Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жасанды өсірілген асыл тас – хризоберил. Синтетикалық александрит – хризоберилдің жасанды түрде өсірілген кристалдық түрі, бериллий алюминий оксидінен (BeAlO) тұрады. Бұл атау кейде қате түрде минералды құрамы әртүрлі, александриттің сыртқы түрін имитациялайтын синтетикалық корундты сипаттау үшін де қолданылады.
Artificially grown variety of gemstone chrysoberyl
Synthetic alexandrite is an artificially grown crystalline variety of chrysoberyl, composed of beryllium aluminum oxide (BeAlO). The name is also often used erroneously to describe synthetically grown corundum that simulates the appearance of alexandrite, but with a different mineral composition.
Өндiру
Иә, көптеген синтетикалық александриттер "көтеру" әдісімен өсіріледі. Тағы бір әдіс – 1964 жылы Мәскеудегі Ресей (бұрынғы Кеңес) кристаллография институтының армян ғалымы Хачатур Саакович Багдасаров әзірлеген "қозғалатын аймақ" әдісі. Багдасаровтың қозғалатын аймақ әдісі ғарыш кемелері мен суасты кемелерін жарықтандыру үшін ақ YAG өндірісінде кеңінен қолданылды, бірақ бұл процесс кейін зергерлік өнімдерді жасауға қолданылмады. Қозғалатын аймақ әдісімен өсірілген александрит кристалдарының түсі көтеру әдісімен өсірілген кристалдарға қарағанда нашаррақ болуы мүмкін. Флюспен өсірілген александрит тастарды жасау өте қымбат, және олар платиналық қорытқыштарда өсіріледі. Кесілген тастарда платина кристалдарының іздері көрінуі мүмкін. Флюс балқыту арқылы өсірілген александритте табиғи александриттің сину көрсеткіші мен меншікті салмағына ұқсас сұйық "қауырсын" тәрізді флюс бөлшектері болады. Кейбір тастарда теріс кристалдардың параллель топтары кездеседі. Бұл процестің жоғары құнына байланысты, қазіргі таңда коммерциялық мақсатта қолданылмайды. Бүгінгі күнге дейін зергерлік сападағы лабораториялық александриттің ең ірі өндірушісі – Tairus компаниясы. Өндірістік қуаты жылына шамамен 100 кг құрайды.
Most true synthetic alexandrite is grown by the Czochralski method, known as “pulling”. Another method is a “floating zone”, developed in 1964 by an Armenian scientist Khachatur Saakovich Bagdasarov, of the Russian (former Soviet) Institute of Crystallography, Moscow. Bagdasarov’s floating zone method was widely used to manufacture white YAG for spacecraft and submarine lighting, before the process found its way into jewelry production. Alexandrite crystals grown by floating zone method tend to have less intensity in color than crystals grown by the pulled method. Flux grown alexandrite stones are expensive to make and are grown in platinum crucibles. Crystals of platinum may still be evident in the cut stones. Alexandrite grown by the flux melt process will contain particles of flux, resembling liquid “feathers” with a refractive index and specific gravity that echo that of natural alexandrite. Some stones contain parallel groups of negative crystals. Due to the high cost of this process, it is no longer used commercially. The largest producer of jewelry quality laboratory grown alexandrite to this day is Tairus. Production capacity is in the range of 100 kg/year.
