Кіріспе

1961 жылы Лесли Брикуссе мен Энтони Ньюлидің музыкалық комедиясы

"Дүниеді тоқтатыңыз – Мен түсіп кеткім келеді" – Лесли Брикуссе мен Энтони Ньюлидің кітабы, музыкасы және әні бар 1961 жылғы музыкалық комедия. 1966 жылы Warner Bros. студиясы осы қойылымның кино нұсқасын шығарды. 1996 жылы A&E телеарнасы үшін телефильм түсірілді. Оскар Леванттың сөзінше, қойылымның атауы қабырғаға жазылған жазудан (граффитиден) туындаған.

Сюжет

Көрсетілім цирк көрінісінде өріледі және Литтлчептің туған сәтінен бастап өліміне дейін баяндайды. Кез келген қанағаттандырмайтын жағдай болғанда, ол "Әлемді тоқтатыңыз!" деп айқай салады және көрермендерге жүгінеді. Дүниеге келгеннен, мектепте оқығаннан және шай құюшы болып жұмыс тапқаннан кейін, өмірін жақсартуға жасаған алғашқы қадамы – әйелінің қызы Эвиге үйленуі және оны жүкті қылу болады. Отбасылық жауапкершіліктермен жүктелген ол, әкесінің фабрикасында жұмыс істейді. Оның Сьюзан және Джейн есімді екі қызы бар, бірақ ол ұл балаға зор құштарлық танытады. Өміріне қанағаттанбауы оны іссапарларында кездескен әртүрлі әйелдердің құшағына итеруге әкеледі – ресейлік Аня, неміс шаруасы Ильзе және американдық кабаре әншісі Джинни – ол өзінен жақсы нәрсе іздеп шарлайды. Ол байып, табысқа жетеді және қоғамдық қызметке сайланады. Тек қарт жасында ғана ол әрқашан болған нәрсесінің, әйеліне деген махаббатының, оны жеткілікті түрде асырап-қорғауға жететінін түсінеді. Бірақ Эви қайтыс болады, ал Литтлчеп өзінің жеке басын жазғанда өзімшілдігімен санасады. Өлімі алдында ол екінші қызының ұл табатынын көреді. Баланың өмірі қауіпті жағдайға түскенде, Литтлчеп араласып, Өлімге оны алмастыруға рұқсат береді. Содан кейін ол өзінің туған сәтін қайталайды, осылай цикл қайта басталады.

