Кіріспе
2005-2010 және 2015-2020 жылдар аралығында Уругвай президенті болған Табаре Рамон Васкес Росас (taβaˈɾe raˈmom ˈbaskes ˈrosas; 17 қаңтар 1940 – 6 желтоқсан 2020) – уругвайлық саясаткер және онколог, Уругвайдың 39-шы және 41-ші президенті. Саяси мансабында Васкес Кең фронт коалициясының мүшесі болды. Алғашқы президенттік мерзімінен бұрын Васкес Club Progreso командасының президенті болды және 1994 және 1999 жылдары президенттікке екі рет үміткер болды. 1990-1994 жылдар аралығында Монтевидео қаласының әкімі (интенданты) қызметін атқарды. Васкес алғаш рет 2004 жылдың 31 қазанында президент болып сайланды және 2005 жылдың 1 наурызында қызметке кірісті. Ол елдің тұңғыш социалистік президенті болды. Оның түбі галициялық, ата-бабалары Оренсе және Сантьяго-де-Компостела қалаларынан шыққан. Ол Республика университетінің медицина факультетінде оқып, 1972 жылы онколог мамандығын бітірді. 1976 жылы француз үкіметінен стипендия алып, Париждегі Густав Русси институтында қосымша оқу мүмкіндігіне ие болды.
Tabaré Ramón Vázquez Rosas (taβaˈɾe raˈmom ˈbaskes ˈrosas; 17 January 19406 December 2020) was a Uruguayan politician and oncologist who served as the 39th and 41st President of Uruguay from 2005 to 2010 and from 2015 to 2020. During his political career, Vázquez was a member of the Broad Front coalition. Before his first presidential term, Vázquez was president of the Club Progreso team and made two unsuccessful presidential bids in 1994 and 1999. He served as Intendant of Montevideo between 1990 and 1994 shortly before his first presidential campaign. Vázquez was first elected president on 31 October 2004 and took office on 1 March 2005. He was the first socialist president of the country. He had Galician ancestry; his grandparents were originally from Ourense and Santiago de Compostela. He studied medicine at the Universidad de la República Medical School, graduating as an oncologist in 1972. In 1976, he received a grant from the French government, allowing him to obtain additional training at the Gustave Roussy Institute in Paris.
Карьерасының алғашқы жылдары және Монтевидеоның интенданты
Футболға әуес Васкес 1979 жылдан 1989 жылға дейін «Прогрессо» клубының президенті болды. 1990 жылдан 1995 жылға дейін Васкес Фронт Амплио коалициясының Монтевидео интенданты қызметін атқарды. Бұл қызметте ол қаланың мэрі және департамент әкімі міндеттерін бірге атқарды. Ол кандидаттардың ішінде ең көп дауыс жинады, 120 мыңнан астам дауыс алып, ең көп дауыс жинаған келесі кандидат, Колорадо партиясының бұрынғы президенті Хулио Мария Сангуинеттиден асып түсті. Алайда, сол кезде қолданыста болған көп үміткерлік Ley de Lemas жүйесі бойынша Сангуинетти сайлауда жеңіске жетті, себебі ол ең көп дауыс жинаған партияның ең жоғары көрсеткішті кандидаттарының бірі болды. Дегенмен, Васкес 1967 жылы президенттік жүйе қайта орнатылып бері үшінші партиядан кандидат ретінде ең жақсы нәтиже көрсетті; ол екінші орын алған Ұлттық партияның жинаған дауысынан 12 100 дауысқа ғана кем болды. 1996 жылы ол солшыл коалицияның тарихи көшбасшысы Либер Серегниді алмастырып, Фронт Амплионың жетекшісі болып сайланды. 