали Қазан 1485 – 1487 ж. (2-ші билік) Хан Мөхәммәдәмин Қазан 1487 – 1495 ж. (2-ші билік) Хан Мәмүқ Қазан 1495 – 1496 ж. Хан Ғабделлатиф Қазан 1496 – 1502 ж. Хан Мөхәммәдәмин Қазан 1502 – 1518 ж. (3-ші билік) Хан Шаһғали 1518 – 1521 ж. (1-ші билік) Хан Саһиб I Ғирай 1521 – 1525 ж. Хан Сафа Ғирай Қазан 1525 – 1532 ж. (1-ші билік) Хан Чанғали Қазан 1532 – 1535 ж. Хан Сафа Ғирай Қазан 1535 – 1546 ж. (2-ші билік) Хан Шаһғали 1546 ж. (2-ші билік) Хан Сафа Ғирай Қазан 1546 – 1549 ж. (3-ші билік) Хан Дәулет I Ғирай – Осман империясы тағайындаған үміткер 1549 – 1551 ж. Хан Өтәмәшғарай Қазан – Өтәмәш кәмелетке толмағандықтан, шын билеушісі анасы Сөйембике болды, ол регент ретінде әрекет етті 1549 – 1551 ж. Хан Шаһғали 1551 – 1552 ж. (3-ші билік) Хан Йәдгәр Мөхәммәд Қазан 1552 ж. Ресейдің патшасы Иван Грозный 1552 ж. Қазан хандығын жаулап алды.

Ghiyath ud din Khan taking advantage of the troubles of the Golden Horde established himself as an independent ruler of Kazan Ulus (Kazan district) during the 1420s. Eventually the former ruler of the Golden Horde, Ulugh Muhammad, would take over Kazan and establish his own separate Khanate of Kazan breaking the Golden Horde Empire. White rows signify independent khans. Blue rows signify influence of Grand Duchy of Moscow. Green row signifies brief interruption under Khan of Sibir Khanate. Pink rows signify Qasim Khanate rule. Yellow rows signify Giray dynasty from Crimean Khanate. Brown row signifies prince from Khanate of Astrakhan rule. Titular Name Personal Name Reign Khan Ulugh Muhammad 1438 1446 C. E. Khan Mäxmüd of Kazan 1445 – 1466 C. E. Khan Xälil of Kazan 1466 – 1467 C. E. Khan Ibrahim of Kazan 1467 – 1479 C. E. Khan Ilham Ghali of Kazan 1479 – 1484 C. E. (1st reign) Khan Möxämmädämin of Kazan 1484 – 1485 C. E. (1st reign) Khan Ilham Ghali of Kazan 1485 – 1487 C. E. (2nd reign) Khan Möxämmädämin of Kazan 1487 – 1495 C. E. (2nd reign) Khan Mamuq of Kazan 1495 – 1496 C. E. Khan Ghabdellatif of Kazan 1496 – 1502 C. E. Khan Möxämmädämin of Kazan 1502 1518 C. E. (3rd reign) Khan Shahghali 1518 1521 C. E. (1st reign) Khan Sahib I Giray 1521 1525 C. E. Khan Safa Giray of Kazan 1525 1532 C. E. (1st reign) Khan Canghali of Kazan 1532 – 1535 C. E. Khan Safa Giray of Kazan 1535 – 1546 C. E. (2nd reign) Khan Shahghali 1546 C. E. (2nd reign) Khan Safa Giray of Kazan 1546 1549 C. E. (3rd reign) Khan Devlet I Giray Pretender, appointed by the Ottoman Empire1549 – 1551 C. E. Khan Utameshgaray of Kazan Utemish being a minor the actual ruler was his mother Söyembikä who acted as regent1549 – 1551 C. E. Khan Shahghali 1551 – 1552 C. E. (3rd reign) Khan Yadegar Mokhammad of Kazan 1552 C. E. Ivan the Terrible, the Tsar of Russia conquers Khanate of Kazan in 1552 C. E.

