Кіріспе

Қытай-америкалық жазушы (туған 1951) Минфонг Хо - қытай-америкалық жазушы. Оның шығармалары көбінесе Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің кедейлікте өмір сүретін адамдарының өміріне арналған. Оның әңгімелері көркем шығармалар болса да, әрқашан шынайы оқиғалар аясында жасалады, мысалы, Таиландтағы студент қозғалысы 1970 жылдары және Камбоджадағы босқындар проблемасы 1970 және 1980 жылдар аралығында Қызыл Кхмер режимі құлдырауымен. Оның қарапайым, бірақ әсерлі тілі мен оптимистік тақырыптары оның жазуын балалар мен жас адамдар арасында танымал етті.

Өмір

Минфонг Хо Сингапур экономисі, дипломат және бизнесмен Хо Ри Хваның және Хунаньда туған химик және екі тілді жазушы Ли Лянфунның анасы болып, Рангунда (қазіргі Янгон, Мьянма) дүниеге келді. Хо Бангкок маңындағы Таиландта өскен, Тайваньдағы Тунхай университетінде оқыған, кейін АҚШ-тағы Корнелл университетінде экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған. Ол Корнеллде алғаш рет үйді сағынумен күресудің жолы ретінде жазуды бастады. Ол "Таң атқанда ән шырқа" атты қысқа әңгімесін жыл сайынғы қысқа әңгімелер байқауында балалар үшін нәсілдер аралық кітаптар кеңесіне ұсынды. Ол жарық көрмеген Үшінші әлем авторларының Азиялық Америка бөлімшесінің сыйлығын жеңіп алды және әңгімені романға кеңейтуге шақырылды. Ол солай істеді, және процес арқылы Хо жазуды "саяси көрініс" ретінде көре бастады, ол бір кезде балалар үшін нәсілдер аралық кітаптар бюллетенінде жазғандай. Ол Тайланд, Бірма және Қытай туралы бұрын оқыған әңгімелерге сенбейтін, өйткені ол ондағы өмірдің әдемі суреттері балалық шағында білген Азияны бұрмалайды деп ойлаған. "Таң атқанша ән шырқа" романында Хо оқырмандарын Даванның көзқарасы арқылы Тайландтың ауыл жеріне алып келді. Ол айналасындағыларды қалада оқуға стипендия алуға көндіру үшін күрескен. Бұл Таиландтың ауыл жеріндегі қыздардың жыныстық кемсітуіне әсер етті. 1973 жылы Корнелл университетін бітіргеннен кейін Хо Азияға оралып, Сингапурдағы The Straits Times газетінде журналист болып жұмыс істей бастады. Екі жылдан кейін ол Таиландтағы Чиангмай университетіне ағылшын тілі пәнінен сабақ берді. Чиангмайда өткізген үш жылы оған қатты әсер етті. Өзінің студенттері мен әріптестерімен бірге Хо бірнеше кезеңді жақын маңдағы ауылдарда тұрды және жұмыс істеді. Студенттік көшбасшылар демократияны іздеуде шаруаларды саяси топқа біріктірумен айналысқан кезде Хо әйелдер мен балалардың эмоциялық әлеміне көбірек көңіл бөледі. Алайда, 1976 жылы 6 қазанда Хо әскери төңкеріс кезінде студенттік наразылықшылардың қырғынға ұшырауына куә болды. Бірақ ол ұзақ осындай жағдайда қалмады. Корнеллде оқыған жылдары кездескен халықаралық ауыл шаруашылығы саясаты жөніндегі адам Джон Валю Деннис, Jr. -ге үйленгеннен кейін Хо қайтадан өзінің альма-матеріне кетті, онда ол ағылшын әдебиетінің оқытушы көмекшісі болып жұмыс істеп жүріп, шығармашылық жазу бойынша магистрлік курсты аяқтады. Ол 1980 жылы Тайланд пен Камбоджа шекарасында көмек жұмысында да жұмыс істеген. 1986 жылы Хо тұңғыш ұлын дүниеге әкелді. Таиландтан оралғаннан кейін он жыл өткен соң, ол қайтадан көркем әдебиет жазуға кірісті. Нәтижесінде "Жас шаңсыз күріш" ("Rice without Rain") басылып шығады. Бұл әңгіме Жинда туралы, ол ойдан шығарылған Маэкунг ауылынан шыққан он жеті жасар қыз. Хоның өзі өмір сүрген тарихи жағдайға орай, Джинданың шаруалар таптарының саяси соғыс барысында тек қана қолға түскен қарапайым адамдар екенін түсінуі және өмірдегі өз жолын табу жолында Тайландты қоршап алған алауыздық жылдары туралы айтылмаған оқиғаларды айтып берді. Бес жылдан кейін Хо өзінің үшінші кітабын "Сырттан жасалған мәрмәр" деп жариялады. Бұл жолы ол Тай-Камбоджа шекарасындағы көмек көрсету кезінде камбоджалық босқындармен қарым-қатынас жасаудан шабыт алды. Ол тағы да мықты әйел кейіпкерін таныстырды, ол - Вьетнамның Вьетнамға шабуыл жасаған кезінде Қызыл Кхмер режимі аяқталғаннан кейін шекараға қашып келген мыңдаған босқындардың бірі болған Дара есімді он екі жасар қыз. Сондай-ақ, ол қиындыққа қарамастан отбасылық бірлік тақырыбын қолданды, өйткені Дара ағасын әскерге бармай, отбасымен, әкесінсіз, үйде өмірді қайта бастауға көндірді. 1983 жылы Хо Сингапурға оралды, онда ол келесі жеті жыл бойы Сингапур ұлттық университетінде резидент жазушы болып жұмыс істеді. Нәтижесінде ол кеңінен "жергілікті жазушы" деп аталады. Оның шығармалары орта мектептерде ағылшын әдебиетін оқыту үшін материал ретінде таңдалған. 1990 жылдан бастап Хо отбасымен бірге Нью-Йорк штатының Итака қаласында тұрады. Ол сондай-ақ АҚШ-тағы орта және жоғары мектептерде және Швейцария, Индонезия, Таиланд, Польша және Малайзиядағы халықаралық мектептерде әртүрлі жазу семинарларында баяндама жасап, саяхаттап жүр. Үшінші және соңғы баласы туғаннан кейін Хо өзінің назарын балалар үшін кітап жазуға аударды. Ұлы Филадельфияның Камбоджалық қауымдастығының атқарушы директоры Сафан Роспен бірлесіп, ол Камбоджаның дәстүрлі халық ертегілері туралы екі кітап шығарды, Екі аға мен Аға қоян: Камбоджал�...