Хризоберил негізіндегі синтетикалық заттар
Цохральски немесе "тартылған" александритті анықтау оңайрақ, себебі ол өте таза. Көбейту арқылы көрінетін қисық сызықтар оны аңғартады. Кейбір тартылған тастардың түсі көктен қызылға дейін өзгеретіні байқалады – бұл Бразилия, Мадагаскар және Үндістаннан табылған табиғи александритке ұқсас. Сейко синтетикалық александриттері синтездің жүзбелі аймақ әдісіне тән айналмалы ішкі құрылымды көрсетеді. Оларда "бунақ" (ұзын құйрықтары бар) кірікпелері және шар тәрізді көпіршіктер бар. Флюспен өсірілген александриттерді анықтау қиын, өйткені олардың түсі өте әсерлі, ал таза емес. Олардың ерімеген флюс кірікпелері табиғи хризоберил кірікпелеріне ұқсауы мүмкін. Дегенмен, тұқымдық пластинаға параллель шаң тәрізді қабаттар және күшті жолақтар немесе өсу сызықтары да көрінуі мүмкін. Инамори синтетикалық александритінің "мысық көзі" түрі болды, ол айқын түс өзгерісін көрсетті. Көзінің ені мен қарқындылығы орташа болды. Үлгілер флуоресценттік жарықта қара сұрғылт жасыл, сәл күлгін реңде көрінді. Көздің түсі көкшіл-жасыл ақ түсті, ал тастар сорлы және майлы көрінді. Олар кірікпелерден бос көрінді және ұзын бағыттағы күшті шам жарығында, көзден екі сәулесі әлсіз болған астеризмді көруге болады. Бұл табиғи александритте кездеспеген. Көбейту кезінде кабошонның ұзындығы бойымен параллель сызықтар көрінді және сызықтар тік емес, толқынды болды – бұл да табиғи александритке тән емес. "Аллексит" атауы Diamonair Corporation компаниясы шығарған синтетикалық александрит үшін қолданылды, ол өзінің өнімі Цохральски әдісімен өсірілгенін мәлімдейді.
Czochralski or “pulled” alexandrite is easier to identify because it is very “clean”. Curved striations visible with magnification are a give away. Some pulled stones have been seen to change color from blue to red – similar to natural alexandrite from Brazil, Madagascar, and India. Seiko synthetic alexandrites show a swirled internal structure characteristic of the floating zone method of synthesis. They have “tadpole” inclusions (with long tails) and spherical bubbles. Flux grown alexandrites are more difficult to spot because of their convincing colors, and because they are not “clean”. Their inclusions of undissolved flux can look like inclusions in natural chrysoberyl. However, layers of dust like particles parallel to the seed plate, and strong banding or growth lines may also be apparent. The Inamori synthetic alexandrite had a cat's eye variety, which showed a distinct color change. The eye was broad and of moderate intensity. Specimens were a dark greyish green with slightly purple overtones under fluorescent lighting. The eye was slightly greenish bluish white and the stones were dull and oily. They appeared to be inclusion free and under a strong incandescent light in the long direction, asterism could be seen with two rays weaker than the eye. This has not been reported in natural alexandrite. Under magnification, parallel striations could be seen along the length of the cabochon and the striations were undulating rather than straight, again not a feature of natural alexandrite. The name allexite has been used for synthetic alexandrite manufactured by the Diamonair Corporation who maintains that its product is Czochralski grown.
Корунд негізіндегі симуляцияланған александрит
Көптеген синтетикалық александрит деп сипатталатын асыл тастар шын мәнінде александрит имитациясы болып табылады: ванадий қосылып түсі өзгеруіне қол жеткізілген синтетикалық корунд. Бұл александрит сапфирге ұқсас материал шамамен 100 жылдан бері белгілі. Материалтың түсі ерекше күлгін-қоңыр түске өзгереді, бұл тартымды болғанымен, александриттен өзгеше, себебі жасыл түс байқалмайды. Тастар өте таза болып, ірі өлшемдерде де қолжетімді болуы мүмкін. Гемологиялық зерттеулер 1.741–1.760 (хризоберил) орнына 1.759–1.778 (корунд) сындыру көрсеткішін анықтайды. Көбейту кезінде газ көпіршіктері мен қисық сызықтар көрінуі мүмкін. Спектроскоп арқылы қарағанда 475 нм толқын ұзындығында ванадийдің күшті сіңіру сызығы байқалады.
Most gemstones described as synthetic alexandrite are actually simulated alexandrite: Synthetic corundum laced with vanadium to produce the color change. This alexandrite like sapphire material has been known for almost 100 years. The material shows a characteristic purple mauve color change which, although attractive, differs from alexandrite because there is never any green. The stones will be very clean and may be available in large sizes. Gemological testing will reveal a refractive index of 1.759–1.778 (corundum) instead of 1.741–1.760 (chrysoberyl). Under magnification, gas bubbles and curved stria may be evident. When examined with a spectroscope a strong vanadium absorption line at 475 nm will be apparent.