Кіріспе
19-ғасырдың ортасында танымал болған американдық "Дикси" әні, "Диксидің елі", "Диксиде болсам деймін" және басқа да атаулармен белгілі, алғаш рет 1859 жылы Оңтүстік АҚШ туралы жазылған. Бұл 19-ғасырдың ең ерекше оңтүстік музыкалық туындыларының бірі. Ән бастапқыда халық әні болмаған, бірақ кейіннен американдық халық мұрасына енген. Бұл ән "Dixie" сөзін Оңтүстік АҚШ-тың лақап аты ретінде американдық тілге бекіткен болуы мүмкін. Көптеген дереккөздер әннің авторы ретінде Огайода туған Дэниел Декатур Эмметті көрсетеді, алайда басқа адамдар да авторлық құқыққа таласқан, тіпті Эмметтің өмірлік кезеңінде де. Жағдайды одан да қиындататыны – Эмметтің өзінің ән жазу туралы шатасқан әңгімелері және авторлық құқықты тіркеудегі кешігуі. "Дикси" 1850-ші жылдардағы минстрель-шоуларда пайда болды және АҚШ-тың барлық аймақтарында жылдам танымал болды. Америка Азамат соғысы кезінде ол "Бонни көк ту" және "God Save the South" әндерімен бірге Конфедерацияның де-факто әнұраны ретінде қабылданды. Осы кезеңде әнді Азамат соғысының оқиғаларымен байланыстыратын жаңа нұсқалар пайда болды. Кентукки штатының тумасы, президент Авраам Линкольн бұл әнді өте жақсы көріп, оны кейбір саяси митингілерінде және генерал Роберт Лидің капитуляциясын жариялағанда ойнатқан.
"Dixie", also known as "Dixie's Land", "I Wish I Was in Dixie", and other titles, is a song about the Southern United States first made in 1859. It is one of the most distinctively Southern musical products of the 19th century. It was not a folk song at its creation, but it has since entered the American folk vernacular. The song likely rooted the word "Dixie" in the American vocabulary as a nickname for the Southern U. S.
Most sources credit Ohio born Daniel Decatur Emmett with the song's composition, although other people have claimed credit, even during Emmett's lifetime. Compounding the problem are Emmett's own confused accounts of its writing and his tardiness in registering its copyright. "Dixie" originated in the minstrel shows of the 1850s and quickly became popular throughout the United States. During the American Civil War, it was adopted as a de facto national anthem of the Confederacy, along with "The Bonnie Blue Flag" and "God Save the South". New versions appeared at this time that more explicitly tied the song to the events of the Civil War. The song was a favorite of Kentucky native President Abraham Lincoln, who had it played at some of his political rallies and at the announcement of General Robert E. Lee's surrender.
Құрылымы
"Dixie" әні ААВК үлгісіне сәйкес, екі тактіден тұратын бес бөлікке бөлінген, өлеңдер мен қайырмалар кезектеседі. Алғашқы орындалысында, солист немесе шағын топ алға шығып өлеңдерді орындайтын, ал барлық қатысушылар әртүрлі уақытта жауап беретін. "Басқа жаққа қара" деген қайталама жол, мүмкін, бір бөлімде бір дауыспен орындалған. Ән танымал болған соң, көрермендер де хорға қосылып ән салған. Дәстүр бойынша, бұған қоса тағы сегіз тактідік, тек скрипкамен орындалатын музыка қосылып, ортасында толық аяқталмайтын. 