Қысқа өмірбаяндармен екінші тізім

Бұл ақпарат Хауорттың 1880 жылғы кітабынан алынған және орыс тіліндегі «Википедиямен» салыстырылған. Хандық тарихы бойынша ағылшын тілінде заманауи кітап жоқ сияқты. Хандар нөмірінің аббревиатуралары: R=Ресейге жақтас, A=Ресейге қарсы. 0-ға дейін. Хандыққа дейін бұл аймақ Волга Болгариясының, содан кейін Алтын Орданың Болгар улусының құрамына кірген. 1А. Ұлуғ Мұхаммед 1438–1456 жылдары екі рет Алтын Орда ханы болды. 1436 жылы қуылған, Қырымға қашып, қырымдықтармен келіспеген, 3000 адамдық әскерді солтүстікке бастап, Беляев шекаралық қаласын басып алды. 1437 жылы Василий II оған қарсы 40 000 адам жіберді, олар жеңілді. Сол жылы ол Волгаға қарай аттанып, 1438 жылы Қазанды басып алып, оны Алтын Ордадан бөліп алды. 1439 жылы Нижний Новгородты басып алып, Мәскеудің шетін өртеп жіберді. 1444–1445 жылдары Нижний Новгородты басып алып, Муромға қарай жорық жасап, Рязаньға шабуыл жасады. Василий қарсы шабуыл жасағанда (1445) ол жеңіліп, Суздаль шайқасында тұтқынға алынды, бірақ көп ұзамай құтылды. Мұхаммед 1445 жылдың күзінде қайтыс болды, мүмкін оның ұлы Мамудек өлтірген болуы мүмкін. Оның ұлы Қасым хан Суздаль шайқасынан кейін құтылу үшін ақша жинауға барып, Ресей қызметіне кіріп, 1452 жылы Қасым хандығын құрды. 2. Махмұд немесе Мамудек (1445–1466) – жоғарыда аталғандардың ұлы. Ұзақ және бейбіт билік еткен кезеңде хандық тұрақтап, байыды. Хауорт оған билікті тартып алған Әлі Бекті өлтіруді тапсырды. 1444 жылы Ұлы Устюгке алыс солтүстік-батысқа шабуыл жасады. Суздаль шайқасындағы қолбасшы, жоғарыда аталған. 1448 жылы орыстар оның әскерін Владимир мен Муромнан қуды. 3. Халил (1466–1467) – жоғарыда аталғандардың ұлы, қысқа билік етті, ақпарат аз. 4А. Ибрагим (1467–1479) – жоғарыда аталған ағасы. Ағасының жесіріне үйленді (#X төменде). Ол таққа отырғанда Ресей мен жергілікті топтар оның ағасы Қасым ханның билікке келуін қалады. Бірнеше сәтсіздіктерден кейін 1469 жылы орыстар Қазанды қоршап алып, сумен жабдықтауын тоқтатты. Бейбітшілік орнатылып, Қазан көптеген тұтқындарды босатты. 1478 жылы Ибрагим Ресейге шабуыл жасады. Келесі жылы Иван Қазанға жетіп, кері қайтты. Көп ұзамай Ибрагим қайтыс болды. 5А. Ильхам (1479–1484, 1485–1487) – жоғарыда аталғандардың бірінші әйелінен туған ұлы. 1482 жылы Ресейдің соғыс жоспары келісіммен тоқтатылды. 1484 жылы Ресей #6, 1485 жылы Ресейдің қолдауымен жергілікті топ Ильхамды қалпына келтірді. 1487 жылы Ресей қоршауынан кейін орнынан түсіріліп, Вологдаға жер аударылды. 6R. Бірінші және екінші Мұхаммед Әмин (1484–1485, 1487–1495) – #4 және #X баласы, #5 баласының туған інісі. Бірінші билік: 1484 жылы шамамен 15 жасында Ильхамның орнына орыстар қойды, келесі жылы Ильхам оны ауыстырды. Екінші билік: 1487 жылы Ресей қалпына келтірді. 1491 жылы Қазан, Мәскеу, Қырым және Ноғайлар Ұлы Ордаға қарсы соғысты. 1495 жылы #7мен ауыстырылды, Ресейге қашып барып, Литвамен соғысты. Үшінші билік: қараңыз #9. 7. Мамук (1495–1496) – Сібір ханы (болжамды), бір топ шақырған, Ресей #6 қорғауға әскер жіберді, Мамукты басқа топ қуды, орыс әскері кеткен кезде ол Ноғайдың қолдауымен Қазанды басып алды. Халыққа ұнамады, Арскіге шабуыл жасап оралғаннан кейін қала қақпалары жабылып, Сібірге қайтып оралды, жолда қайтыс болды. 8R. Әбділ Латиф немесе Ғабделлатиф (1497–1502) – #6 ағасы, #4 және #X ұлы. 1479 жылы анасымен бірге Қырымға, 1490 жылы Ресейге жер аударылды. 1496 жылы Қазан #6 орнына оны сұрады. 