Кіріспе

Парагвай президенті 2003-2008 жылдар аралығында. Оскар Никанор Дуарте Фрутос (11 қазан 1956 жылы туған) – парагвайлық заңгер, журналист және саясаткер, 2003-2008 жылдар аралығында Парагвайдың 47-ші президенті қызметін атқарған. «Колорадо» партиясының мүшесі, президенттік кезеңінде Парагвай саясатының басты тұлғасына айналды. Жалпы халықтан қарапайым отбасында дүниеге келген Дуарте заңгерлік мансабын бастап, кейін журналистикамен айналысып, радиода спорт комментаторы және бағана авторы болды. 1990 жылдары саясатқа қатысып, Хуан Карлос Васмоси және Луис Гонсалес Макчи президенттерінің үкіметтерінде екі рет Білім министрі болып қызмет етті. Дуарте «Колорадо» партиясының саясаткері Луис Мария Арганьяның жақын серігі болды және 1999 жылдың наурыз айында оның қазасынан кейін оның саяси беделін мұра етті. Дуарте 2003 жылы 37% дауыспен президент болып сайланды, бұл биліктегі «Колорадо» партиясына қарсы оппозицияның үш топқа бөлінуінен пайдаланды. 46 жасында президент болған Дуарте Парагвайдың ең жас президенттерінің бірі және католиктік дінен протестантқа ауысқан алғашқы президент болды. Дуарте басқарған кезеңде ел мен партияның өткен он жылдағы бағытынан бас тартты, неолиберализмнен жаңғыру толқыны мен 21 ғасырлық социализмге бет бұрды. Жалпы алғанда, оның президенттігі кезеңінде Парагвай экономикасы өсті, бұл 1990 жылдардағы дағдарыстан жаңарудың нәтижесі болды. Венесуэла президенті Уго Чавесқа көрсеткен қолдауы және президентті қайта сайлауға рұқсат беру үшін конституцияға түзету енгізу ұсынысы Парагвай халқының көп бөлігін оны авторитарлық режимге ұмтылып бара жатқан деп ойлануға итерді, бұл 2008 жылғы сайлауда оның ізбасары Бланка Овелардың жеңіліске ұшырауына әкелді. 2008 жылғы сайлауда Дуарте сенатор болып сайланды, бірақ Сенат конституцияға қайшы келеді деген сылтаумен оны қызметке бекітуден бас тартты, осы жағдай 2018 жылы да қайталанды. Президенттік қызметтен кейін Дуарте 2013-2016 жылдар аралығында Хорасио Картес президенттігі кезінде Аргентинадағы елші болып тағайындалды. Кейіннен ол Ясирета тоғанының директоры болып тағайындалды. Барлық бұрынғы президенттер сияқты Дуарте қазіргі таңда өмір бойы сенатор атағын иеленеді.

Отбасы

Оскар Никанор Дуарте Фрутос 1956 жылы 11 қазанда Каагуасу штатының Коронель-Овиедо қаласында шаруа отбасында, қара жұмысшылардың арасында дүниеге келді. Оның әкесі полиция қызметкері, анасы мұғалім болды, екеуі де Колорадо партиясымен байланысты болды. Никанор 11 жасында мектепке қатысып жүріп, ағаш кесетін зауытта жұмыс істеуге кірісті. 14 жасында ол Колорадо партиясына қосылды, сол кездегі диктатура режимінде мұндай қадам істеу амалсыз болды.

Білім және ерте мансап

1970 жылдары Дуарте Асунсьонға көшіп, заң және журналистиканы оқыды. Ол Каагуасу радиосында спорт комментаторы болып жұмыс істеді. 1980 жылдардың басында «Última Hora» газетінің бас редакторы оны жұмысқа алды, сол жерде ол тілші болып жұмыс істеуге кірісті. Өміріндегі осы кезеңде Дуарте шамалы қамсыздықпен өмір сүрді, кішкентай пәтерде тұрды және көптеген дүние-мүлкі болмады. 1984 жылы ол Асунсьон Католик университетінен заңгер мамандығын, ал 1989 жылы Асунсьон Ұлттық университетінен докторлық диссертациясын қорғады.

Әйелі мен балалары

1970 жылдары ол Мария Глория Пенайо Солаехемен қарым-қатынас бастады, 1984 жылы олар үйленді. Олардың алты баласы болды: Хосе, Гектор, Мария, Мартин, Сантьяго және Факундо. Пенайо меннонит шіркеуінің мүшесі болғандықтан, Дуарте де оның ізімен сенімге келді.