Өндіріс тарихы

Алдымен Манчестерде ашылған түпнұсқалық қойылым Вест-Эндке көшіріліп, 1961 жылғы 20 шілдеде Король театрында сахналанды. Ньюли режиссерлік еткен қойылым 485 рет көрсетілді. Ньюли Литтлчап рөлін сомдады, ал Анна Куэйл оның өміріндегі әйелдердің – Еви және басқа да рөлдерді ойнады. Марти Уэбб хор мүшесі ретінде Вест-Эндтегі дебютін жасады. Decca Records компаниясы түпнұсқалық актерлік құрамның жазбасын шығарды. Продюсер Дэвид Меррик минималды декорация, костюмдер және аз актерлік құрамды қажет ететін, төмен шығынды жобаларды ұнататын. Сондықтан ол шоуды Нью-Йоркте сахналауға шешім қабылдады. Режиссерлігін Ньюли жүзеге асырды, сахналық және жарық дизайнын Шон Кенни, музыкалық жетекшілігін Иан Фрейзер, музыкалық бағытты Милтон Розенсток, оркестрлеуді Иан Фрейзер жасады. Бір алдын ала көрсетілімнен кейін, Бродвей қойылымы 1962 жылғы 3 қазанда Шуберт театрында ашылды, кейін 555 көрсетілімді аяқтау үшін «Амбассадор» театрына көшті. Ньюли мен Куэйл Лондондағы рөлдерін қайталады. Кейін Ньюлидің орнын Кеннет Нельсон, содан кейін Джоэл Грей алмастырды, ал Джоан Истман Еви және оның рөлдерін сомдады. RCA Victor Records компаниясы Бродвей актерлерінің шектеулі таралымдағы жазбасын шығарды, бірақ негізгі нұсқасы кейін London Records компаниясынан жарық көрді. Ұлттық гастрольдік турда Грей мен Джули Ньюмар басты рөлдерде ойнады. Мел Шапиро режиссерлік еткен Бродвейдің қайта қойылымы 1978 жылғы 3 тамызда Линкольн орталығындағы Нью-Йорк штатының театрында ашылды, онда ол 30 рет көрсетілді. Онда Сэмми Дэвис-младший және Мариан Мерсер де ойнады. Warner Bros. Records компаниясы қайта қойылымның жазбасын шығарды. Ньюли режиссерлік еткен Лондонның қайта қойылымы 1989 жылғы 19 қазанда Лирик театрында ашылды, онда Ньюли мен Ронда Берчмор ойнады. Қойылым сәл жаңартылды, бірақ нацистік әйел, большевик қызы және Джуди Холлидейдің ақылы шашыраған американдық блондинкасы – барлығы 1961 жылғы нұсқадан гөрі алыс болды және 40 жасқа дейінгі көрермендер үшін жатсырады. Қойылым нашар сынға ұшырады және бес аптадан кейін, 52 көрсетілімнен соң жабылды. Ньюли сын-пикирлерге қатты наразы болды, соңғы пердеден кейін көрермендерге айтқандай.

