Кіріспе

Кең фронт (FA) – Уругвайдың солшыл саяси коалициясы. 2005 жылдан 2020 жылға дейін Уругвайдың үкіметтік партиясы болды және Хосе Мухика (2010–2015) мен Табаре Васкес (2005–2010; 2015–2020) есімді екі президенттің тууына себепкер болды. 1999 жылдан бері Уругвайдың Бас Ассамблеясындағы ең ірі партия болып табылады.

2004 жылғы сайлау алдындағы: экономикалық дағдарыс

1989 жылы Ұлттық партияның Луис Альберто Лакальдің сайлануымен елді жылдам жаңғыртуға бағытталған экономикалық реформалар басталды. Бұл песоның құнын төмендетуге және банктік құпияны қорғайтын заңдар қабылдануына әкелді. Осы құпиялықтың салдарынан Уругвай банктері есірткі және басқа да заңсыз қызметтен түскен ақшаны жылыстату ортасына айналды. Ғасырдың басында халықтың жартысы ресми емес экономикада күнелтүруге мәжбүр болды. 2002 жылы Бразилия мен Аргентинадағы экономикалық дағдарыс Уругвайға тарады, нәтижесінде ел өндірістік әлеуетінің жетіспеуінен құлдырады. Сол жылдың тамызында ел дағдарыстың салдарын жеңілдету үшін ХВҚ-дан 1,5 миллиард АҚШ доллары көмек алды. "Брод Фронт" партиясы 2004 жылғы сайлау кампаниясын осы жағдайда бастады. 1994 жылғы сайлауда "Брод Фронт" елдің үшінші ірі саяси күші ретінде бекінді. Оның президенттікке үміткері Табаре Васкес, ұзақ жылдар бойы партияға жетекшілік еткен Сергнидің орнын басып, партияның намысын қорғайтын кандидат ретінде барлық үміткерлердің арасында ең көп дауыс жинады. Алайда, сол кезде қолданылып жүрген "Ley de Lemas" жүйесі бойынша Васкеске президенттікке жол берілмеді, себебі "Брод Фронт" партиясы "Колорадос" және "Бланкос" партияларынан кейін үшінші орынды иеленді. Ол кезде ең көп дауыс жинаған партияның ең көп дауыс алған үміткері президент болып сайланды. Сонымен қатар, "Брод Фронт" Өкілдер палатасында 31 орынға және Сенатта 9 орынға ие болды. 1999 жылғы сайлауда президенттік сайлау үшін "Ley de Lemas" жүйесі екі турлы жүйеге алмастырылды. Васкес бірінші турда көш бастады, бірақ екі дәстүрлі партия ұзақ жылдар бойы соқтығысқаннан кейін "Колорадос" партиясының Хорхе Батллесіне екінші турда жеңіліп қалды. Сонымен қатар, "Брод Фронт" заң шығарушы органның ең ірі партиясына айналды.

2004 жылғы сайлау: Табаре Васкес және экономикалық реформа

Партияның 2004 жылғы жеңіске жеткен науқаны Уругвайда солшыл бағытты ұстанатын партияның көпшілік дауысын алғашқы рет алуы болды. Партияның 2004 жылы билікке келуінің екі маңызды себебі – қоғамдағы орташа саясатқа қарай үлкен қозғалыс болды және олардың әлеуметтік мемлекетті күшейтуін қолдауы, ХХ ғасырдың соңындағы неолибералдық саясаттан шаршаған жұмысшы табымен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Табаре Васкес алғаш рет Уругвай конгресінде Кең фронттың көпшілігімен президенттік лауазымға келгенде, Латын Америкасының, соның ішінде Кубаның басқа елдерімен дипломатиялық қарым-қатынасты нығайтуға жедел әрекет етті. Партияның болашақ табысы үшін Васкес мансабының басында қол қойған 100 миллион АҚШ доллары көлеміндегі кедейлікке қарсы бағдарлама маңызды болды, ол келешек сайлауларда төменгі топтың қолдауын қамтамасыз етуге көмектесті. Васкес 2005 жылы билікке келген кезде Уругвай экономикалық реформаға мұқтаж еді, себебі ел 2002 жылғы дағдарыстан қалыпқа келтіруге тырысып, халықтың үштен бірі кедейлік шегінен төмен тұрды. Экономикалық дамудың маңызды аспектісі – жаңа Экономика және қаржы министрі Данило Астори болды, ол Халықаралық валюта қорымен (ХВҚ) жақсы қарым-қатынас орнату үшін жұмыс істеді және қағаз өндірісі үшін қажетті шетелдік инвестицияны тартты. Экономикалық реформа АҚШ президентінің иммиграциялық саясатындағы өзгерістермен және Еуропалық Одаққа сиыр етін экспорттаудың артуымен де ерекшеленді.