1936 жылдан бері бұл бөлім ноталармен сирек жарияланады. Ән әдеттегіден ақырын орындалған. Ритм жағынан музыка "салмақты, беймаза, әдепсіз қимылмен сипатталады" және екі уақыттық өлшемде, бұл оны билеуге де, шеруге де ыңғайлы етеді. "Dixie" бір ырғақты мотивті (екі он алтыдан нотадан кейін ұзақ нота) пайдаланады, ол ұзақ, мелодиялық фразаларға енгізіледі. Мелодиялық мазмұны негізінен тоникалық үш дыбыстың арпеггиосынан тұрады, бұл мажор тоналдылықты нығайтады. Хордың мелодиясы дауыстың табиғи өрнектерін (әсіресе "қашықта" деген сөзде) бейнелейді, бұл әннің танымалдығына әсер еткен болуы мүмкін. Музыка зерттеушісі Ханс Натанның айтуынша, "Dixie" Дэн Эмметтің "Брайанттың мылтық тобы" үшін жазған басқа материалдарына ұқсайды, және оны жазуда композитор бірнеше бұрынғы туындыларын пайдаланған. Әннің бірінші бөлігі Эмметтің басқа шығармаларымен ("De Wild Goose Nation" (1844) және "Gumbo Chaff" (1830-шы жылдар) және соңында 18-ші ғасырдың ағылшын әні "Bow Wow Wow") алдын ала болған. Екінші бөлігі басқа материалмен байланысты болуы мүмкін, көбінесе шотланд халық әндерімен. Хор 1859 жылдың басындағы Эмметтің "Johnny Roach" шығармасының бөліктерін қайталайды. Басқа қара бет материалдарындағыдай, "Dixie" әнінің қойылымында би де болған. Ән – walkaround, ол бастапқыда бірнеше музыканттардың ән мәтінін орындауымен басталған, содан кейін компанияның қалған бөлігі қосылған (Брайанттар үшін оншақты адам). Бастапқы ноталар көрсеткендей (төменде қараңыз), "Dixie" әнін Нью-Йорк сахнасында таныстырған Брайанттың мылтық тобы қолданған би әуені "Albany Beef" болды, кейіннен Дэн Эммет 1862 жылы өзі бірлесіп жазған оқулыққа енгізген ирланд стиліндегі ролик. Сенімсіз дереккөз: sure=y Бишілер, ырғақтар арасында орындаған болуы мүмкін.
Құрастыру және авторлық құқық
Дәстүрге сәйкес, Огайода туған музыкант-композитор Дэниел Декатур Эммет 1859 жылы «Дикси» әнін жазған. Өмірі бойы Эммет оның шығуы туралы әңгімені жиі айтты, бірақ әрбір әңгімеде егжей-тегжейлі мәліметтер өзгеше болды. Мысалы, әңгіменің әртүрлі нұсқаларында Эммет «Диксиді» бірнеше минутта, бір түнді, немесе бірнеше күнде жазғанын айтты. 1872 жылғы «Нью-Йорк Клипер» басылымындағы мақала ертеректе айтылған оқиғалардың бірі болып табылады. Онда Эмметті Брайанттың минестрельдеріне әнші-күйші ретінде қабылдағаннан кейін, Джерри Брайант оған келесі дүйсенбіге дейін жаңа серуендеу әні қажет екенін айтқандығы жазылған. Осыған байланысты Эммет Нью-Йорктегі пәтеріне жабылып, сол жексенбі күні кешке ән жазды. 1859 жылғы 4 сәуірде Джерри Брайанттың минестрель шоуында «Диксидің елі» атты ән алғаш рет Нью-Йорктегі Механика залында орындалды. Кейінгі әңгімелерде басқа да егжей-тегжейлі мәліметтер кездеседі. Бірде Эммет: «Кенеттен секіріп тұрып, жұмыс істеу үшін үстелге отырдым. Бір сағаттан соң бірінші өлең мен хорды аяқтадым. Содан кейін бәрі оңай болды» деді. Тағы бір нұсқада Эммет жаңбырлы кешке қарап: «Мен Диксиде болсам ғой» деп ойлады. Содан кейін «Ой жүгірудің алғашқы жолы келді, ал сәлден кейін қолдағы скрипкамен күйді ойлап тапты» (басқа әңгімеде Эмметтің әйелі осы әйгілі сөйлемді айтқандығы айтылады). Ал 1903 жылғы нұсқа егжей-тегжейлі мәліметтерді өзгертеді: «Мен терезеде тұрып, жаңбырлы, суық күнді қарап тұрдым, және менің бойымда бұрынғы цирк сезімі пайда болды. Мен ескі рефренді ырғақтадым, «Мен Диксиде болсам