Фильмге бейімделу

1966 жылы Warner Bros. киностудиясы түсірген фильм сахналық қойылымның фильмге түсірілген нұсқасынан асып түспеді. Филип Савилл режиссерлік еткен фильмде Алан мен Мэрилин Бергман, Дэвид Донбл және Ал Хамның қосымша материалдары қолданылды. Рольдерде Тони Таннер мен Миллисент Мартин болды. Критикалық және коммерциялық сәттілікке жете алмаған бұл фильм "Үздік бейімделген музыкалық ұпай" номинациясына ие болды. Фильмде неміс әуесқойлар эпизоды алынып тасталды және оның орнына жапон әуесқойлар эпизоды қойылды. Бұл Бергманның еңбегі ме, әлде Ньюли мен Брикусс жаңа эпизодты жасады ма, әлі белгісіз. Бұл ауыстырудың себебі де түсініксіз. Фильм нұсқасында қойылым "Мен қандай ақымақпын?" әнімен аяқталады. Немеренің тууы, не Литтлчептің оның орнына өліп, қайта тууы, түпнұсқалық музыкалық пьесадағыдай, көрсетілмейді. "Typische Deutsche" әнінен басқа, түпнұсқалық музыкалық ұпай толығымен сақталған. Сэмми Дэвис-младший және Мариан Мерсер 1978 жылы Калифорния штаты Лонг-Бич қаласындағы Terrace Theater-да жазылған "Сэмми әлемді тоқтатады" теледидарлық бейімдемесінде Бродвейдегі қайта жаңғырудағы рөлдерін қайта ойнады. 1979 жылдың 21 қыркүйегінде фильм Американың әртүрлі қалаларында шектеулі көрсетімде шықты. Бұрынғы бейімдемелер сияқты, бұл да сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алмады. Los Angeles Times газетінің тілшісі Деннис Хант: "Бұл фильмде жақын кадрлар мен шығармашылық монтажға жасалған әрекеттер бар, бірақ бұл элементтер оны жай ғана фильмге түсірілген пьесадан асырып түсуге жеткіліксіз" деді. Ол сондай-ақ: "Бұл жұлдызды фильм, бірақ ол оны шынымен іске қоса алмайды. Сахнада күшті бола алатын Дэвис бұл фильмде осылай көрінбейді. Бұл оның кінәсі емес. Оның күш-жігері көп нәрсе бермейді, өйткені ол жұмыс істеуге ерекше материал таппады. Дэвисті осы қойылымға шақыру – зеңбіректі жалға алып, оны бос патрондармен толтыруға тең" деді. The Cincinnati Enquirer газетінің Том МакЭлфриш былай деп жазды: "Бұл жаман жобадан туған 103 минуттық фильм ақшаға салынған фильмдердің арасындағы ең жалықтыратын, көңіл көншілсіз және ашуды тудыратын фильм. Сэмми Дэвис-младшийдің таланты текке кетті! Фильм жасау техникасындағы 50 жылдық прогресс ешқашан болмағандай. Сіз 1979 жылдан Адольф Цукор мен Джесси Л. Ласкидің заманына кері қайта оралып, жасанды, өмірден алыс күндерге түсесіз". Детройт Free Press газетінің журналисі Майкл Кларк оны "көрерменнің кинотеатрға баруының ең ұятты және масқара сәттерінің бірі" деп атады. The Kansas City Star газетінің Роберт К. Трасселл: "Ньюли мен Брикусс еңбегі өзінің қызығушылығынан айырылып, Дэвиске ұятсыздықпен ойнауға және көптеген арзан комедиялық эпизодтармен көрермендерден күлкі алуға мүмкіндік беру үшін қайта құрылды" деді. Эдвин Ховард Мемфис Пресс Скимитар газетінде оны "тек монтаждау кезінде мағынасыз жонглирленген және қайтадан қимылдаған көріністермен ақымақ шоу" деп атады. Тіпті бір сағат 35 минутқа қысқартылса да, ол бітпейтіндей сезіледі. Джо Балтак Филадельфия Daily News газетінен оны "Дэвис пен оның жанкүйерлері үшін жасалған фильм" деп атады, ал Нью-Йорк Daily News газетінен Эрнест Леогранд: "Уақыт өтуі шоудың ұлттық стереотиптерге сенуінің ауырлығын көрсетеді және экранға көтерілген шоу газды бизнес болып табылады. Оқиғаның қисық-қисық көрінісін өзгерту, қимылдың бөлшектерін алып тастау көмектеспейді". Грег Тозиан The Tampa Tribune газетінде оны "жарайсыздай фильм" деп атады және оны көрген көрсетілімде тек төрт адам болғанын атап өтті. The Lexington Leader газетінің Дэвид Мьючи: "Фильмді шынымен ләззат алу үшін көрермен Сэмми Дэвис-младшийдің жанкүйері болуы керек және ол ұсынатын музыкалық тәжірибені бағалауы керек. Әйтпесе, Сэмми "Мен қандай ақымақпын?" деген соңғы әнді орындағанда, сатып алушы дәл осыны сұрайды" деді. Бұл пікірді The Courier Journal газетінде Оуэн Харди да қайталады, ол оны "таланттың жоқтығын көрсететін жалықтыратын, дәмсіз және қорлаушы көрініс" деп атады. The New York Times газетінің журналисі Джанет Маслин: "Stop the World" романының "бұл нұсқасында сәнді декорациялар, қазіргі оқиғаларға қатысты бірнеше ыңғайсыз сілтемелер және мырза Дэвистен басқа барлық адамдарға лас, ыңғайсыз костюмдер бар, ол жібекті свитер мен шалбар киеді, бірақ зергерлік бұйымдар жоқ, өйткені ол кедей болып бастауы керек" деді. Ол шолуды: "Музыка, мим және көңіл көтеру мол – қасыпқы қаладағы кешкі ас тамашасының барлық ингредиенттері. Тек тамақтан басқасы" деп аяқтады. 1996 жылы Питер Сколари Литтлчеп және Стефани Зимбалист Еви ролімен телефильм нұсқасы түсірілді. A&E Network үшін жасалған бұл фильм бастапқы сахналық қойылымның форматына жақын болды.