Кіріспе

Швед суретшісі (1659–1743)

Майкл Даль (1659–1743) – швед портретшісі, мансабының көп бөлігін Англияда өткізіп, сол жерде қайтыс болды. Ол заманындағы ең белгілі швед суретшілерінің бірі болды. Ол көптеген аристократтардың және Ұлыбритания королевасы Аннаның, Дания принці Георгийдің, сондай-ақ Швецияның қуғынға ұшыраған королевасы Кристинаның портреттерін салған.

Балалық шақ

Майкл Даль 1656 немесе 1659 жылы Стокгольмде дүниеге келді: көптеген дереккөздер 1659 жылды көрсетеді. Оның анасы Катарина Даль, Майклға жақсы білім беру мүмкіндігін жасау үшін, оның таланты босқа кетпесін деп көптеген үнсіз құрбандықтар жасаған деп есептеледі. Михаилдың Римнен Швециядағы анасына жазған хаттарында, ол оны және оның әпкесін ескіше тәрбиелегені және христиандық рухта өсіргені айтылады. Даль 1674 жылы венгр туған сурет салу шебері Мартин Ганнибалдан алғашқы сурет сабақтарын алды. Ол Италиядан Швецияға портрет академиясын құруға көмектесу үшін және студенттер мен суретке құмар адамдарға сурет салудың негізгі элементтерін үйрету үшін Швецияның көрнекті суретшісі Дэвид Клокер Эренстрал шақыртқан. Ганнибал мен Эренстрал тобы Мартин Ганнибал мен Дэвид Клокер Эренстралдан оқыған бірнеше студенттен тұрды. Екі ұстаз болғандықтан, топқа бөлініс жасалды. Студенттер алдымен Ганнибалдың жетекшілігімен сурет салудың негіздерін үйренді, ал егер олар дағды көрсетсе, Эренстралмен оқуларын жалғастыруға мүмкіндік алатын.

Англия

1682 жылғы 30 шілдеде Дальға оқу үшін Еуропа бойынша саяхаттауға рұхсат берілді. Оның білім алу сапарындағы алғашқы бағыты Лондон қаласы болды. Дальдың өмірбаяншысы Вильгельм Ниссердің айтуынша, оның шеберханасы Эренстралдың шеберханасымен салыстырғанда зауыт сияқты көрінеді, ал Эренстралдың студиясы – «шведтік патшалықты даңқтандыру монополиясы» деп аталады.

Париж мен Рим

Құжаттаманың жетіспеуі Даль мен Генри Тильсонның Парижге қашан кеткенін анықтауға мүмкіндік бермейді, бірақ олар 1685 жылдың сәуірінде әлі де Парижде жұмыс істегені белгілі. Сол кезде Римде тұрып жатқан Швеция королевасы Кристина, Рим католик дініне өту үшін тақтан бас тарған еді. Ол Швеция мен халқымен тығыз байланыста болды және қаладағы швед суретшілеріне көмектесуге мұқтаж болды. Сондықтан Даль келгеннен кейін бірінші кезекте одан аудиенция сұрады. Даль Кристинаның өзгертуге көмектескен жалғыз суретшісі емес еді. Даль Эренстралдың шеберханасында оқыған Дэвид Рихтер ескісі, ол бірнеше жыл бұрын, 1679 жылы Римге сапар шеккен кезде дінін өзгерткен. Кристина келісім берген сияқты көрінеді, өйткені Генри Тильсонға 29 қазанда Рим–Лондон сапарына арналған паспорт берілді, бұл Даль анасына хат жазғаннан кейін үш аптадан астам уақыт өткен соң болды. Сол жылдың қараша айында тағы екі швед суретшісі, Бурхардт Прехт және Никодемус Тессин кіші, Римге оқуға келді және олар Дальмен немесе Тильсонмен байланысқа түспеген сияқты, сондықтан екі жас суретшінің паспорт берілгеннен кейін дереу кеткені болжамдалады. Даль жаңа өміріне бейімделіп, Лондонда үш жылдан кейін белгілі бір Млль. Фаншуға қызығушылық танытқан жас лондондық джентльменге айналды, бірақ ол оған үйлене алмады. 1696 жылы Лейжонкронаның көмегімен ол сәнді Лестер Филд (қазіргі Лестер Сквер) ауданында швед елшілігінің жанында қоныстанды. Лейжонкрона Дальға Швецияда даңққа ие болуға көмектесті, және Лондонға көшкеннен екі жыл өткен соң, 1698 жылдың 5 қазанында белгілі металлург Эрик Оделиус хат жазып: «Даль мырзаға құрметпен сәлем, оның атағы күннен-күнге артып келеді». Даль беделін арттыра берді, және 1696 жылы ол Сомерсет герцогының портретін салды, герцог оны өте ұнатып, бірақ герцогтың өте деспотиялық және басқаруға қиын адам екені белгілі болды. Герцог Дальды жұмысқа алуын жалғастырды және 20 жылдан астам уақыт бойы герцогтың отбасы мүшелерін суреттеді. Ол ханзада арқылы королева Аннаның айналасына кіргені сөзсіз, оның портреті де салынды. Олардың Майкл есімді ұлы және Дороти мен Кэтрин есімді екі қызы болды. Отбасы көршілер арасында өнерге қызығушылық танытқан адамдар тарапынан үлкен құрметке ие болды және 1725 жылға дейін Бейк көшесіне көшіп келгенге дейін жағымды өмір сүрді. Король Георг бұл жауаптан ашуланып, Дальдың рыцарь атағын алу мүмкіндігін жойды. Майкл Даль 1743 жылдың 20 қазанында Лондонда қайтыс болды және бір аптадан кейін Пикадиллидегі Сент-Джеймс шіркеуіне жерленді.