1499 жылы Ағалақ (#7 ағасы) пен Урақ Қазанды ала алмады. Халыққа ұнамай, 1502 жылы топ пен Ресей оны #6мен ауыстырды, Белозерскіге жер аударылды, 1516 жылы босатылды, 1517 жылы қайтыс болды. 9RA. Үшінші Мұхаммед Әмин (1502–1518) – Бірінші және екінші биліктері үшін #6 қараңыз. #5 үйінің жесіріне үйленді. 1505 жылы әйелінің ықпалымен ол өзінің иелігіндегі орыс саудагерлерін тонап, өлтіріп немесе тұтқынға алып, әскері мен Ноғайларды Нижний Новгородтың маңындағы елді мекендерді өртеп жіберді, оны 300 босатылған литвалық әскери тұтқын құтқарып қалды. Ноғайлар Қазаннан бөлініп, қоршауды көтерді. Рус-қазан соғысы (1505–1507) кезінде Қазанға екі әскер келді. Бірі Волгамен төмен қарай ұшып, Қазан маңында жеңілді. Екінші әскер басқа бағыттан келді, жеңіске жақын болды, тонауға түсіп, жойылды. Мәселе шешіліп, Қазан тұтқындарды босатты. 1510 жылы Х. Мәскеу мен Қазанға барып, біраз бейбітшілікке келісім жасастырды. 10R. Бірінші Шах Әли (1518–1521) – #1 үйінің өліміне байланысты, Қырым #11 қалаған, бірақ Ресей Қасым ханы Шах Әлиді таңдап алды. Ол семіз, дене жағынан жағымсыз және орыс қуыршағы ретінде танымал емес еді. #11 шақырылып, оны қиындықсыз қабылдады, #10 Ресейге оралды. 11А. Сәхиб I Ғирай (1521–1525) – Қырым ханы Мехмед I Ғирайдың кіші інісі. 1510 жылы өгей анасы Х. Мәскеуге барады. 1521 жылы оның таққа отыруы Ресеймен соғысқа әкелді, сол жылы Қазан мен Қырым Мусковияға шабуыл жасап, көптеген тұтқындарды алды. 1522 жылы шығыс Мусковияға шабуыл жасады. 1523 жылы #10 басқарған орыс әскері Қазанға жетіп, кері қайтты, Қазан Галичті ала алмады. 1524 жылы белгісіз себептермен қырымдықтардың қолдауын жоғалтты, нәтижесіз Түрік вассалы деп жариялады және үлкен орыс әскері жақындағанда қашып кетті. Кейінірек Қырым ханы болды (1532–1551). 12A. Бірінші Сафа Ғирай (1525–1532) – Ханы қашқаннан кейін, патриоттық топ оның 13 жастағы жүрегін таққа отырғызды. Орыс қоршауы сәтсіз аяқталды және олар кері қайтты. 1530 жылы тағы бір орыс әскері жіберілді және Қазанның көп бөлігін өртеп, қалған бөлігін қоршап, содан кейін бітім жасады. Қазандық топ оны #13пен ауыстырды. 13R. Жан Әли (1532–1535) – Ресейге жақтас хан іздеген және #10 қорқынышпен қарағандықтан, олар қазіргі Қасым ханы болған оның бауырларын таңдады. Ресейдің билігін мойындады және #Z төмендегі топтың ықпалында болды, 1533 жылы Сүйімбеке (#Y төменде) үйленді, орнынан түсіріліп, өлтірілді немесе Ескі Қазанға жер аударылды (көздер әртүрлі). Оның билігі кезінде Қазанды жаулап алушы Иван Бесқорғақ үш жасында таққа отырды. 14A. Екінші Сафа Ғирай (1536–1546) – #12 қараңыз. Қырымнан қайтарылып келді, #Y үйленді, топ #10 қалады, сәтсіз орыс шабуылынан кейін, татарлар Нижний Новгород аймағын тонады. 1538 жылы Мусковияға шабуыл жасады, кері қайтып, Ресейдің билігін мойындады. 1540 жылы Қырымдықтармен бірге Муромға шабуыл жасады, 1546 жылы орыстар Қазан маңында шабуыл жасап, кері қайтты, сонымен бірге топ оны орнынан түсірді. 15R. Екінші Шах Әли (1546) – #10 қараңыз, Ресейге жақтас топ қойды, екінші топтың күштірек екенін көрді және өміріне қауіптенді. Аңыз бойынша, ол банкет ұйымдастырып, барлығын мас етіп, ешкім білмей тұрып сарайдан шығып кетті. 16A. Үшінші Сафа Ғирай (1546–1549) – #12, #14 қараңыз. Ноғай әкесі Юсуфқа қашып, Ноғай әскерімен оралды, бірақ Шах Әлидің қашуы әскердің қажеттілігін жойды. Ресейлік топтың басшылары Ресейге қашып, шағын орыс шабуылы болды. 1547 жылы Иван Бесқорғақ жеке әскер басқарды, бірақ ерекше жылы жаз су жолдары мен өзендерді өтпес етті, сондықтан әскер кері қайтты. Бір әңгіме бойынша, ол мас күйде тіреуге соғылып қайтыс болды. 