Саяси мансап

1989 жылы Альфредо Стросснердің құлағаннан кейін Дуарте саясатқа белсендірек араласып, 1990-шы жылдары «Колорадо» партиясының сатыларымен жоғары көтеріле бастады. Ол Родригес басшылығымен білім вице-министрі болды, ал 1993 жылы президент Хуан Карлос Васмоси оны білім министрі етіп тағайындады. Дуарте 1996 жылы Васмосиға қарсы сәтсіз төңкеріс ұйымдастырған армия генералы және «Колорадо» партиясының ықпалды тұлғасы Лино Овиедоның қарсыласына айналды. Овиедоға қарсылығы Дуартеді генералдың басты қарсыласы Луис Мария Арганьяға жақындатты, ол партия ішінде «Колорадо татуласу қозғалысы» деген өз фракциясын басқарды. 1997 жылы Дуарте Білім министрлігінен кетіп, 1998 жылғы сайлауда партияның президенттікке үміткерін анықтау үшін өткізілген «Колорадо» партиясының ішкі сайлауында Арганьяның серігі болды. Партияны біріктіру үшін Арганья сайлауда жеңіске жеткен Овиедо жақтасы Рауль Кубастың серігі атанды. 1999 жылдың наурыз айында вице-президент Арганья қаза тапты. Бұл Овиедоның тағы бір төңкеріс жасауы мүмкін деген ашу мен қорқынышқа ұласты, нәтижесінде үлкен наразылықтар туды, соңында Кубас отставкаға кетті. Арганьяның жақтасы Луис Гонсалес Макчи президенттікке ант берді және Дуартеді Білім министрлігіне қайта тағайындады. Дуарте Арганьяның саяси фракциясы мен беделін мұра етіп алды, тиімді түрде оның ізбасарына айналды. 2001 жылы ол білім министрі қызметінен «Колорадо» партиясының төрағасы болу үшін кетті.

Колорадо партиясының алғашқы сайлауы

2002 жылдың 22 желтоқсанында Дуарте 2003 жылғы жалпы сайлауда Колорадо партиясының президенттікке кандидаттығын жеңіп алды. Ол «Олимпия» футбол клубының президенті ретінде танымал, бай бизнесмен Освальдо Домингес Диббті жеңді. 2008 жылдың 1 шілдесінде сенатор лауазымына кіру үшін ол 2008 жылдың 23 маусымында Парагвай Конгресінің президенті, сенатор Мигель Абдон Сагуерге өтінімін ұсынды. Парагвай Конгресінің оппозициясы мен үкімет мүшелері Дуарте Фрутостың отставкасына дереу бойкот жариялады, президенттің отставкасы қабылданбаса, Конгрестің кезектен тыс сессиясына қатыспайтындарын мәлімдеді. Кейбірлер Дуарте Фрутостың сенатор болып сайлануын қолдап, Жоғары сайлау трибуналының шешімін келтірді, ал басқа конгрессмендер Дуарте Фрутостың сенатор болып сайлануы заңсыз болады және Конгресс заңдық кворумсыз Дуарте Фрутостың ант қабылдауы Конституцияны бұзу болар деген пікірде болды. Конгресс отставканы қабылдамаса, Дуарте өкілеттігін 15 тамызға дейін сақтап, сайланған сенатор бола алмай, бұрынғы президент ретінде өмір бойы дауыс беру құқығы жоқ сенатор болар еді. Күткендей, 2008 жылдың 24 маусымында осы мақсатта шақырылған кезектен тыс отырыста кворум жиналмады. Дуарте Фрутос 1 шілдеде өзіне тиесілі орынды иелей алмағандықтан, Колорадо партиясынан Хорхе Сеспедес Сенаттағы бос орынға тағайындалды және оны иеленді. 26 тамызда Дуарте Фрутостың ант қабылдауы үшін Конгрестің тағы бір кезектен тыс сессиясы шақырылды, бірақ көптеген конгрессмендер тағы да сессияны тастап кетті, Конгресс президенті Энрике Гонсалес Кинтана оны «бос» деп жариялады. Дегенмен, Гонсалес Кинтана ант қабылдау рәсімін жалғастырып, Дуарте Фрутосқа ант берді, ол заң шығарушы сарайға Колорадо партиясының жақтастарымен бірге келді. Бірақ 4 қыркүйекте Парагвай Сенаты Дуарте Фрутостың сенатор ретінде ант қабылдауына байланысты туған дағдарысты талқылау үшін отырыс өткізіп, 28 тамыздағы сессияда мақұлданбаған бұрынғы заң жобасын қайта бекітетін заң жобасын мақұлдады. 28 тамыздағы сессияда Хорхе Сеспедес Дуарте Фрутостың орнына титулярлық сенатор болып бекітілді, ал Дуарте Фрутос өмір бойына сенатор (senador vitalicio) ретінде бекітіліп, оның орнын Сеспедеске тапсырды. 2018 жылы Дуарте Фрутос және Парагвайдың келе жатқан президенті Хорасио Картес 2018 жылғы Парагвайдағы жалпы сайлауда Колорадо партиясынан сенатор болып сайланды, бұл олардың сенаторлық кандидатуралары конституцияға қайшы екендігіне қатысты оппозицияның сынына ұшырады, бірақ Жоғары сайлау трибуналы бұл шешімді жоққа шығарды, Картес пен Дуарте Фрутостың екеуі де Сенатқа үміткер болуға құқылы екенін мәлімдеді. Ақырында, екеуі де бұл жолы сенатор болып сайлана алмады.