Кіріспе

Анет сарайы – Францияның солтүстігіндегі Эур-э-Лоар департаментіне жақын, Дрю қаласының жанында орналасқан сарай. Оны Филипбер де л’Орм 1547-1552 жылдары Франция королі Генрих II-нің сүйіктісі Диана де Пуатье үшін салған. Сарай Диананың қайтыс болған күйеуі Луи де Брезе, Анет графы, Нормандия маршалы және басты аңшының иеліктерінің ортасындағы бұрынғы қамалдың орнында тұрғызылған. Шато әсіресе сыртқы келбетімен танымал, соның ішінде Диана фонтаны – Диана де Пуатьедің аңшылық құдайы Диана бейнесіндегі мүсіні, сондай-ақ Бенвенуто Челлини жасаған Анет нимфасының портал үстіндегі бейнесі бар. Анетте Францияда ғимараттың фасадына бағытталған алғашқы итальяндық партер бақтарының бірі салынды; осы бақтың дизайнын жасаған Жаку Молле болды, ол Анетте өзінің ұлын, Клод Моллені оқытты, ол кейін үш француз патшасының бағбаны болды.

Диана де Пуатье мен оның ұрпақтарының дәуірі

Оңтүстікке қараған шато, Карл V бұзған феодалдық қамалының іргетасы мен жертөлелік бөлмелерінің үстіне жартылай салынған, кейіннен кірпіш пен тастан тұрғызылған кеш готикалық сарай ретінде қайта жаңартылған. Атауы он екінші ғасырда шатоның иесі болған Симон д’Анеттен шыққан. 1444 жылы Карл VII оны Пьер де Брезеге Нормандиядан ағылшындарды қууға көрсеткен қызметі үшін сыйға берді. Диана шатосы 1548 және 1552 жылдар аралығында салынды. Ол үш ауланың айналасында орналасқан, ал олардың ортасында – Құрмет ауласы. Ас үйлер оң жақ ауладан, ал сол жақ ауладан Оранжерея мен Гувернер деп аталатын павильонға өтетін еді. Гувернерде сонымен қатар де Брезе отбасының мүліктері мен мұрағаттары сақталған Chambre de Trésor (қазына) орналасқан. Шатоның негізгі бөлігінен тыс жерде партерлерге бөлінген және галереялармен қоршалған шаршы пішіндес ресми бақтар болды. Шатоның солтүстік жағындағы галереяға іргелес ванналар жиынтығы орналасқан. Оң жақ ауланың солтүстік-шығысында, сондай-ақ Cour de Charles le Mauvais деп аталатын жерде, жылқы тұрақтары орналасқан. Жылқы тұрақтарынан солтүстікке қарай "Диу" үйі орналасқан, онда шатоның ауру қызметшілері мен қараулындағы адамдар емделген. Сол жақ ауланың батысында, Cour de gauche, Диананың қабір шіркеуі, сондай-ақ құс үйі мен қаз үйі болды.

Шатыр

Қазіргі Анет шіркеуі 1549-1552 жылдары құрмет алаңының (cour d'honneur) шығыс қанатының шығыс жағына қосымша құрылыс ретінде салынған. Ол диагональды өрнектелген күмбез астында орталықтандырылған грек кресі пішіндес жоспармен жобаланған. Алғашқы кіреберіс шығыс қанаттың аулаға қараған қасбетінде болған, бірақ ол кейіннен бұзылған. Шіркеудің екі жағында пирамида тәрізді қондырмалары бар, кең аралықта орналасқан жұп ионикалық бағаналары бар кіреберіс бөлігі (портик) бар. 1904 жыл шамасындағы боялған әйнек терезелерді Шарль Лорен (Шартр қаласынан) жасаған.

Мәйітті жерлеу шіркеуі

Сондай-ақ, Диана де Пуатьедің соңғы тілегімен салынған, оның қабірін сақтауға арналған марқұмдық шапель бар. Бұл шапельді Диананың қызы, герцогиня д’Омале, Клод де Фуккеге тапсырыс берген. 1581 жылы Генрих III және оның анасы Екатерина де Медичи, Омале герцогі Карлдың нәресте ұлының крещение рәсіміне қатысу үшін шапельге келді.