ғой» және маған шабыт келді. Мен қаламды алып, он минут ішінде алғашқы өлеңдерін музыкамен жаздым. Ал қалған өлеңдері оңай болды». Өмірінің соңғы жылдарында Эммет тіпті Нью-Йоркке көшер алдында ән жазғанын айтты. «The Washington Post» газетінде жарық көрген мақалада бұл ән 1843 жылы жазылғандығы көрсетілген. Эммет «Дикси» әнін («Дикси елінде болсам екен» деген атаумен) 1860 жылғы 21 маусымда Нью-Йорктегі Firth, Pond & Co. арқылы жариялады. Бастапқы қолжазба жоғалып кетті, ал қолжазба көшірмелері Эммет зейнеткерлікке шыққаннан бастап, 1890 жылдары жасалды. Эмметтің әнге авторлық құқықты тіркеуге кешігуі оның басқа минестрель топтары мен әр түрлі шоу орындаушыларының арасында таралуына мүмкіндік берді. Әндер мен газеттерде, газеттерде және басқа да басылымдарда оның әртүрлі нұсқалары мен вариациялары көптеп таралды. Олардың ең көнесі 1860 жылғы 26 маусымда Цинциннатидегі Джон Черч компаниясынан шыққан пианиноға арналған авторлық құқыққа ие басылым болып табылады. Басқа баспагерлер әнді толыққанды ойлап тапқан композиторларға жатқызды: «Джерри Блоссом» және «Дикси, кіші», және тағы басқалар. Эмметтің өмірінде осы талас-тартыстардың ең ауырсы Оңтүстік Уильям Шекспир Хейс болды; бұл талапкер өзінің мәлімдемесін Оңтүстік тарихи қоғамы арқылы дәлелдеуге тырысты, бірақ олар нақты дәлел келтіре алмастан қайтыс болды. 1908 жылы, Эммет қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткенде, 37 адам әнді өздері шығарғандарын мәлімдеді. «Дикси» - бұл Эмметтің шабыттанған кезде жазған жалғыз әні, ал Эмметтің жазбалары мен жазбаларын талдау «минутты көшіруші, [біреу] сансыз сағат бойы әндер мен сөздерді жинап, құрастыруға жұмсады; импровизациялық сәт үшін аз дәлел қалды». 1872 жылы «Нью-Йорк Клипер» газетінде «Эмметтің «Дикси» әнінің авторы екендігі туралы талас болды және әлі де айтылуда, бұл туралы минестрельдік кәсіпте де, одан тыс жерде де айтылады» деп жазылған. Эмметтің өзі: «Көп жағдайда, әрқашан болмаса да, елдің әртүрлі бөліктеріне барған кезде әр жергілікті әнді тыңдау мүмкіндігі бар, әсіресе әрқашан әндер мен сөздерді іздейтін минестрельдер компанияларымен». Ол бір кезде «Дикси» әнінің бірінші бөлігін «Кел, Филандер, жүріп барайық, әркім өзінің шынайы махаббатын іздеп жүр» деп сипаттаған, ол «балалық күндерінің әні» деп сипаттаған. Музыкалық талдау кейбір ұқсастықтарды көрсетеді, бірақ әндер бір-бірімен тығыз байланысты емес. Сонымен қатар, Эммет «Дикси» есімін ескі цирк әнінің атына жазған. Айтыстығы даулы болғанмен, «Фирт, Понд және компания» компаниясы 1861 жылғы 11 ақпанда «Дикси» әнінің барлық құқығы үшін Эмметке 300 доллар төледі, мүмкін, жақын арада басталатын Азамат соғысынан туындаған асқынулардан қорқып. Соңғы сын-қатер Нокс округінің Сноуден отбасы тобы атынан жасалды, Огайо, олар Эмметтің «Дикси» әнінің көзі болуы мүмкін. Сноуденнің пікірін растайтын бір мысал - түпнұсқалық әннің мәтіндеріндегі көзқарас: «қаралар» туралы мазақтау емес, үй иесінің жақын адамы мен оның сүйіктісі арасындағы қарым-қатынастарды, сондай-ақ «Төрт бөлмеде» тұратын адамдарды сипаттау. Бұл ерекше көзқарас Сноуден отбасының анасының Мэриленд штатындағы туған жеріндегі шаруашылықтағы өмірлік жағдайларын көрсетеді, Огайоға көшуге дейін.
