Кіріспе
Британдық ақ мал - британдық етті ірі қара мал тұқымы. Ол табиғи түрде (қаңқасыз) және құлақтары мен тұмсығында қара немесе қызыл нүктелері бар ақ түсті. Оның XVII ғасырға дейінгі тарихы бар.
The British White is a British breed of beef cattle. It is naturally polled (without horns) and is colour pointed – white with black or red points on the ears and muzzle. It has a confirmed history dating back to the seventeenth century.
Тарих
Ақ мал (көбінесе қара немесе қызыл құлақтары бар) Ұлыбритания мен Ирландияда ерте заманда жоғары бағаланған деп есептеледі, ал ақ малдың үйірлері көптеген ғасырлар бойы жабық саябақтарда сәндік және спорттық жануарлар ретінде ұсталды. Олар мүйізді ақ парк малын тудырды және британдық аққа үлес қосты. Алайда британдық ақ нәсілі басқа британдық нәсілдерден ақ парктер сияқты генетикалық жағынан ерекшеленбейді, сондықтан олардың нақты шығу тегі туралы күмән бар; Шорхорн сияқты басқа нәсілдер олардың дамуына ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл ірі қара мал Клитероге жақын Боуленд орманында, Уэлли абатханасының саябағында ұсталатын. Осы уақыттан кейін 19-ғасырдың басында малдың басым бөлігі Норфолкке көшірілді. Бұл мал тоғы шағын партияларда сатылды, көбінесе айналадағы ауылдағы ақсүйектерге сатылды және британдық ақ тұқымның негізін құрады. XX ғасырдың басында бұл ірі қара мал саны 130-ға дейін азайды, негізінен Англияның шығыс аймақтарында. ХХ ғасырдың аяғында олардың саны Ұлыбританияда 1500-ден астам, АҚШ-та 2500-ге дейін, сондай-ақ Австралия сияқты әлемнің басқа бөліктерінде көптеп өсті, онда тұқым алғаш рет 1958 жылы А.Хорден ханым әкелді. Ұлыбританияның сирек кездесетін тұқымдарды қорғау қоры оны "азшылық" тұқымы ретінде тізімдеген. Ұлыбританияда тұқымдықтарды қазір Британдық ақ мал қоғамы жүргізеді, бірақ бұрын британдық ақ малдар мен ақ парктер бір тұқымдық кітапта әртүрлі бөлімдерді құраған. Австралиядағы Британдық ақ ірі қаралар қоғамы бұл тұқымды сол елде басқарады. Оның алғашқы "Отар кітабы" 1985 жылы жарық көрді. Солтүстік Америкада тұқым екі бөлек қоғаммен, Американың британдық ақ ірі қара ассоциациясы және Американың британдық ақ парк қауымдастығымен (қаташа, соңғысы мүйізді ақ паркті қамтымайды) танымал.
Сипаттамалары
Британдық ақ түсті қысқа ақ шашы бар, қараңғы нүктелері бар - әдетте қара, бірақ кейде қызыл. Түсті нүктелерге құлақ, аяқ, жапырақ, мұрын және тіпті жиі тістер жатады. Табиғи түрде ұшқан (сорысы жоқ), орташа және тығыз салынған. Дененің түкпірінде кейбір түсті дақтар болуы мүмкін, ал түкпірдің астындағы тері әдетте түстес (сұр немесе қызғылт) немесе қызғылт түсті дақтармен болады. Түсті тік өрнек бүкіл әлемде көптеген туыс емес ірі қара тұқымдарында кездеседі. Бұл ұқсас кең таралған түсті жақты немесе сызықты өрнектің өте ақшыл түрі. Қызыл тік түрін британдық ақтардың шамамен екі пайызында кездестіреді, бірақ қызыл түстеу ірі қара малдың терісінде қараға қарай рецессивті болғандықтан, қара тік жануарлардың көбісі де қызыл аллельді алып жүреді. Түсті тік өрнегі басқа тұқымдармен қиылысуларда айқын көрінеді, егер басқа ата-анасы қатты түсті болса, көбінесе қосымша қараңғы дақтар болады. Басқа ірі қара малдың мүйізінен гөрі сауалнамаға алынған ерекшелік басым болғандықтан, бірінші айқасулар да сауалнамаға алынады. Бұл тұқым мықты және үнемді, ал жануарлар қатал өсімдіктерді, мысалы, қайың, қызылша немесе шырша сияқты жемісті жейді, және олар көптеген ағаштар мен бұталарды қызықтырады. Олар сиырдың тұқымдарын сиырдың тұқымдарына айналдырады. Бұл орташа салмақты тұқым, сиырдың салмағы 550 кг, бұқаның салмағы 900 кг.
Ұқсас тұқымдар
Ақ парк британдық аққа өте ұқсас, ақ және қара немесе қызыл нүктелері бар, бірақ ақ, қараңғы ұшы бар мүйіздері бар. Ол көбірек кеңірек, әдетте оның нүктелері аз және ұштарында қараңғылығы аз. Бұған ұқсас түстегі түрлерге Чиллингхам және Вайнол ірі қаралары жатады. Swedish Mountain немесе Fjäll сүтті ірі қарасы түстес болуы мүмкін. Ирландтық молайд - Солтүстік Ирландиядан шыққан қызыл түсті жақты дәстүрлі тұқым, ол қызыл нүктелері бар ақ болуы мүмкін, бірақ ол көбіне британдық ақтарға қарағанда жеңіл және сүтті типтегі. Бельгиялық көк (және оның айқастары) көбінесе сұр құлақтары бар ақ түсті, бірақ бұл мықты, қарқынды ет тұқымы британдық ақтан мүлдем басқа. Холштейн ірі қарасы барлық ақ болуы мүмкін, ал мұндай ірі қараларда кейде құлақтың ұштары қара болады; бұл қарқынды сүт өсіретін ірі қаралар британдық ақтан мүлдем басқа. Ақ галлоуэй - қара нүктелі галлоуэйдің түрлі-түсті түрі.