Күшін жойған ғарыш сапарлары

Кіріспе

Алып тасталған ғарыш миссиялары

1960 және 1970 жылдардағы Аполлон бағдарламасының, яғни адамдарды Айға қондыру жоспарының бірнеше миссиясы техникалық бағыттың өзгеруі, Аполлон 1-дегі өрт, аппараттық кешігулер және бюджет шектеулері сияқты себептермен тоқтатылды. Аполлон 12 Айға қонғаннан кейін, Айға соңғы экипаждық миссиясы болар Аполлон 20 миссиясы, Skylab-тың "құрғақ шеберхана" ретінде (жерде пайдаланылмаған S IVB Сатурн IB зымыранының екінші сатысында құрастырылған) ұшырылуына мүмкіндік беру үшін жойылды. Ал келесі екі миссия – Аполлон 18 және 19, Аполлон 13 оқиғасынан соң және бюджеттің одан әрі қысқартылуына байланысты кейін тоқтатылды. Екі Skylab миссиясы да тоқтатылды. Екі толық Сатурн V зымыраны пайдаланылмастан қалды және АҚШ-та көрмеге қойылды.

Аполлон 1 өртенгенге дейінгі жоспарланған тапсырмалар

1962 жылдың қыркүйегінде НАСА 1965 және 1966 жылдары SA 11 – SA 14 деп белгіленген Сатурн I ұшыру құралын пайдалана отырып, жартылай жабдықталған I блок командалық/қызметтік модульдерінің (CSM) төрт экипажды төмен Жер орбиталық сынақ ұшуларын жоспарлады. Алайда, Сатурн I-дің Сатурн IB-ге қарағанда жүк көтергіштігі шектеулі болғандықтан, бұл ұшулардың сынақ мәні төмендеп кеткен болар еді. Сондықтан НАСА 1963 жылдың қазан айында бұл ұшуларды тоқтатты және олардың орнына екі экипажды Saturn IB миссиясын – AS 204 және AS 205-ті қосты. Одан кейін Ай модулінің (LM) алғашқы ұшқышсыз ұшуы AS 206-да өтеді, ал AS 207/208 деп белгіленген үшінші экипаждық миссия AS 207-ні пайдаланып, жақсартылған II блок CSM-де экипажды ұшырады, ол AS 208-де ұшқышсыз ұшқан LM-мен кездесіп, байланысады. 1966 жылдың 21 наурызында AS 204 үшін таңдалған экипажға командалық ұшқыш Виргиль "Гас" Гриссом, аға ұшқыш Эд Уайт және өз миссияларын "Аполлон-1" деп атаған ұшқыш Роджер Чаффи кірді. AS 205 "Аполлон-2" деп, ал AS 207/208 "Аполлон-3" деп аталатын еді. AS 205 экипажында Уолли Ширра, Донн Эйзель және Уолтер Каннингэм болды. Алайда, AS 205 кейін қажетсіз деп танылды және 1966 жылдың 22 желтоқсанында ресми түрде жойылды. Ширраның экипажы Гриссомның экипажының резервтік құрамына айналды, ал экипаждық LM миссиясы екінші экипаждық миссияға айналып, AS 205/208 деп қайта тағайындалды және Гриссомның экипажының бастапқы резервтік құрамымен – командалық ұшқыш Джим Макдивитт, CSM ұшқышы Дэвид Скотт және LM ұшқышы Расти Швейкартпен жабдылды. Олар бірден бірінші II блок командалық модулі CM 101-де жаттығуларын бастады, ал Гриссомның экипажы 1967 жылдың ақпан айында ұшыруға дайындалып жатқан еді. Содан кейін, 1967 жылдың 27 қаңтарында Гриссом, Уайт және Чаффи ұшыру алаңындағы сынақ кезінде ғарыш кемесі кабинасында болған өрттен қаза тапты, бұл бағдарламаны 21 айға тоқтатты, себебі көптеген қауіпсіздік мәселелерінің түбірлі себептерін анықтау және түзету қажет болды. Бұл кез келген экипаждық I блок ғарыш кемесін ұшыру жоспарларын тоқтатуға және барлық экипаждық миссия жоспарларын "қайта іске қосуға" мәжбүр етті.