17A. Өтемеш Ғирай (1549–1551) – #16 және Сүйінбека (#Y төменде) ұлы. 2 жасында анасы регент ретінде таққа отырды. 1549 жылы Иван Бесқорғақ #15 қайта орнатуды жоспарлап әскер жіберді, Қазан қоршалды, шабуыл сәтсіз аяқталды және жамбас су жолдарына мәжбүр етті. Олар 18 шақырым (29 км) батысқа шегініп, Свияжск бекінісін салды. Бір топ бейбітшілік іздеді және Өтемеш пен анасын орыстарға тапсырды. Өтемеш крещение алды, литвалықтармен соғысты және 20 жасында қайтыс болды. Оның анасы содан кейін Шах Әлиге (#15) үйленді. 18R. Үшінші Шах Әли (1551–1552) – #15 қараңыз. Ресейге жақтас Шах Әли таққа отырды және 60 000 орыс тұтқыны босатылды. Ресей Волгадан батысқа жатқан жерді аннексиялады, бұл хандықты әлсіретті және тіпті Шах Әли де қарсы болды. Ол банкетте көптеген жауындарын өлтірді, бұл жағдайды нашарлатты. Иван оны орнынан түсіруді қалады және ол үшінші рет қаладан қашып кетті. 19A. Ядгәр Мұхаммед (1552) – 1552 жылы патриоттық топ орыстарға қақпаларды жапты, Ядгәрді шақырды. Ресейлік жаулау үшін Қазан қоршауын қараңыз. Ядгәр Астраханның II Қасымының ұлы, 1542 жылы Ресей қызметінде, 1550/51 жылдары Қазанмен соғысты, содан кейін Ноғайларға қосылды, 1552 жылы Қазанға шақырылды, жеңілістен аман қалды, 1553 жылы крещение алды, Звенигород берілді, Ливония соғысында соғысты, 1565 жылы қайтыс болды. 20A?. Әли Акрам шамамен 1552–1556 жылдары. Ауылда қарсылық көрсетуді жалғастырған көтерісшілер Ноғай Әли Акрамды әкелді. Ол сәтсіз болды және…

This information comes from Howorth's 1880 book and is checked against the Russian Wikipedia. There appears to be no modern book in English on the history of the khanate. Abbreviations on khan numbers: R=pro Russian, A=anti Russian. 0. Before the Khanate the area had been part of Volga Bulgaria and then the Bulgar Ulus of the Golden Horde. 1A. Ulugh Muhammad 1438 1456 was twice Khan of the Golden Horde. Driven out in 1436, fled to Crimea, quarreled with the Crimeans, led a 3000 man army north and took the border town of Belyov. In 1437 Vasily II sent 40000 men against him, who were defeated. In the same year he moved to the Volga and in 1438 captured Kazan and separated it from the Golden horde. 1439 took Nizhny Novgorod and burned outskirts of Moscow. In 1444 45 he occupied Nizhny Novgorod and marched on Murom and raided Ryazan. When Vasily counterattacked (1445) he was defeated and captured at the Battle of Suzdal, but soon ransomed. Muhammad died in the fall of 1445, possibly murdered by his son Mamudek, below. His son Qasim Khan went to collect ransom after the battle of Suzdal, entered Russian service and in 1452 founded the Qasim Khanate. 2. Mäxmüd of Kazan or Mamudek 1445 66 son of above. Long and peaceful reign in which the Khanate was stabilized and enriched. Howorth has him kill an Ali Beg who had usurped power. 1444 raided Veliky Ustug far to the northwest. Commander at battle of Suzdal, above. 1448 Russians drove his army out of Vladmir and Murom. 3. Xälil of Kazan 1466 67 son of above, short reign, little information. 4A. Ibrahim of Kazan 1467 79 brother of above. Married his brother's widow (#X below). When he came to the throne Russia and a local faction tried to impose his uncle Qasim Khan, above. After several failures in 1469 the Russians surrounded Kazan and cut off its water supply. Peace was made and Kazan released a large number of captives. In 1478 Ibrahim raided Russia. Next year Ivan reached Kazan and withdrew. Ibrahim died soon after. 