1999 жылы президенттікке қайта үміткер болғанмен, жеңіліске ұшырады. Оның басқаруындағы ең күрделі мәселелердің бірі – Уругвай өзенінің уругвайлық жағында салынып жатқан целлюлоза зауыттарынан туындаған Аргентинамен асыққан жанжал болды. Ол тіпті Аргентинамен қарулы қақтығыс болған жағдайда Буштан көмек сұрады. Васкес – Уругвай президенттерінің арасында Жаңа Зеландия мен Оңтүстік Кореяға сапар шеккен алғашқысы болды және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен байланыс орнатты. АҚШ президенті Джордж Бушпен достық қарым-қатынас орнатып, оны қабылдаса да, Васкес Буштың Американың еркін сауда аймағы туралы келісіміне қол қоймады. Бұл сапар оппозиция тарапынан, Педро Бордаберри және басқалар тарапынан сынға ұшырады, олар Васкестің 1973-1985 жылдардағы диктатура құрбандарын еске алу шарасында Кубада болуын сынады – бұл шараны өзі Васкес ұйымдастырған; Бордаберридің әкесі Хуан Мария Бордаберри 1973 жылы Конгрессті таратып, диктатураны орнатқан. 2007 жылы БҰҰ санкциялаған қару-жарақ эмбаргосын бұза отырып, Иран қаруларын Уругвай теңіз күштерінің Венесуэлаға барған кемесіне тиеуі халықаралық деңгейде пікірталас тудырды. 2008 жылдың маусым айында президент Васкес Кубаға сапар шекті. Кубада Васкес пен президенттік делегациясы бірқатар маңызды шараларға қатысты, соның ішінде президент Рауль Кастромен кездесу өтті. 2009 жылдың маусым айында Боливия президенті Эво Моралеспен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан президент Васкес кока жапырақтарын «қауіпті есірткі» тізімінен шығаруды қолдады. 2010 жылдың ақпан айында Васкес үкіметі көп миллион долларлық екі Northrop F 5E реактивтік қозғалтқышының Уругвайда қалай пайда болғанын анықтау бойынша жүргізіліп жатқан тергеуге көмектесті. Табаре Васкес және оның үкіметі орталық-солшыл экономикалық саясатты ұстанды. 2005-2008 жылдар аралығында ең төменгі жалақы 1350 песодан 4150 песоға дейін (70 доллардан 200 долларға дейін) өсті, ал халықтың кедейлігі 30,9 пайыздан 12,7 пайызға дейін, жұмыссыздық 11,3 пайыздан 7 пайызға дейін төмендеді.
Танымалдық
Equipos/MORI пікір сауалнамасы бойынша, 2007 жылдың сәуіріне қарай оның қолдауы 44%-ға төмендеді, бұл 2004 жылғы сайлауда алған сайлаушылар қолдауынан төмен көрсеткіш. Бірақ, кейін оның қолдауы жақсарды және соңғы мерзімінде 80%-ға жетті. 2006 жылдың қазан айында президент Васкес өзінің үкіметінен гөрі жеке тұлға ретінде 62% қолдаумен көбірек танымал болды.
2009 жылғы президенттік сайлау
Уругвай Конституциясы президенттердің тікелей қайта сайлануына рұқсат бермейді. Осыны ескере отырып, 2008 жылдың қаңтарында үкіметтік коалиция мүшелері Васкеске 2009 жылы қайта үміткер болуға мүмкіндік беру үшін Конституцияны өзгерту туралы ұсыныстар жасады, бірақ Васкес 2009 жылғы сайлауға қатысудан бас тартты. 2009 жылдың қараша айында Жозе Мухика президент болып сайланды, ал Васкеске «Frente Amplio» коалициясының төрағалығына қайта оралу ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Васкес 2014 жылы президенттікке «Frente Amplio» партиясынан кандидат болды.
