Кіріспе

1971 жылғы «Тур де Франс» – велосипед спортының үлкен турларының бірі – «Тур де Франс» жарысының 58-ші шығарылымы. Жарыс 22 кезеңнен, оның ішінде үш бөлінген кезеңнен тұрды. 26 маусымда Мюльхауз қаласынан басталып, 18 шілдеде Париждегі Винсенс велодромында аяқталды. Үш уақыттық жарыс кезеңі және екі күндік демалыс болды. Эдди Меркс командасынан жалпы жекелей сыныптамада жеңіске жетіп, өзінің титулын қорғап, үшінші рет қатарынан «Тур де Франс» жеңімпазы атанды. Жооп Зоетемелк 9 сағат 51 минуттан кейін екінші орынды, ал Люсьен Ван Импе 11 минуттан астам айырмамен үшінші орынды иеленді. Жарысқа дейін фаворит саналған Меркс командасының пролог кезеңіндегі командалық уақыттық жарыста жеңіске жеткеннен кейін жалпы сыныптаманың көшбасшысы ретінде алғашқы сары жейдеге ие болды. Меркстің командаласы Рини Вагтманс Турдың бірінші кезеңінің екінші бөлігінен кейін көшбасшылыққа шығып, күнінің соңында оны Меркске қайтарды. Жалпы сыныптамадағы көшбасшылық 2-ші кезеңнен кейін анықталды, онда жарысқа дейін фавориттер саналған он алты саяхатшы тобы тоғыз минуттан астам айырмамен аяқтады. Massif Central тауларындағы 8-ші кезеңде Меркстің ең жақын қарсыласы Луис Оканья шабуылдап, Пю-де-Дом тауының шаңырағында жеңіске жетіп, жарыс көшбасшысынан 30 секундтан астам уақытқа жақындады, екінші орындағы Зоетемелктен сәл қалып қойды. 10-шы кезеңдегі Шартр тауларында Меркстің доңғалағы тесіліп қалды және ол қарсыластарынан қалып қойды, ал топтан Зоетемелк жарысқа көшбасшылықты алды. Топтан тағы бірі, Оканья, келесі күні сары жейдеге ие болды, Альпі тауларында Орсьер Мерлеттке дейін жеңіске жетіп, жалпы есепте сегіз минуттан астам басымдыққа ие болды. Меркс келесі кезеңдеге екі минутқа жуық уақытты қайтарып алды, өйткені ол Марсельге рекордтық жылдамдықпен кішкентай топпен бастап шықты. Екі күннен кейін Пиреней тауларындағы 14-ші кезеңде нөсер жаңбыр болды. Жарыс көшбасшысы Оканья төмен түсетін кезінде сырғалды және басқа саяхатшылармен соқтығысты. Ол жарақат алып жарыстан шықты, ал Меркс жарыс көшбасшылығын қанағаттанбас тұрғысынан қабылдады. Ол қалған кезеңдерде сары жейдеге сенімді түрде ие болып, Парижде өткен жеке уақыттық жарыста жеңіске жетіп, Турды аяқтады. Басқа жарыс сыныптарында Меркс ұпайлар және комбинация сыныптарында жеңіске жетті. Ван Импе таулар бойынша жарыста жеңіске жетті. Орташа спринт сыныптамасын Зоетемелк командаласы Питер Нассен жеңіп алды. Командалық сыныптаманың жеңімпаздары болды. Ең жауынгер саяхатшы сыйлығы Оканьяға берілді. Меркс төрт кезеңде жеңіске жетті.