5A. Ilham 1479–84, 1485 87 Son of above by first wife. 1482 Russian war plan stopped by treaty. 1484 Russia imposed #6, 1485 Ilham restored by local faction with Russian support. 1487 deposed after Russian siege, exiled to Vologda. 6R. 1st and 2nd Muhammed Amin 1484–85, 1487–95. Son of #4 and #X, half brother of #5. 1st reign: 1484 at about age 15 enthroned by Russians replacing Ilham, next year replaced by Ilham. 2nd reign: 1487 restored by Russia. 1491 Kazan, Moscow, Crimea and Nogais fought the Great Horde. 1495 replaced by #7, fled to Russia and given fief, fought Lithuania. 3rd reign: see #9
7. Mamuk 1495 96 was khan of Sibir (probably), invited in by a faction, Russia sent army to protect #6, Mamuk driven off by another faction, when Russian army left he took Kazan with Nogai support. Unpopular, after returning from a raid on Arsk the city gates were closed to him and he went back to Sibir, dying en route. 8R. Abdul Latif or Ghabdellatif of Kazan 1497 1502 brother of #6, son of #4 and #X. 1479 went to Crimea with his mother, 1490 fief in Russia. 1496 Kazan asked for him instead of #6. 1499 Agalak(#7's brother) and Uraq failed to take Kazan. Grew unpopular, 1502 faction and Russia replaced him with #6, exiled to Beloozersk, 1516 released, 1517 died. 9RA. 3rd Muhammed Amin 1502–18. See #6 for first and second reigns. Married widow of #5. In 1505, incited by his wife, he robbed, killed or captured the Russian merchants in his domain and sent his troops and Nogais to burn the suburbs of Nizhny Novgorod, which was saved by 300 released Lithuanian POWs. Nogais split with Kazan and the siege was raised. During the Russo Kazan War (1505 07) two armies went to Kazan. One went down the Volga and was defeated near Kazan. A second army arrived from a different direction, almost won, fell to looting and was destroyed. The matter was settled and Kazan gave up its prisoners. 1510 #X went to Moscow and Kazan and arranged some degree of peace. 10R. 1st Shah Ali 1518 21 The house of #1 having died out, Crimea wanted #11, but Russia imposed the Kasim khan Shah Ali. He is described as fat and physically repulsive and unpopular as a Russian puppet. #11 was invited and took over with no trouble and #10 returned to Russia. 11A. Sahib I Giray 1521 25 younger brother of Crimean khan Mehmed I Giray. 1510 accompanied his step mother #X to Moscow. His 1521 accession meant war with Russia, so that year Kazan and Crimea raided Muscovy and took a huge number of prisoners. 1522 raided eastern Muscovy. 1523 Russian army under #10 reached Kazan but turned back and Kazan failed to take Galich. 1524 lost Crimean support for uncertain reasons, declared himself a Turkish vassal without result and at the approach of a huge Russian army, fled. Later became Khan of Crimea (1532–51). 12A 1st Safa Giray of Kazan 1525 32: Their khan having fled, the patriotic faction placed his 13 year old nephew on the throne. The Russian siege was unsuccessful and they withdrew. In 1530 another Russian army was sent and burned much of Kazan, besieged what was left and then made a truce. A Kazan faction replaced him with #13. 13R. Jan Ali 1532 35 Seeking a pro Russian khan and fearing #10 they chose his brother who was then the Qasim Khan. Recognized Russian suzerainty and dominated by a faction under #Z below, 1533 married Suyumbeke #Y (below), deposed and either killed or exiled to Old Kazan (sources differ). During his reign the future conquer of Kazan, Ivan the Terrible, came to the throne at the age of three. 14A. 2nd Safa Giray 1536 46 see #12. Recalled from Crimea, married #Y, a faction wanted #10, after failed Russian attack, Tatars plundered Nizhny Novgorod region. 1538 raided Muscovy, withdrew and made peace acknowledging Russian suzerainty. 1540 raided Murom with Crimeans and Nogais, 1546 Russians raided near Kazan and withdrew, same year deposed by faction.,
