Кіріспе

Нидерландыдағы жойылған саяси партия. Революциялық Социалистік партия (Revolutionair Socialistische Partij немесе RSP) – троцкишіл және синдикалистік бағытта сипатталған голландтық социалистік саяси партия. 1935 жылы ол Тәуелсіз Социалистік партиямен (OSP) бірігіп, Революциялық Социалистік Жұмысшылар партиясын (Revolutionair Socialistische Arbeiderspartij, RSAP) құрды, бірақ бұрынғы ОСП мүшелерінің көпшілігі сол жылы біріккен партиядан шығып кетті. Хенк Снеевлиет партияның барлық өмір сүрген кезеңінде RSP/RSAP-тің сөзсіз басшысы және жалғыз өкілі болды.

Алдыңғылар

Революциялық Социалистік партияның ең көне алдыңғысы – Революциялық Социалистік Одақ (голланд тілінде: Revolutionair Socialistisch Verbond; RSV), Хенк Снеевлиет басқарған Голландия Коммунистік партиясынан (CPH) шыққан наразылар тобы. Тағы бір алдыңғысы – Синдикалистік партия (голланд тілінде: Socialistische Partij; SP), ол анархосиндикалистік кәсіподақ Ұлттық жұмысшылар хатшылығымен (NAS) тығыз байланыста болған.

Қор

1929 жылы Революциялық Социалистік Одақ пен Социалистік партияның бұрынғы мүшелері Революциялық Социалистік партияны құрды. Екі партия да СДПХ пен КФХ-ның реформашыл социал-демократиясына қарсы болды. Партияны құрудағы жетекші тұлға – бұрынғы КФХ-ның көрнекті мүшесі және Леон Троцкийдің жақтасы Хенк Снеевлиет болды. Орталық барлау қызметі, сол кездегі голландиялық құпия қызмет, RSP-нің құрылуын Снеевлиеттің билік пен даңққа деген жеке қажеттілігімен байланыстырды, ол КФХ-дағы "троцкишіл" Снеевлиетке сенімсіздікпен қарағандықтан бұл партияда өркендеуге мүмкіншілік алмады.

1929-1935: РСП

РСП 1929 жылғы сайлауға қатысты, бірақ CPH және Голландия Коммунистік партиясының Орталық комитетінің күшті қарсылығына, сондай-ақ CPH-ден шығып кеткен оппозициялық топтың әрекетіне байланысты бір мандатқа ие бола алмады. 1933 жылғы сайлауға дейін Сневлиет «Де Севен провинциясындағы» бүлікке қолдау көрсеткені үшін ұсталды. РСП осы бүлікшілікті Голландиялық Индияны азат ету күресінің бір бөлігі деп қарады. РСП «Түрмеден – Парламентке», «Сневлиетті Өкілдер палатасының прокуроры етіңдер» және «Мен айыптаймын» (Эмиль Золаның «J'accuse» туындысына нақты сілтеме) сияқты ұрандармен кең ауқымды науқан жүргізді. Науқан нәтижелі болды және партия бір мандат жеңіп алды, ол Сневлиетке берілді, ол осыдан кейін түрмеден босатылды. Парламенттегі орын негізінен үгіт-насихат жұмыстарына жұмсалды.

1935-1940: РСАП

1935 жылы РСП және Тәуелсіз Социалистік партия (ТСП) бірігіп, Революциялық Социалистік Жұмысшылар партиясын (РСПЖП) құрды. ТСП мұны келесі сайлауда орын алудың мүмкіндігі ретінде қарастырды, ал РСП – өз негізін нығайтудың жолы деп есептеді. ТСП-да мүшелер саны көп болғанымен, бір депутатты ғана болған РСП әлдеқайда күшті болды. Снеевлиет партияның жалғыз депутаты болып қалды, ал ТСП басшысы Пит Шмидт партия төрағасы болды. Снеевлиет сондай-ақ партия кеңесінің хатшысы болды. РСП мен ТСП-ның бұрынғы мүшелері арасындағы ішкі шиеленістер партияның ыдырауына себеп болды. 1935 жылы ТСП-ның бұрынғы мүшелерінің бір тобы партиядан шығып, Революциялық социалистер лигасының құрылысын бастады. Бұл бөлінудің тікелей себебі – партияның неміс солшыл белімдерінің қайсысына жақтасуы керек деген мәселе болды. 1936 жылы Шмидт Мәскеудегі сот процестерін көрсетілген сот процестері деп сынағаннан кейін партиядан қуылды. Снеевлиет төрағалық лауазымын иеленді. Шмидттың демократияға деген құрметі және тоталитарлық диктатурадан сескенуі осы бөлінудің тікелей себебі болды. 1937 жылғы сайлауда партия бірде-бір орын жеңе алмады. Бұл сайлаудан кейін партия Голландия үкіметі тарапынан күшті қарсылыққа тап болды: мемлекеттік қызметкерлерге NAS немесе РСПЖП мүшелігіне тыйым салынды, ал РСПЖП-ның көрнекті мүшелері Гитлер сияқты «достық мемлекет басшыларын» қорлағаны үшін қуғынға түсті. Бірнеше тазартулардан кейін күшейген коммунистік КПН «троцкишіл контрреволюциялық секта» деп атап, қарсаңында үгіт жүргізді. КПН-ның қарулы жасақтары РСПЖП-ның бірнеше көрнекті мүшелеріне шабуыл жасады. Соңында Троцкий мен Снеевлиет идеологиялық қақтығысқа түсіп, РСПЖП-ны халықаралық байланыстардан үзіп тастады.