Уругвайдың екінші президентілігі (2015-2020)
2010 жылдың ақпан айында жүргізілген сауалнамада ол 2010 жылдың 1 наурызында аяқталған мерзімін 61% тарихи қолдаумен аяқтауы мүмкін екені көрсетілді. Васкес 80% қолдаумен биліктен кетті. 1 маусымда "Брод Фронт" партиясы оны президенттікке Рауль Фернандо Сендичті серіктес кандидат ретінде ұсынды. 26 қазандағы сайлауда ол президенттікке тікелей жеңіске жету үшін бірнеше мың дауыс жетпей қалды. Васкес 2015 жылдың 1 наурызында Жозе Мухиканың орнын басып, қызметке кірді. Лауазымға келгеннен кейін ол 2016 жылдың 23 сәуіріне дейін UNASUR төрағасы болды, бұл қызметті бұрын Жозе Мухика атқарған. 2017 жылдың 9 қыркүйегінде оның серіктес кандидаты және вице-президенті Рауль Фернандо Сендик мемлекеттік мұнай компаниясы Ancap басқарған кезде мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдаланбады деген айыптаудан кейін отставкаға кетті. Сендиктің жаман беделі 2016 жылы Адам генетикасы саласындағы дипломның болмауына байланысты туды, бұл Васкес пен оның үкіметінің беделін, бұрыннан-ақ төмен деңгейдегі қолдауымен қиын жағдайға түсірді.
Жеке өмір және өлім
Васкес 1964 жылғы 23 қазанда Монтевидеодағы Лос-Васкос шіркеуінде Мария Аксилиадора Дельгадоға үйленді. Ол 2019 жылғы 31 шілдеде жүрек талмасынан қайтыс болды. Олардың үш туған баласы және бір асырап алынған ұлы болды. 2019 жылғы 20 тамызда президент Васкес өкпесінде қатерлі ісік белгісі бар түйін табылғанын мәлімдеді. Дегенмен, ол жоспарланғандай, 2020 жылғы 1 наурызда президенттік мерзімін аяқтау ниетін білдірді. Қараша айының ортасында Денсаулық сақтау министрлігінің өкілдері оның өкпе қатерлі ісігінен толық жазылғанын растады. 2020 жылғы 27 қарашада оның денсаулығы нашарлап бара жатқаны туралы хабар тарады, ал Republica газетінің тілшісі оның қатерлі ісігі безге метастаз бергенін хабарлады. Сол күні оның ұлы әкесінің сол аяғында өткір тромбозға шалдыққаннан кейін үйде емделіп жатқанын, бірақ жақсарып келе жатқанын мәлімдеді. Ол 2020 жылғы 6 желтоқсанда 80 жасында Монтевидеода өкпе қатерлі ісігінен қайтыс болды. Президент Луис Лакаль Пу оның қазасына байланысты үш күндік ұлттық аза тұру жариялады және Уругвай "талантты ғалым мен адам құқықтарын қорғаушы азаматтан айырылды" деді. Оның қоштасу рәсімі COVID-19 пандемиясының салдарынан жақын туыстарының қатысуымен ғана өтті және ол әйелімен бірге Монтевидеодағы Ла-Теха зиратына жерленді. Қоштасу процессиясы кезінде мыңдаған адамдар оны қол соққысы мен шапалақтаулармен шығарып салды. Алдыңғы күні кешке халықты балкондардан қол шапалақтауға шақырды.
Құрметтер мен марапаттар
Марапаттау немесе орден Ел Күні Орналасқан жері Ескерту Сілтеме Құрмет ордені2 мамыр 2007 Доха Қатардың ең жоғары ордені. Сан-Лоренцо Ұлттық орденінің үлкен медалі7 қыркүйек 2010 Квито Эквадордың ең жоғары құрмет ордені. Әскери еңбегі үшін медаль 18 мамыр 2011 Монтевидео Уругвай армиясының ең жоғары әскери наградасы. Шыны: генерал-офицер.
ДДСҰ-ның мойындауы
Васкес 2006 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Бас директорының сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлық Уругвайда темекіні бақылаудағы лидерлігін мойындау үшін табысталды, себебі Уругвай әлемдегі ең қатаң темекіні бақылау шараларын енгізген елдердің бірі.