Командалар

1971 жылғы «Тур де Франс» жарысына он үш команда қатысты. Командалар шақырылған немесе қатысу үшін жарна төлеген. Италиялық және бельгиялық командалар жоғары құнға байланысты жарысқа қатыспауды хабарлады, бірақ кейін Сальварани келісімге келді. Бельгиялық команда мен «Тур» ұйымдастырушысы Феликс Левитан команданың қатысуына қатысты келіспеушіліктер туды. Соған байланысты команда «Турдан» бір ай бұрын өткен Италияның «Гранд Тур» – «Джиро д’Италия» жарысына қатысуы мүмкін деген болжамдар пайда болды. Команда Левитанның қатысуына қатысты шешімін күтті, ол «Джиро» басталғаннан кейін қабылданды, сондықтан команда «Джироға» қатыспады. Ақырында Левитан командадан «Турға» қатысу үшін 25 000 француз франкінен (f) артық ақша төлеуді сұрады. Әр командаға ең көп дегенде он велошабандыққа рұқсат берілді, нәтижесінде старт тізімінде 130 адам болды. Велошабандықтар он екі елден келді, олардың көп бөлігі Франциядан (35), Бельгиядан (25), Италиядан (25), Испаниядан (21) және Нидерландыдан (14) қатысты. Франсиско Хавьер Галдеано 21 жас 201 күнде ең жас велошабандық болды, ал ең үлкені – Вентура Диас 32 жас 304 күнде. Велошабандықтардың орташа жасы ең жас болса, команданың велошабандықтарының орташа жасы ең үлкен болды. Жарысқа қатысқан командалар: 1969 және 1970 жылғы «Турларды» сәйкесінше 17:54 және 12:41 минуттық үлкен артықшылықпен жеңіп алған. Ол 1971 жылғы маусымда ең күшті велошабандық болды, қатысқан 124 жарыстың 54-інде (43,5%) жеңіске жетті. «Турдан» бұрынғы 13 жарыстың ең маңыздылары – «Милан-Сан-Ремо», «Омлоп Хет Волк» және «Льеж-Бастонь-Льеж» бір күндік жарыстары, сондай-ақ «Джиро ди Сардения», «Париж-Ницца», «Бельгия туры», «Критериум дю Дофине Либере» және «Гран-при дю Миди Либре» көп күндік жарыстарындағы жалпы есеп. Ол «Турға» дайындық үшін «Джиро д’Италия» емес, «Дофине» және «Миди Либре» жарыстарын таңдады, ол өткен екі маусымда қатысқан. Бұл жарыстарда велосипед тебу позыциясын үнемі өзгерту салдарынан тізе жарақаты алды және «Турдан» бір ай бұрын «Миди Либре» жарысының соңғы кезеңінен бас тартуға жақындады. Меркс соншалықты басым фаворит болды, қызығушылық оның жеңіп қана қоймай, қалай жеңетініне болды. Меркске ең күшті қарсылас Луис Оканья болды деп күтілді, бірақ Меркске қарағанда Оканья жарыстан шығып қалды. 1970 жылы Оканья Испанияның «Вуэльта-а-Эспанья» жарысын жеңіп алды және «Турдан» бұрын Меркске де басты қарсылас болды, бірақ ол жарысты 31-орында аяқтады, көшбасшыдан бір сағаттан астам қалып қойды. 1971 жылы Меркске қарсы жеңіске жететініне сенімділігі арта түсті: «Олардың бәрі Меркске бас иеді, бірақ мен оған қарсы тұрамын». «Турдан» бұрын сөйлеген сөзінде тауға жақын маман Оканья тауларда Меркске қарағанда жақсырақ бола аламын деп ойлады. Ол «Миди Либре» жарысында Меркске екінші орынды иеленді. Жалпы есепте жоғары орынға ие болу үшін бірнеше басқа велошабандықтар фавориттер ретінде аталды. 1971 жылғы «Джироның» жеңімпазы және 1970 жылғы «Турдың» үшінші орын алған Гёста Петтерссон Меркске ең жақын қарсыластарының бірі деп санайтын. Бернар Тевенен «Дофинеде» үшінші орын алды. 1970 жылы жалпы есепте алтыншы орын алған тауға жақын маман Люсьен Ван Импе де үміткер деп есептелді. Басқа фавориттерге Хоаким Агостиньо, Джанни Мотта және Лейф Мортенсен кірді. Агостиньо «Дофинеде» болған жарақаттан кейін «Турға» екі апта бұрын үш апталық демалыс алды. Ван Импенің командаласы Лусьен Аймар, «Турдың» ардагері, Меркске қосымша жарыс жеңімпазы болды, ол 1966 жылғы жарыста жеңіске жеткен. Старт тізімінде болмағандардың арасында Реймонд Пулидор, Феличе Гимонди, Франс Вербек, Жорж Пинтенс, Роджер Пингеон және Ян Янссен болды. Пулидор, алдыңғы тоғыз «Турдың» барлық жарысында бірінші ондыққа іліге білген, командасының құрамынан: «Мен мұны тек физикалық жағдайым қалаған нәрсені қалдырса ғана жасаймын» деп шықты. 1965 жылғы «Турдың» жеңімпазы Гимонди командасынан таңдалмады, өйткені Мотта көшбасшы ретінде таңдалды. Verbeeck командасы қатыспады, ол Меркске қарсы тұра алатын аздаған велошабандықтардың бірі деп есептелді. 1968 жылғы «Турдың» жеңімпазы Янссен 1970 жылғы «Париж-Тур» жарысында болған жарақаттан кейін ешқашан «Турға» қатыспауға уәде берді. Ол жарыстың коммерциялық басымдығына сын көзбен қарады, ол жарысты велошабандықтар үшін тым қиын етіп қойды.