"Дикси" және "Диксиленд" терминдерінің шығу тегі
"Дикси" терминінің шығу тегі туралы әртүрлі теориялар бар. Роберт Лерой Риплинің (Ripley's Believe It or Not! негіз қалаушысы) айтуынша, "Диксиленд" – Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағында Джон Дикси атты адамға тиесілі ферма болған. Ол Азамат соғысына дейін көптеген құлдармен дос болып, олар үшін оның үйі жұмақтай шаттыққа толы орынға айналған. Джеймс Х. Стрит "Йохан Дикси" Харлем (Манхэттен аралы) шаруасы болды дейді. Ол құлдарын тиімсіз деп санады, себебі олар Нью-Йорк қысында жұмыс істемей бос жүрген, сондықтан оларды Чарльстонға жіберіп сатты. Кейін құлдар үнемі жұмыс істеп, Харлем фермасындағы оңайрақ өмірді сағынып, "Диксинің жеріне қайта оралсақ екен!" деп айтатын. Тағы бір түсіндірме сол дәуірдегі ақша айналымына байланысты: Banque des Citoyens de la Louisiane (Француз кварталындағы Нью-Орлеан азаматтар банкі) шығарған он долларлық банкнотаның арт жағында үлкен DIX (француз тілінде он, сол кезде Нью-Орлеанда көптеген адамдар осы тілде сөйлеген) жазылған. Оңтүстік халқы осы банкноталарды "Дикси" деп атаған, ал Нью-Орлеан және Луизиананың француз тілінде сөйлейтін аймақтары "Диксиленд" деп танылған. Көбінесе таралған тағы бір теория бойынша, бұл термин Мейсон-Диксон шебінен пайда болған.
Жазбалар
Әннің алғашқы жазбаларына Ислер оркестрінің (1895 ж. шамасындағы), Гилмор тобының (1896 ж.) және Эдисонның үлкен концерттік тобының (1896 ж.) орындаулары, сондай-ақ Джордж Дж. Гаскиннің вокалдық нұсқасы (1896 ж.) кіреді. Норман Любофф хоры оны 1956 жылғы "Оңтүстік әндері" альбомы үшін жаздырды. Бұл нұсқа Оңтүстік АҚШ-тың WRAL TV, WBBR, WQOK және WALT сияқты теле- және радиостанцияларының көптеген ашылу және жабылу сигналдарында қолданылды.