2009 жылғы сайлау: Мухика және әлеуметтік азаттық

Билікке келгеннен бері партия сайлаушылардың қолдауын сақтап келеді, себебі 2009 жылғы сайлау талдауы тұрақты үкіметке сенімнің Кең майданның билікте қалуына үлкен үлес қосқанын көрсетті. 2009 жылғы сайлаудан кейін бұрынғы партизан Хосе Мухика президент болды және билікте болған кезінде бірқатар солшыл әлеуметтік саясат қабылданды. Абортты, бір жынысты некелерді және марихуананы заңдастырудың бәрі федералды үкіметтегі Кең майданның екінші рет қатарынан көпшілікке ие болған кезде жүзеге асты. Жоғарыда айтылғандай, Васкес 2008 жылы абортты қылмыстан босату туралы заң жобасына вето қойды, бірақ партия тұтастай алғанда заңдастыруды жақтады. 2012 жылға қарай партия ішінде заңды аборттарға қолдау толық болды, осы кезде партияның барлық сенаторлары жүктіліктің алғашқы 12 аптасында оны қылмыстан босату туралы жаңа заң жобасын мақұлдады. 2013 жылдың сәуір айында бір жынысты некелер қабылданды, бұл мәселеде заңнамаға шіркеудің араласуына қарсы қатал позиция алған партияның қолдауымен болды. Мухика президенттігі кезіндегі маңызды өзгерістердің соңғысы – марихуананы заңдастыру, ол 2013 жылдың желтоқсанында қол қойылды. Бұл оқиғаның бір қыры – заңдастыруды халықтың көп бөлігі қолдамады, бірақ Кең майдан оны жақтауға бәрібір шешім қабылдады. Экономика Астори Экономика және қаржы министрі лауазымынан вице-президентке ауысқанда өсуін жалғастырды, ол бұл лауазымды Уругвайды шетелдік инвестициялар үшін қауіпсіз орын ретінде насихаттауды жалғастыру үшін пайдаланды.

2014 жылғы сайлау: Табаре Васкес қайта сайланды

"Брод Фронт" партиясы 2014 жылғы сайлауда Табаре Васкестің қайта сайлануын қолдады, нәтижесінде Васкес екінші турда 56,63% дауыспен жеңіске жетіп, Ұлттық партияның үміткері Луис Альберто Лакалье Пуды жеңді. Екінші мерзімінде Васкес оппозиция тарапынан Венесуэла президенті Николас Мадуромен саяси байланыстарды үзуден бас тартқаны үшін, адам құқықтарын бұзу туралы айыптауларға қарамастан, қатты сынға ұшырады.

2019 жылғы сайлау: үкіметтен тыс

Кең майдан 2019 жылғы жалпы сайлауда Даниэль Мартинесті қолдады. Мартинес бірінші турда көш бастады, бірақ екінші турда Ұлттық партияның Луис Альберто Лакаль Пу (оған Колорадо партиясы мен Ашық Кабилдо да қолдау көрсетті) жеңіліске ұшырады. 15 жылдан бері алғаш рет Кең майдан сайлауда жеңілді. Партия Өкілдер палатасы мен Сенатта көпшілігін де жоғалтты, бірақ Бас Ассамблеядағы ең ірі партия болып қала берді.