Еріту: MLL

Голландияның капитуляциясына бір күн бұрын, 1940 жылғы 14 мамырда, RSAP ресми түрде таратылды. 1938 жылы немістер басып кірген жағдайда RSAP таратылып, жасырын қызметке кететіні жасырын түрде шешілген болатын. Партия Маркс-Ленин-Люксембург фронты деген қарсылық ұйымы болып қайта құрылды. Осы ретте ол ақпан айындағы ереуілді қолдады. 1942 жылы Сневлиет атылды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін RSP-нің қайта құрылуына кедергі келтірді. Партияның сталиндік авторитарлық пен социал-демократия арасындағы үшінші жолы кейіннен солшыл социалистік, пацифистік социалистік партияда көрініс тапты, ол да коммунистік CPN және социал-демократиялық PvdA-ның бұрынғы мүшелерімен құрылды.

Муниципаль және провинциялық үкімет

Партия әсіресе Амстердам қаласында күшті болды. Мұнда Снивлиет жергілікті заң шығарушы органның мүшесі болды.

Сайлаушылар

RSP көбінесе ірі қалаларда шоғырланған солшыл зиялылар тарапынан қолдау алды. 1933 жылы алған 48 405 дауыстың 20 000-ы Амстердамда жиналды.

Жастар қанаты

Лениндік жас гвардия (голланд тілінде: Leninistische Jeugd Garde; LJG) – РСАП-қа байланысты тәуелсіз жастар ұйымы болды. LJG 1937–1940 жылдары «Arbeidersjeugd» басылымын жариялады. Саль Сантен 1936 жылы LJG хатшысы тағайындалды.

Журнал

РСП партиясының журналы «Революционер» (голланд тілінде: De Baanbreker) деп аталды, РСАП құрылғаннан кейін «Жаңа Шамшырақ» болып жалғасты.

Халықаралық ұйымдар

РСП Леон Троцкиймен және оның Халықаралық солшыл оппозициядағы (кейін Халықаралық коммунистік лига болып қайта құрылған) жақтастарымен тығыз байланыста болды және 1933 жылы ХКЛ-мен «Төрттік декларацияға» қол қойды. Бірақ ОКП Ұлыбританияның Тәуелсіз Еңбек партиясымен бірге Халықаралық революциялық марксистік орталықтың құрамына кірді. Екі ұйым RSAP болып біріккеннен кейін, ХРМО-мен байланыс сақталды.

Тіректерден тұратын ұйым

РСП әлеуметтік ұйымдардың нақты тірегіне жеткілікті болмаса да, бұрын коммунистік партиямен тығыз байланыста болған анархо-синдикалистік кәсіподақ Ұлттық еңбек хатшылығымен берік байланысқа ие болды.

Басқа тараптармен қарым-қатынастар

РСП социал-демократиялық СДПП және коммунистік КПХ-қа қарсы күшті оппозициясы болғандықтан, басқа солшыл партиялар тарапынан қабылдамады. СДПП-нің солшыл оппозициясымен, ОСП-нің бірігуі 1935 жылы РСАП құрылуына әкелді.

Халықаралық салыстыру

РСП және РСАП антисталиндік солшыл қозғалыстағы басқа да марксистік топтарға өте ұқсас, соның ішінде солшыл коммунистер, троцкишілер (мысалы, француздық «Жұмысшы күресі» немесе американдық Жұмысшы партиясы), сондай-ақ социал-демократиялық партиялардың ішінде марксистік оппозиция ретінде құрылған партиялар (Германияның тәуелсіз социал-демократиялық партиясы сияқты). Троцкий РСП/РСАП-ты "орталықшыл" деп сынаған.