Қазіргі заманғы түсіндірмелері
1950 және 1960 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысынан бастап, афроамерикандықтар "Дикси" әнін жиі сынға алып, оны Конфедерацияның нәсілшілдік мұрасы және ондаған жылдар бойы ақ үстемдік пен сегрегацияны еске түсіретін нәрсе деп атады. Бұл көзқарас азаматтық құқықтарға қарсы шыққан ақ нәсілділер "Біз жеңіске жетеміз" сияқты әндерге жауап ретінде "Дикси" әнін орындағанда күшейді. Бұл наразылықтардың алғашқылары Оңтүстік университеттеріндегі студенттерден туды, онда "Дикси" көптеген марш-топтарының тұрақты бөлігі болды. Осыған ұқсас наразылықтар Вирджиния университетінде, Джорджия Технологиялық институтында және Тулейн университетінде де болды. 1968 жылы Майами университетінің президенті әнді университеттік топтарының өнернамасынан тыйым салды. Бұл мәселе студенттер арасындағы пікірталас шегінен асып, кең ауқымға ие болды. 1971 жылы АҚШ армиясының 75-ші музыкалық тобының мүшелері "Диксиге" қарсылық білдірді. 1989 жылы үш афроамерикандық сенатор "Мисс Джорджия Картоп патшайымы" "Дикси" әнін орындағаннан кейін Джорджия штатының сенат залынан шығып кетті. Кейбір музыка зерттеушілері әннің нәсілшілдік сипатын сынады. Мысалы, Сэм Деннисон: "Бүгінде 'Дикси' әнінің орындалуы әлі де өкініш білдірмейтін, әскери тұрғыдан мойынсұнбайтын Оңтүстік туралы елес тудырады, ол кез келген сәтте ақ үстемдік туралы көне теорияларын қайтадан бекітуге дайын. Сондықтан 'Дикси' әнінің орындалуы әлі де жағымсыз реакция тудырады", - деп жазды. Әннің жақтастары оны "Американың әдемісі" және "Янки Дудл" сияқты патриоттық американдық репертуардың бір бөлігі деп санайды. Мысалы, Бас судья Уильям Ренквист Вирджиниядағы 4-ші апелляциялық сот конференциясындағы жылдық ән айту кешінде "Дикси" әнін үнемі қосып отырды. Алайда, оның орындалуы кейбір афроамерикандық адвокаттарды бұл шарадан қашып жүруге мәжбүр етті. "Дикси" және басқа Конфедерация символдарына қарсы кампаниялар жұмысшы табының ақ нәсілді өкілдері арасында саяси оқшаулану және шеттету сезімін күшейтті. Конфедерация мұрасын сақтау топтары мен әдебиеттері 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында әнге қатысты сынға жауап ретінде кеңінен тарады. Журналист Клинт Джонсон "Диксиге" қарсылықты "жасырын емес, ашық қастандық" деп сипаттап, оны саяси дұрыстықтың көрінісі деп атады. Джонсон қазіргі заманғы әннің нұсқалары нәсілшіл емес екенін және Оңтүстік "отбасы мен дәстүрді құрметтейтінін" ғана көрсетеді деп санайды. Басқа жақтастар, мысалы Оңтүстік Каролинаның бұрынғы сенаторы Гленн Макконнелл, әнді басып тастау әрекеттерін мәдени геноцид деп атады. 2016 жылы Ole Miss университетінің спорт бөлімі әнді енді спорттық іс-шараларда орындамайтынын жариялады – бұл футбол матчтары мен басқа да спорттық жарыстарда жеті онжылдыққа созылған дәстүрлі амал болды. Сол кездегі Ole Miss университетінің спорт директоры Росс Бьорк: "Бұл университет қай жаққа бет бұрғанын көрсетеді, біз өзіміздің ұстанымдарымызды, спорт бөлімінің негізгі құндылықтарын сақтап, барлық адамдардың өзін қонақ күткенін қамтамасыз етуге бағытталған", - деді.