Идеология

Кең майдан негізінен прогрессивті саяси партиялардан тұрады, олар артигист, халықтық, демократиялық, олигархияға қарсы, империализмге қарсы, расизмге қарсы және патриархатқа қарсы деп сипатталады. Экономикалық саясаты көбінесе әлеуметтік-демократиялық, тіпті демократиялық социалистік болып келеді, және кеңейтілген әлеуметтік бағдарламаларды қамтиды. Ішінде әлеуметтік либералды, марксистік, коммунистік және экосоциалистік деп аталған маңызды фракциялар бар. Дегенмен, Кең майдан құрамындағы барлық партиялар солшыл бағытта емес, кейбір шағын фракциялары қаржылық немесе әлеуметтік консервативтік көзқарастарға ие. Данило Асторидің басқаруымен құрылған Уругвай жиналысы және Рафаэль Мичелинидің «Жаңа кеңістік» партиялары орталықшыл партиялар саналады, сондай-ақ Астори қаржы министрі қызметін атқарган кезеңде салықтық консервативтік саясатты ұстанған, ал Христиан-демократиялық партиясы абортқа қатысты белсенді түрде наразылық білдіреді.

2004 жылғы ішкі сайлау нәтижесі

2004 жылы ЕП ФА НМ-ге алғашқы ішкі сайлау өтті. Бұрын сайлау тек ФА-да ғана өткізілетін. Партия тізімі:

Дауыстар %
609 Espacio 609 Халықтық қатысу қозғалысы 148,426 33.18
Ашық сол қозғалысы Claveles Rojos Ақ баған 90 Espacio 90 Социалистік партия 79,090 17.68
Социалистік қозғалысы Эмилио Фругони Әлеуметтік қауіпсіздік үшін партиясы Жаңартушы әрекет 2121 Espacio 2121 Ассамблея Уругвай 40,741 9.11
Халықтық фронт Alianza Progresista Confluencia Frenteamplista 37,628 8.41
78 Ток (ағым) Partido Demócrata Cristiano Corriente Encuentrista Independiente 34,536 7.72
Izquierda Democrática Independiente 99000 Nuevo Espacio 30,762 6.88
1001 Democracía Avanzada Коммунистік партиясы Уругвай 26,569 5.94
Frente Izquierda de Liberación 326 26 наурыз қозғалысы 12,175 2.72
1303 Халықтық ток 8,776 1.96
1813 Федералдық лига Frenteamplista 7,425 1.66
5271 Сол қанат ағымы Марксистік тенденция 5,233 1.17
Альтернативті халық 1815 Espacio Solidario Жұмышылардың социалистік партиясы CI Unión Popular 567
Frenteamplista Unión Partido por la Victoria del Pueblo 2,664 0.64
9393 Біртілдік ток Frenteamplista 2,354 0.53
1968 Жұмышылардың социалистік партиясы IV Internacional 387 0.09
871 Partido Obrero Revolucionario (Trotskista Posadista) 371 0.08
20 мамыр қозғалысы 198 0.04
1815 86 0.02
5 ақпанның 1971 жылғы тобы 23 0.01

Барлығы: 447,313

Президент сайлауы

Саялап партияТәуелсіз кандидатЖұптасқан кандидатДауыс саны%Дауыс%НәтижеБірінші айналымЕкінші айналым1971Лібер СерегниХуан Хосе Кроттогини304,27518.3%Жеңіліске ұшырады 1984Хуан Хосе КроттогиниХосе Д’Элия401,10421.3%Жеңіліске ұшырады 1989Лібер СерегниДанило Астори418,40320.35%Жеңіліске ұшырады 1994Табаре ВаскесРодольфо Нин Новоа 621,226 30.6%Жеңіліске ұшырады 1999 861,202 40.1%982,04945.9%Жеңіліске ұшырады 2004 1,124,761 51.7%Таңдалды 2009Хосе МухикаДанило Астори 1,105,262 47.96% 1,197,63854.63%Таңдалды 2014Табаре ВаскесРауль Сендик 1,134,187 47.81%1,226,10553.48%Таңдалды 2019Даниель МартинесГрасиела Виллар 949,376 40.49% 1,152,27149.21%Жеңіліске ұшырады

Депутаттар палатасы мен Сенат сайлауы

СайлауДауыс%Парламенттік орын саны +/− Сенат орын саны +/−Позиция өлшемі1971304,27518.3%ЖаңаЖаңа3-орын1984401,10421.3% 3 1 3-орын1989418,40320.35% 1 3-орын1994 621,226 30.8% 10 2 3-орын1999 861,202 40.1% 9 3 1-орын2004 1,124,761 51.7% 12 5 1-орын2009 1,105,262 47.96% 2 1 1-орын2014 1,134,187 47.81% 1 1-орын2019949,37640.49% 8 2 1-орын