Кейінгі тарихы

1576 жылы Диананың қызы Луиза де Брезе қамалдың иелігін ұлы Аумэль герцогы Чарльзге берді. 1587 жылы Чарльз Анет саябағының батыс жағында Кордельелер үшін монастырь салды. Бірнеше жылдан кейін Чарльз Генрих IV-ке қарсы қастандыққа қатысты, 1595 жылы елден қашып кетті. Ол болмағанда Париж Парламенті оны өлімге кесті және барлық мүлкін тәркіледі. Анет сарайын бұзу және егістіктің ормандық бөліктерін кесу туралы жарлық шығарылды. Алайда Генрих IV араласып, сарайды қираудан сақтап қалды. 1610 жылы герцог ауыр қарыздарға батып, оның кредиторларының бірі, Люксембургтың Мари, Пентьевр герцогинясы, сарайға талап етті. Оның иелігі 1615 жылы Парламентпен расталды. Кейін мүлік Маридің қызы Франсуаза де Лотарингия мен оның күйеуі, Генрих IV-тің заңсыз ұлы Сезар де Вендомға өтті. Мүлікті Вендом герцогы Луи Жозеф иеленді немесе пайдаланды. Луи Жозеф сарайды өте жақсы көріп, достарын сәнділікпен күтіп қабылдады. Қонақтардың арасында ақындар Гиллоам Амфри де Шолье және Шапель болды. Тек Диананың жатын бөлмесі ғана пәтерлерді қайта жаңартудан аман қалды. Жылдар бойына күтімсіз қалған бақтар жойылды, ал паркті қайта жобалау жұмысы Андре Ле Нотрге тапсырылды. 1686 жылы Ұлы Дофин 8 күнге Анетке келді, онда Луи Жозеф оны жоғары деңгейде күтіп қабылдады. Мерекелер Вендом герцогіне 100 000 ливрдән астам шығынға түсті, сондықтан Луи XIV ұлының тағы бір сапарға келуіне тек шығындарды өзі төлеген жағдайда ғана келісім берді. Кейін мүлік Людовик XIV-тің көптеген ұрпақтарына тиесілі болды: Луиза Франсуаза де Бурбон 1743 жылы осы жерде қайтыс болды, ол Людовик XIV-тің әйгілі заңсыз ұлы, Мэн герцогының қызы болды. Оның ұлдары, Домб принці мен Эу графы Версальден алыс болғанда осы жерде тұрды. Кейін мүлік ханзада мен графтың туысы, өте бай герцог де Пентьеврге тиесілі болды. Француз революциясы кезінде сарай тоналмады, бірақ Диана де Пуатьеның қалдықтары шіркеу зиратындағы кедейлерге арналған орынға көшірілді, ал король Людовик XVI-ның туысы, Пентьевр герцогы Людовик Жан-Мари де Бурбонға тиесілі болған сарайдың бай заттары аукционда biens nationaux ретінде сатылды. Сарайдың үлкен бөлігі кейіннен бұзылды, бірақ тек Александр Леноар өзінің Музей де Монюментс Франсуа үшін кейбір сәулеттік элементтерді сақтап қала алғаннан кейін (қазіргі уақытта Париждегі Эколь де Бё-Арт мектебінде орналасқан). Сарайдың өзінің қайта жаңартылуы, өкінішке орай, 1840 жылы оны сатып алған және қайта жаңартудың ауқымды бағдарламасын бастаған граф Карманға байланысты болды. Қаржылық қиындықтарға тап болған Карман 1860 жылы сарайды сатты, ол қайта жаңартуды жалғастырды, сарайға жататын жиһаз бен өнер туындыларын сатып алды. Жан Кузеннің эскиздері бойынша Парижде тоқылған, Диана де Пуатиерге құрмет көрсету үшін жасалған Диана тарихын бейнелейтін гобелендер жиынтығы қазір кеңінен таралған; ол 18 ғасырда танымал болған Диана тақырыбындағы гобелендер сериялеріне үлгі болды. Элементтер екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Анетке қайта орнатылды. 1889 жылы француз үкіметі сарайды қорғалатын тарихи ескерткіш (ұлттық мұра) деп жариялады. Сарай 1965 жылғы Джеймс Бондтың "Тандербол" және 1976 жылғы "Роза пантера тағы да соққы береді" фильмдерін түсіру үшін пайдаланылды. Шато д'Анет сарайының кіреберіс павильоны Филадельфиядағы Роберт Вентуридің 1966 жылғы қарттар үйінің фасадына шабыт берді.