Танымал мәдениетте
Ән американдық тілге жаңа термин қосты: "Диксиді сыңғырлау" – бұл жаргондық сөз "[шынайы емес, асыра бағаланған қиялға берілуді] білдіреді". Мысалы, "Онда отырып, "Дикси" деп сыңғырламай-ақ қойыңыз!" дегені – әрекетсіздікке қарсы айтылатын сөз, ал "Сен тек "Дикси" деп сыңғырлап отырсың!" – адресат мәселеге қатысты шынайы екенін көрсетеді. "Дикси" көптеген американдық көркем фильмдердің музыкасында қолданылады, көбінесе Конфедерация әскерлері мен Америка Азамат соғысын білдіру үшін. Мысалы, Макс Штайнер "Желмен бірге кеткен" фильмінің 1930 жылдардың соңындағы ашылу сахнасында әнді сахнаны орнату үшін ностальгиялық аспаптық күй ретінде пайдаланады, ал Кен Бернс 1990 жылғы Азамат соғысы туралы деректі фильмінде аспаптық нұсқаларын қолданады. 1943 жылы Бинг Кросбидің "Дикси" (Дэн Эмметтің өмірбаяны) фильмінде ән ойнайды және ол финалдың басты бөлігі болды. Кросби бұл әнді коммерциялық мақсатта жазған жоқ. Оңтүстік кейіпкерлері бар мультфильмдердің саундтректерінде, мысалы, Фогхорн Легхорн, көбінесе "Дикси" әні ойналып, жағдайды жылдам орнатуға көмектеседі. "Хезард герцогтері" телесериалында, Грузиядағы ойдан шығарылған округте өтетін, генерал Лидің музыкалық клаксоны әннің алғашқы он екі нотасын ойнайды. Сакс пен Сакс мұндай сырттай бейкүнә көрінетін байланыстардың "Диксиді" оның қара бет бояуымен байланыстыруға одан әрі көмектесетінін айтады, себебі бұл комедиялық бағдарламалар, мизгел шоулары сияқты, "әдепсіз, пародиалық [және] диалектіге толы". Екінші жағынан, Пул телешоудағы "Генерал Лиде" қолданылған және оңтүстік ақтөстің еліктеген "Дикси" клаксонын әннің "жұмысшы табының бүлік" символы ретіндегі рөлінің тағы бір мысалы деп санайды. Сенаттағы алғашқы қара әйел және сол кездегі жалғыз қара сенатор болған Кэрол Мозли Браун, сенатор Джесси Хелмс онымен бірге лифтте "Дикси" деп сыңғырлағанын мәлімдеді. Бүгінгі күні "Дикси" әнін орындайтындар көбінесе қара диалектін алып тастап, әнді басқа шығармалармен біріктіреді. Мысалы, Рене Маридің джаз нұсқасы "Диксиді" Билли Холидейдің линч туралы "Страндж Фрут" әнімен араластырады. Микки Ньюберидің "Америкалық трилогиясы" (көбінесе Элвис Пресли орындайды) "Диксиді" Одақтың "Республиканың соғыс гимні" және қаралардың рухани әні "All My Trials" әнімен біріктіреді. Боб Дилан да 2003 жылғы "Masked and Anonymous" фильмі үшін әннің нұсқасын жазды. Майкл Крайтонның "Жоғалған әлем" романындағы Ян Малкольм кейіпкері морфиннен есінен танып қалғанда әннің жолдарын айтады. Көптеген оңтүстік ақтөстің пікірінше, "Дикси", Конфедерация туы сияқты, оңтүстік мұрасы мен жеке басын білдіреді. Және жақында ғана, Оңтүстік университеттерінің бірі, Миссисипи университеті "Дикси" әнін, бүлікшілердің талисманымен және мектеп символы Конфедерация туымен бірге сақтап келді, бұл наразылықтарға әкелді. Конфедерация мұрасы веб-сайттарында ән үнемі көрсетіледі, ал Конфедерация мұрасы топтары өздерінің жиналыстарында "Диксиді" әндейді. Кантри музыканты Хэнк Уильямс "Dixie on My Mind" әнінде "Dixie" әнінің Солтүстік радиостанцияларында ойналмауы Солтүстік мәдениетінің оңтүстік мәдениетінен кем екенін көрсетеді. 2021 жылы Одақ армиясының әнге жасаған пародиасы танымалдылыққа ие болды, себебі ол "Шерманның жариялауы" деп аталатын интернет феноменінің әнұранына айналды, онда ол интернет-мемдерде нео-конфедерацияны қорлау үшін қолданылды, Одаққа деген ностальгияны оятып.