In September 1962, NASA planned to make four crewed low Earth orbital test flights of partially equipped Block I Command/Service Modules (CSM) using the Saturn I launch vehicle, designated SA 11 through SA 14, in 1965 and 1966. However, the limited payload capacity of the Saturn I compared to the uprated Saturn IB would have severely limited the systems carried, and thus the testing value of these flights. Therefore, NASA canceled these flights in October 1963, and replaced them with two crewed Saturn IB missions, designated AS 204 and AS 205. These would be followed by the first uncrewed flight of the Lunar Module (LM) on AS 206, then the third crewed mission, designated AS 207/208, would use AS 207 to launch the crew in an improved Block II CSM, which would rendezvous and dock with the LM launched uncrewed on AS 208. The crew selected on March 21, 1966, for AS 204 consisted of Command Pilot Virgil "Gus" Grissom, Senior Pilot Ed White, and Pilot Roger Chaffee, who named their mission Apollo 1. AS 205 was to be named Apollo 2, and AS 207/208 would be Apollo 3. The AS 205 crew were Wally Schirra, Donn Eisele and Walter Cunningham. However, AS 205 was later deemed unnecessary and officially canceled on December 22, 1966. Schirra's crew then became the backup for Grissom's crew, and the crewed LM mission became the second crewed mission, redesignated AS 205/208 and crewed by the original backup for Grissom's crew: Command Pilot Jim McDivitt, CSM Pilot David Scott and LM Pilot Rusty Schweickart. They immediately began their training in the first Block II Command Module CM 101, as Grissom's crew were preparing for a February 1967 launch. Then, on January 27, 1967, Grissom, White, and Chaffee were killed in a flash fire in their spacecraft cabin during a test on the launch pad, interrupting the program for 21 months to identify and fix the root causes of numerous safety problems. This forced cancellation of plans to fly any crewed Block I spacecraft, and effectively forced a "reboot" of all crewed mission plans.

Аполлон 1 өртінен кейінгі даму миссиялары

1967 жылдың қыркүйегінде НАСА алғашқы экипажды Айға қондыру үшін қажетті миссия түрлерінің тізімін жасады, олар А-дан G-ға дейінгі әріптермен белгіленді, мұнда G – алғашқы экипажды қондыру миссиясы болды. Кейін тізім J әрпімен толықтырылып, Айға жасалатын келесі миссияларды қамтыды. Екі ұшқышсыз Saturn V сынақ ұшырылымы (A миссиялары) Apollo 4 және Apollo 6 ретінде жүзеге асырылды. Үшінші сынақ жоспарланған, бірақ қажетсіз деп салып тоқтатылды. Бірінші Ай модулі LM 1, ұшқышсыз (B миссиясы) ретінде Apollo 5 ұшырылды. LM 2-ні пайдаланып екінші ұшқышсыз сынақ жоспарланған, бірақ ол да қажетсіз деп тоқтатылды. LM 2, адамды Айға қондыратын өндірістік LM сияқты қайта жабдықталды және қазіргі уақытта Apollo 11-дің алғашқы қондыруының симуляциясы ретінде көрсетіліп тұрған Смитсоновтың Ұлттық әуе және ғарыш мұражайына сыйға берілді. Ширраның экипажы 1968 жылдың қазан айында Apollo 7 ретінде C миссиясын – алғашқы экипажды CSM (Block II CSM 101, кабина қауіпсіздігі жақсартылған) ұшыруға аттанды. Макдивиттің экипажы мен миссиясы алғашқы экипажды LM ұшуы (D миссиясы) ретінде сақталды; бұл 1968 жылдың желтоқсанында Apollo 8 ретінде жүзеге асыру жоспарланған, енді екі бөлек Saturn IB ұшырылымының орнына бір Saturn V ұшу аппараты қолданылатын болды. E миссиясы 1969 жылдың наурыз айында Франк Борман басқаратын, 4600 миль (7403 км) биіктіктегі апогейге дейін Айға ұшуды симуляциялайтын, CSM-мен бірге LM-нің эллипстік орта Жер орбитасын сынау ретінде жоспарланған. Apollo жүйесінің барлық компоненттерінің ішінде LM-де ең көп техникалық қиындықтар болды. Ол жоспардан қалып қойды және 1968 жылдың маусымында LM 3 Кеннеди ғарыш орталығына жеткізілгенде, 101 жеке ақаулық анықталды. LM-нің бас мердігері Grumman Aircraft Engineering Corporation, D миссиясы үшін қолданылатын алғашқы адамға лайықты LM 1969 жылдың ақпанына дейін дайын болмайды деп болжады, бұл бүкіл тізбекті кешіктірді. 1968 жылдың тамызында Apollo ғарыш кемелері бағдарламасының басқарушысы Джордж Лоу осы мәселені шешу жолын ұсынды. CSM Ай модуліне үш ай бұрын дайын болатындықтан, олар 1968 жылдың желтоқсанында тек CSM-ге арналған миссияны ұшыра алатын еді. Бірақ C миссиясын, CSM Жер орбитасында ұшатын миссияны қайталаудың орнына, CSM-ді тікелей Айға жіберіп, тіпті оның орбитасына енгізуге болатын еді. Бұл миссия "C Prime" (C және D әріптері арасындағы ойша келген әріп) деп аталды. Бұл жаңа миссия NASA-ға Apollo 10-ға, F миссиясына дейін күтуге тура келетін Айға ұшу процедураларын жаттығуға мүмкіндік беретін еді. Сонымен қатар, Орталық барлау агенттігі Кеңес Одағының желтоқсанда америкалықтарды қайтадан басып озу үшін Айды айналып ұшуды жоспарлап отырғаны туралы алаңдаушылық білдірді (Zond бағдарламасын қараңыз). Макдивиттің экипажы – LM 3-мен жұмыс істеуге және оның ұшуына дайындалуға үйренген – D миссиясында қалды, ол енді Apollo 9 болды, ал Борманның экипажы CSM Ай орбитасы миссиясын Apollo 8-де ұшатын болды, ал E миссиясы тоқтатылды. Экипаждардың ауысуы Айға алғаш қадам басқан адамның кім болатынына да шешуші әсер етті. Пит Конрад Макдивиттің экипажының қосалқы командирі болды және экипаж ротациясының тәртібімен үш рейс өткен соң Apollo 11 командирі болуға мүмкіндігі бар еді. Нейл Армстронг Борманның қосалқы командирі болғандықтан осы құрметке ие болды.