Мюльхауста үлкен департ

Пролог командалық уақыт сынағы Мулхаус қаласының көшелерінде төрт айналымнан тұрды. Олар 1:05:16 сағаттық жиынтық уақытпен озып, екінші орын алған командадан 1:48 минутқа, үшінші орын алған командадан 2:16 минутқа озып жеңіске жетті. Бұл нәтиже командалық есепте алғашқы орынға шығуға мүмкіндік берді. Турдың жеке есептелетін сыныптарының ішінде пролог кезеңі үшін жалпы сыныптама ғана ескерілді. Эдди Меркс командасын финиш сызығынан өткізіп, жалпы сыныпта бірінші орынға және осымен бірінші сары жейдеге ие болды. Оның қасында финиш сызығынан өткен бес команда мүшесі келесі орындарды иеленді. Есепке тек уақыт бонусы (уақыттың шегерілуі) алынды, және олардың жеңісі әр шабандоздан жиырма екінші секундтық уақыт бонусына ие болуға мүмкіндік берді. Үш шабандоз командасынан және алты шабандоз командасынан 10 және 5 секундтық уақыт бонусы алды. Командалық уақыт сынағының пролог кезеңінде уақыт бонусы тек финиш сызығынан бірінші болып өткен шабандоздарға берілді. Вагтманс кезеңнің ортасындағы көтерілісте қиналды және пелотоннан (басты топтан) қалып қойды, Меркстен бір минут қалып финиш сызығына жетті. Кейін Вагтманс сол кездегі команда жетекшісіне сары жейдені қайтарып бергенін мойындады, оның аяқ киімдерінің көлемі кішкентай болғандықтан сүрткіш пайда болды деп жалған мәлімдеме жасады. Кезең Фрайбург қаласының Мёслестадион стадионындағы шөкей жолында аяқталды, онда командасының шабандозы Альберт Ван Влиербергхе үлкен топтан бірінші болып финиш сызығынан өтті. 1-ші кезеңнің үш бөлігінде ұпайлар бойынша жасыл жейде Леман, Вальтер Годефрут және Карстенс арасында кезекпен ауысты. Жооп Зоетемелк 1b кезеңнен кейін таулар бойынша бірінші орын алды. Тиволи стадионының ылғалды шөкей жолында Герман Ван Спрингель командаласы Мерксті Роджер Де Влаэминкпен жарыста жеңіске жеткізді. Де Влаэминк алған ұпайлар оны жасыл жейдеге ие етті. Жалпы есепте алғашқы он бес шабандоз шамамен тоғыз минуттық артықшылыққа ие болды. Жан-Пьер Жене және Хосе Гомес Лукас пелотоннан қашып кетті, олар түз, сәл көтерілген финиш сызығында Жене бірінші болып финиш сызығынан өтті, алаңнан бір қашықтыққа озып кетті. 5-ші кезең бір күндік "монумент" жарыстарының екі атақты жерін қамтыды: Фландрия турының Мюр ван Герардсберген тік және қысқа төбесі және Рубай велодромының кезеңдік финиші, сондай-ақ Париж-Рубай жарысында да қолданылады. Алдыңғы қатардағылар Агостиньоның және Жос Хьюсманстың қарсыластығын көрді. Екі шабандозды пелотон қуып жете алмады, содан кейін тағы бір топ озып кетті. Бес шабандоздық топ велодромына пелотоннан бір минуттан астам озып келді, ал командасынан Пьетро Герра Хуйсманстың командаласы Джулиен Стивенспен спринтте жеңіске жетті. Екі бөлімді 6-шы кезең жалпы қашықтығы , Тур Ле-Тукедегі канал жағалауына жеткенде өткізілді.

Орталық және Шартр таулары

Ле-Тукеде демалыстан кейін, велошабандылар Парижге екі ерте рейсте ұшып, 7-ші кезеңнің бастауына, Неверге қарайғы жолға және Массив-Централь аймағынан өтетін келесі екі кезеңге бет бұрды. Меркс бұрынғы Турлардағыдай көп емес болғанымен, ең жақын қарсыласы Оканядан өзгеше, жазық далалы кезеңдердегі аралық және финалдық спринттерде берілетін уақыт бонусы үшін күресті. Оканя болса, бес мәрте Тур жеңімпазы Жак Анкетильдің кеңесімен, алдағы тауларға күшін сақтап отырды. 8-ші кезеңде Турдың алғашқы тау шыңына шықты, белсенді емес Пю-де-Дом вулканының басына, биіктігі – бірінші санатты көтеріліс.