15R. 2nd Shah Ali 1546 see #10, installed by pro Russian faction, saw that the other faction was more powerful and began to fear for his life. The story goes that he held a banquet, got everyone drunk and slipped out of the palace before anyone knew he was gone. 16A. 3rd Safa Giray 1546 49 see #12, #14. Had fled to his Nogai father in law Yusuf, returned with a Nogai army, but Shah Ali's flight made the army unnecessary. Leaders of Russian faction fled to Russia, minor Russian raid. 1547 Ivan the Terrible in person led army east, but unusual warm winter made roads and rivers impassible, so army withdrew. According to one story he died by falling against a pillar when drunk. 17A. Utamesh Giray of Kazan 1549 51 son of #16 and Suyunbeka (#Y below). Enthroned at age 2 with his mother as regent. In 1549 Ivan the Terrible sent an army planning to reinstall #15, Kazan was surrounded, an assault failed and a thaw made the roads impassible and forced withdrawal. They withdrew 18 mile (29 km) west and built a fort at Sviyazhsk. A faction sought peace and delivered Utamesh and his mother to the Russians. Utamesh was baptized, fought the Lithuanians and died at the age of 20. His mother was then married to Shah Ali #15. 18R. 3rd Shah Ali 1551 52 see #15. The pro Russian Shah Ali was placed on the throne and 60000 Russian captives released. Russia annexed land west of the Volga, which weakened the khanate and was opposed by even Shah Ali. He killed many of his enemies at a banquet, which made things worse. Ivan wanted him deposed and he fled the town for a third time. 19A. Yadegar Mokhammad of Kazan 1552. 1552 patriotic faction closed gates to Russians, called in Yadigar. For the Russian conquest see Siege of Kazan. Yadigar was the son of Qasim II of Astrakhan, 1542 in Russian service, 1550/51 fought Kazan, then joined Nogais, 1552 called to Kazan, survived the defeat, 1553 baptized, given Zvenigorod, fought in Livonian War, died in 1565. 20A?. Ali Akram c1552 56. The rebels who continued to resist in the countryside brought in a Nogai named Ali Akram. He was unsuccessful and was killed by the rebels. X. Nur Sultan (:ru:Нур Султан): daughter of Timur, a Nogai beg, wife of #3, second wife of #4, at his death went to Crimea, 1486 married Crimean Khan Meñli I Giray. 1494 95 made Hajj, 1510 11 visited Moscow and Kazan, helped with treaty. #6 and #8 were her sons, #11 her stepson and #Z her daughter. Y. Söyembikä of Kazan daughter of Nogai beg Yosuf, 1533 at age 12 married to Jan Ali #13, circa 1536 became fifth wife of Safa Giray #14 who had deposed #13, 1549 after #14's death regent for his 2 year old son #17, 1551 faction gave her and her son to Russians, year and a half later married against her will to #18, apparently after he had been expelled from Kazan, died in Kasimov. Z. Gaukharshad (:ru:Гаухаршад) daughter of Ibraham #4 and #X, sister of #6 and #8. Involved in 1532 coup against Safa Giray #12 and became regent for Jan Ali #13 who married #Y. After #13 lost power in 1535 active in politics for another 10 years.