Әдеби сын

Минфонг Хо өзінің төрт романында оқырмандарына өзінің туған жері Оңтүстік-Шығыс Азияны шынайы суреттейді. Оның әңгімелері ойдан шығарылған болса да, олардың бәрі өзі өмірде көрген немесе кем дегенде өз көзімен көрген тарихи оқиғалардың аясында құрылған. Оның оң көзқараспен жазған негізгі тақырыбы төрт кітапта да бірдей. Сонымен қатар, басты кейіпкерлер де, барлығы да өмірдің қиындаған шындығына тап болған жас қыздар, олар дамыған елдерде өмір сүрген бақытты замандастары үшін елестете алмайтын нәрсе. Ол кедейлік, жыныстық кемсітушілік, қысым, соғыс, сүйікті адамдарынан айырылғаннан кейін, адам рухы басым болуы керек деп сендірді. Хоның Шығысты батысқа қарай түсіндіру қабілеті негізінен оның өз тәрбиесіне байланысты. Қытай ата-анасының баласы болған ол Сингапур мен Таиландта өскен, бұл оған үш тілді меңгеруге мүмкіндік берді. Оның айтуынша, алғашқы тілі қытай тілі - оның "жүрек тілі", тай тілі - оның "қол тілі", ал ағылшын тілі - оның "басының тілі". Бұл көп қырлы тілдік қабілет, балалық шақтағы тәжірибелерімен бірге, оған шетелдік жазушылар оңай қол жеткізе алмайтын, ол туралы жазған әлемге ерекше көзқарас берді. Ол кедейлік пен соғыс сияқты салыстырмалы түрде ересектер тақырыптарынан аулақ болмағанымен, Хоның жазбалары балалар мен жасөспірімдер үшін тамаша оқу материалдары ретінде бағаланды. Ол көптеген марапаттар алды, соның ішінде Commonwealth Book Awards Commonwealth Book Council және American Library Association-дан жас ересектерге арналған ең жақсы кітаптар үшін күріш жаңбырсыз, Америка кітап сатушылар қауымдастығынан The Clay Marble үшін тізімдерді таңдау және Нью-Йорк қоғамдық кітапханасынан ең жақсы кітаптар үшін таңдауы. "Таң атқанда ән шырқа", "Жаңбырсыз күріш" және "Кірпіш қыш" сияқты сыйлықтарға ие романдарында Минфон Хо өзінің туған Оңтүстік-Шығыс Азияны шынайы суреттейді. Хо кейіпкерлерінің сезімдерін сезімталдықпен және түсіністікпен, сондай-ақ Азия өмірін және жерін суреттеумен танымал. Оның кітаптарына жас оқырмандарға арналған әңгімелер мен орта сынып оқушыларына арналған, сондай-ақ кішкентай балаларға арналған суретті кітаптар кіреді. Осы шығармалардың бәрінде Хо кедейлік пен зорлық-зомбылық өлім сияқты қатал элементтерден аулақ емес, сонымен қатар ол бүкіл жұмысында отбасының тұрақтандырушы әсерін темелейді. St. James Guide to Young Adult Writers журналына жазған бір автордың айтуынша, Хо "осы дүниеде ғажайып сұлулық пен мейірімділік, сүйіспеншілікке толы отбасылық қарым-қатынас пен ежелгі дәстүрлер бар. Бірақ ол сондай-ақ кедейлік, құрғақшылық, қорқынышты әділетсіздік, ашаршылық және өлім әлемін де жасайды. Оның кейіпкерлері осы екі көріністің арасында тұрады, бірақ сол жағдайда олар өздерінің мақтанышын, мінсіздігін және жерді сүюге және әділетсіздікті жеңуге деген шешімін табады".