Кіріспе

Тиморлық социал-демократиялық қауымдастық (Associação Social Democrata Timorense; қысқартылған ASDT) – Шығыс Тимордағы саяси партия. 1970-жылдардағы бастапқы ASDT (кейіннен Fretilin болған) және қазіргі аттас партияның негізін Шығыс Тимордың бұрынғы президенті Франсиско Ксавьер до Амарал қалады. 2001 жылғы 30 тамызда өткен парламенттік сайлауда партия халықтың 7,8% дауысын алып, 88 орынның 6-сын жеңіп алды. 2007 жылғы маусымдағы парламенттік сайлауда, сол кезде бас хатшысы Гил Альвес болған ASDT, Социал-демократиялық партиямен (PSD) одақ құрды. Ол, бұл коалицияның мақсаты – тарихқа, мәдениетке, тәжірибеге және басқару қабілетіне негізделген жақсы ынтымақтастық орнату екенін мәлімдеді. Екі партияның бағдарламасы барлық салаларда прогресске қол жеткізуге бағытталған нақты стратегияға негізделген. Бірлесіп олар 15,73% дауыс жинап, 11 орынға ие болды. 2012 жылы партия президенті Франсиско Ксавьер до Амарал қайтыс болды. Осы оқиға мен бұрынғы мәселелер ASDT-нің екі лагерьге бөлінуіне әкелді: Гил Альвес лагері – бас хатшы және партияның уақытша президенті ретінде, ал Жоао Коррейя лагері – Рамос Хортаны құрметті президент етіп сайлады. Ақырында, Шығыс Тимордың апелляциялық соты Жоао Коррейяның ASDT нұсқасының пайдасына шешім шығарды. 2017 жылы да осы жағдай қайталанды. ASDT партиясының ішінде президенттік лауазым үшін Франсиско да Силва лагері мен Жоао Коррейя лагері арасында билік күресі болды. ASDT партиясының екі нұсқасы болғандықтан, апелляциялық сот 2017 жылғы шілдедегі парламенттік сайлауға қатысуға рұқсат бермеді. 2018 жылдан бері партия жергілікті және ұлттық деңгейдегі сайлауға өз бағдарламасымен қатыспады. ASDT партиясы заңға және апелляциялық соттың шешіміне сәйкес, 2018 жылғы мамырда өткен мерзімінен бұрынғы парламенттік сайлауға кандидаттар тізімін ұсынбағаны үшін саяси партия мәртебесінен айырылғанын жариялауға тиіс. ASDT бұл шешімге шағымданып, бірақ шағымы қабылданбады. 2021 жылы апелляциялық сот 2018 жылдан бері таратылған деп жарияланған жеті саяси партияның, соның ішінде ASDT-нің де жалпы сайлауға қатыса алмайтынын мәлімдеді.