Альптер мен ауысу

11-ші кезеңнің бастауында жарыс, жергілікті жұртшылық "рампа" деп атап кеткен Коте-де-Лаффридің тік, Альпілік екінші санаттағы шығысына басталды. Агостиньоның шығыстың басында Оканья, Ван Импе, Гёста Петтерсон және Зоетелк қосылды. Асқазан ауруынан қиналған Меркс, командаластарының сүйемелдеуімен Оканья бастаған топтан екі минутқа қалып қойды. Алдыңғы топ тарихи Наполеон жолының тегіс бөлігінде екі минуттық артықшылыққа ие болды, ал Оканья екінші санаттағы Кол-ду-Нойердегі қосымша шығысқа шығып, қарсыластарын артта қалдырды. Содан кейін ол қалған жол бойына уақытқа қарсы жеке күшпен жүріп, бірінші санаттағы Орсьер Мерлетт тау шаңғысы курортында жеңіске жетті. Ван Импе де Нойерден бері жалғыз жүріп, Оканьядан шамамен алты минутқа қалып қойды. Меркс 8:42 минутқа қалып қойған фавориттер тобын финиш сызығына дейін бастап келді. Оканья жалпы есепте көшбасшылыққа шықты, ал Ван Импе Зоетелктан кейін үшінші орынға көтерілді. Кезеңнен кейін Меркс жаңа көшбасшыға жалпы жарыста жеңілгенін мойындады, бірақ Оканья бұрынғы көшбасшыға күдікпен қарады. Ван Импе таулар классификациясында Зоетелктан басымдық алды. Де Флеминк 7-ші кезеңдегі құлаудан кейін төрт күн өткен соң жарыстан шықты. Келесі күні жарыстың екінші күні Орсьер Мерлеттеде өтті. Бұл, егер тактикалық қателік болмаса, одан да ұзаққа созылуы мүмкін еді, себебі олардың төрт велошабандуысы Жозеф Брюердің тесілген доңғалағын күтіп тұрғанда пелотоннан қалып қойды, тек уақыт шегіне сәйкес келіп үлкерді; олар пелотонның алдында болғанда, қуғын-сүріптің қарқынын бұзып, баяулатуға мүмкіндік алатын еді. Меркс жалпы есепте екінші орынға көтерілсе де, көшбасшыдан жеті жарым минуттан астам қалып қойды және нәтижедегі аз айырмашылыққа қанағаттанбады. Көшбасшыны сендіру үшін Вагтманс Оканьяның кезеңнен кейін марапаттау салтанатында шаршағандай көрінгенін және "Оканьяның бұл жарыста болашағы жоқ" дегенін айтты. Кезеңнен кейін велошабандуылар Марсель мен Тулуза қалалары арасында ұшақпен, ал кейін Альбиге автобуспен жеткізілді, онда ертеңгі күні 13-ші кезеңнің жеке уақыт сынағы өтетін болды. Альби мотор спорты трассасынан басталып, аяқталатын дөңгелек және техникалық трассаны Меркс 22:57 минутта жеңіп, екінші орын алған Оканьяны 11 секундқа басып өтті. Меркс француз теледидарына тиесілі көлікті Оканьямен қатар жүріп, оған заңсыз көмектескенін айыптады, бірақ себебі алғаш рет түсті теледидар тікелей эфирде көрсетілді және мотоциклдің орнына автомобиль қажет болды. Бұл жарыстағы шиеленісті күшейтті, себебі алдыңғы кезеңде Оканьямен одақтасқан испандық команданың жеті велошабандуысы уақыт шегінен тыс қалғандарына қарамастан, негізсіз кешірілді.

Допинг қолдану

1971 жылғы "Тур де Франс" кезінде барлығы 100 допинг тестісі жасалды, оның 2-сі оң нәтиже көрсетті: Ив Равалеу, он үшінші кезеңнен кейін; Жан Клод Даунат, он сегізінші кезеңнен кейін. Екі велошабанды да стандартты жаза күтті: 1200 фунт айыппұл, кезең нәтижелерінде соңғы орынға түсіру және жалпы есепте 10 минуттық уақыт қосылуы.