In September 1967, NASA created a list of remaining mission types necessary to achieve the first crewed lunar landing, each designated by a letter A through G, where G would be the first crewed landing. This list was later extended through letter J to cover follow on lunar missions. Two uncrewed Saturn V test launches (A missions) were flown as Apollo 4 and Apollo 6. A third test was planned but canceled as unnecessary. The first development Lunar Module, LM 1 was flown uncrewed (B mission) as Apollo 5. A second uncrewed test was planned using LM 2 but was canceled as unnecessary. LM 2 was retrofitted to look like a production LM which would land men on the Moon and was donated to the Smithsonian National Air and Space Museum, where it is currently on display as a simulation of the Apollo 11 first landing. Schirra's crew would fly the C mission, first crewed CSM (Block II CSM 101, retrofitted with the cabin safety improvements) as Apollo 7 in October 1968. McDivitt's crew and mission were kept as the first crewed development LM flight (D mission); this was planned to be Apollo 8 in December 1968, now using a single Saturn V launch vehicle instead of two separate Saturn IB launches. The E mission was planned as an elliptical medium Earth orbit test of the operational LM with the CSM in a simulated lunar mission to an apogee of 4600 mile (7403 km), to be commanded by Frank Borman in March 1969. Of all the components of the Apollo system, the LM had the most technical issues. It was behind schedule and when LM 3 was shipped to the Kennedy Space Center in June 1968, over 101 separate defects were discovered. Grumman Aircraft Engineering Corporation, which was the lead contractor for the LM predicted that the first man rated LM, to be used for the D mission, would not be ready until at least February 1969, delaying the entire sequence. George Low, the manager of the Apollo Spacecraft Program Office, proposed a solution in August 1968. Since the CSM would be ready three months before the Lunar Module, they could fly a CSM only mission in December 1968. But instead of just repeating the C mission that would fly the CSM in Earth orbit, they could send the CSM all the way to the Moon and maybe even enter into orbit. This mission was dubbed "C Prime" (an imaginary letter between C and D). This new mission would allow NASA to practice procedures for a lunar flight that would otherwise have to wait until Apollo 10, the F mission. There were also concerns from the Central Intelligence Agency that the Soviet Union was planning their own circumlunar flight for December to upstage the Americans once again (see Zond program). McDivitt's crew—who had grown accustomed to working with LM 3 and preparing for its flight—was kept on the D mission which now became Apollo 9, while Borman's crew would fly the CSM lunar orbit mission on Apollo 8, and the E mission was canceled. The swap of crews was also decisive in who would be the first man to walk on the Moon. Pete Conrad was backup commander for McDivitt's crew, and by the process of crew rotation, would have been in line for commander of Apollo 11 three flights later. Neil Armstrong got this honor by virtue of being Borman's backup commander.

Айға қосымша ұшулар

НАСА 15 ұшуға дайын Сатурн V зымыранын жасауға келісімшарт жасады. Аполлон-11 алтыншы Сатурн V зымыранымен алғашқы қонуға қол жеткізді, ал қалған тоғызы кейінгі қонулар үшін қалды. Бұл миссиялар үшін төмендегі қону орындары таңдалды (төмендегі түсіндірмелерге қараңыз), олар 1972 жылдың шілдесіне дейін шамамен төрт ай сайын жүзеге асыру жоспарланған. Сан алуан амбициялық «Аполлон» қолданбалары бағдарламалары жоспарланғандықтан, 1969 жылы Сатурн V зымыраларын іске қосуға қосымша келісімшарттар жасалатыны үміті болды, бұл Айға қатысты одан да амбициялық миссияларға мүмкіндік берер еді. 1970 жылдың 11 наурызындағы НАСА-ның «Аполлонның Айды зерттеуге арналған кандидаттық қону орындарының ғылыми негіздемелері» есебінде Аполлон-18 Коперникке, ал Аполлон-19 Хэдли риліне (кейін Аполлон-15 қонған орын) бағытталған. Аполлон-20 миссиясы екі ай бұрын тоқтатылған, бірақ есепте оның мақсаты – Гигинус рилі, мүмкін Аполлон-19 үшін баламалы қону орны ретінде қарастырылған.