Кіріспе

Екі тістің арасындағы бос орын

Диастема (гр. diastemata – аралық) – екі тістің арасындағы бос орын. Көптеген сүтқоректілерде диастема қалыпты құбылыс ретінде кездеседі, көбінесе кескіш тістер мен азу тістері арасында. Бұл жағдайды «тіс аралығы» деп те атайды. Адамдарда бұл термин көбінесе жоғарғы кескіш тістердің (алдыңғы тістердің) арасындағы ашық кеңістікке қатысты қолданылады. Бұл тістердің мөлшері мен жақ сүйегінің арасындағы теңсіздіктен туындайды. Диастема балаларда жиі кездеседі, сондай-ақ ересектердің тістерінде де болуы мүмкін.

Себептер

1. Үлкен лабиалдық френулум: Диастема кейде лабиалдық френулумның (ерінді тіс етімен байланыстыратын тіндің) әсерінен туындауы немесе күшеюі мүмкін, бұл жоғары шырышты тіркелуге және аз мөлшерде бекітілген кератиндеу тініне алып келеді. Бұл тіс етінің керілуіне немесе тілдің итерілуіне бейім, ол тістерді бөліп жіберуі мүмкін. 2. Кездейсоқ тіс еті ауруы: Кездейсоқ тіс еті ауруы, сонымен қатар тіс етінің ауруы ретінде белгілі, тістерді қолдайтын сүйек тінінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Адам жеткілікті мөлшерде сүйек тінін жоғалтса, тістер босап, аралықтар пайда болуы мүмкін. 3. Мезиоденс: Мезиоденс – алдыңғы тістердің артында өсетін қосымша тіс. Мезиоденс алдыңғы тістерді бір-бірінен ығыстырып, өзіне орын жасауы мүмкін, осылайша алдыңғы тістер арасында кеңістік тудырады. 4. Скелеттік үйлесімсіздік: Тіс-скелеттік үйлесімсіздік тіс аралықтарының себебі болуы мүмкін. Егер жоғарғы жақ сүйек төменгі жақ сүйектен артық өссе, жоғарғы жақ тістері арасында көбірек бос орын қалады. 5. Тістердің алға қарай иілуі: Егер алдыңғы тістер алға қарай иілсе, олардың арасындағы кішкентай кеңістік үлкендей көрінуі мүмкін. Бұл тістердің алға қарай иілуі деп аталады, ол тілдің күшті итерілуі нәтижесінде болуы мүмкін.

Емдеу

1. Диастеманың себебін анықтап, содан кейін оның себебін емдеңіз. 2. Диастеманы емдеудің әдістері әрбір науқасқа қарай өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе ортодонтиялық ем, немесе композиттік пломбалар, немесе фанерлер мен тәждердің үйлесімі арқылы емделеді.

Тарихи және халықтық мәдениет деректемелері

Джеффри Чосер "Кентербери ертегілерінде" "Баттың тісі бос әйелі" туралы жазған. Осы кезеңде алдыңғы тістер арасындағы бос орын, әсіресе әйелдерде, құштарлықпен байланысты болған. Осылайша, "Баттың тісі бос әйелін" сипаттау арқылы оның қанағаттануға құштар орта жастағы әйел екені білдіріледі. Францияда оларды "dents du bonheur" ("бақыт тістері") деп атайды. Бұл тіркес Наполеон дәуірінде пайда болған: Наполеон армиясы сарбаздарды қабылдағанда, солдаттардың кескіш тістері мінсіз болуы қажет еді, себебі олар мылтықтарын оқтағанда қағаз оқ-дәріні (ұнтақ пен оқты қамтитын) тістерімен ашуға тиіс болды. Тістері арасы ашық сарбаздар соғысқа жарамсыз деп танылды. Кейбір ер адамдар соғыстан қашу үшін өз тістерін жарақаттады. Les Blank's Gap Toothed Women (1987) – диастемасы бар әйелдер туралы 30 минуттық деректі фильм.