Кіріспе
Позитивистік байланыс теориясы 1975 жылы әзірленді Белгісіздікті азайту теориясы, сонымен қатар бастапқы өзара іс-қимыл теориясы деп аталады, оны 1975 жылы Чарльз Бергер мен Ричард Калабрезе әзірледі, бұл постпозитивистік дәстүрдің байланыс теориясы. Бұл - нақты қарым-қатынас процесінен бұрын адамдар арасындағы алғашқы қарым-қатынасты қарастыратын аздаған қарым-қатынас теорияларының бірі. Анықтылықты азайту теориясын құру кезінде оның негізін қалаушылардың басты мақсаты - алғашқы қарым-қатынас кезінде бейтаныс адамдар арасындағы тұрақсыздықты азайту үшін қарым-қатынас қалай пайдаланылатынын түсіндіру болды. Белгісіздікті азайту теориясы әркімнің белгісіздікті азайту үшін екі процесті іске қосатынын айтады. Біріншісі - белсенді процесс, ол адамның не істеуі мүмкін екеніне назар аударады. Екіншісі - кері әсер ету процесі, ол адамдардың басқаның не айтқанын қалай түсінгеніне назар аударады. Бұл теорияның басты талаптары, адамдар басқа тарап туралы ақпаратты өздерінің белгісіздіктерін азайту үшін алуы керек және адамдар мұны қалайды. Белгісіздікті азайту теориясы байланыс белгісіздікті азайтуға әкеледі деп мәлімдейді, бірақ бұл әрқашан бола бермейді. Иллинойс университеті докторы Дейл Э. Брашерс кейбір жағдайларда қарым-қатынастың кеңейуі күмәнді жағдайларға әкелуі мүмкін деп айтады. Олар белгісіздіктің саны шектеулі және/немесе таңдалған альтернативалар қайталанатын болса, азайтылады деп болжайды. 1975 жылы Бергер мен Калабрезе "білімсіздікті азайту теориясын" пайдаланып, "білімсіздікті азайту үшін қарым-қатынас қалай пайдаланылатынын түсіндірді". Қосымша зерттеулер сөз жүзіндегі қарым-қатынас, сөзсіз қарым-қатынас, жақындық, өзара қарым-қатынас және ақпарат іздеу сияқты салаларда белгісіздікті азайту теориясының түсіндірме күшін кеңейтті. Ғалымдар "өздерінің сенімділігін төмендету үшін ақпарат жинау кезінде әртүрлі көздерді" қолдану керектігін айтады. Бұл сөздердің әртүрлілігі тек айтылған сөздерді ғана емес, сонымен қатар адамдардың сөйлеу тәсілдерін де қамтиды. Брэшерлер дәстүрлі диадикалық тұлғааралық алмасудан тыс, белгісіздікті азайту теориясының аясын кеңейтуге көмектесті. Ғалымдар белгісіздікті азайту туралы айтады, олар адамзаттың белгісіздікке деген бей-жайлығын адам болудың негізгі қағидасы ретінде қабылдайды, бұл үлкен мәнде.
The uncertainty reduction theory, also known as initial interaction theory, developed in 1975 by Charles Berger and Richard Calabrese, is a communication theory from the post positivist tradition. It is one of the few communication theories that specifically looks into the initial interaction between people prior to the actual communication process. Uncertainty reduction theory originators main goal when constructing it was to explain how communication is used to reduce uncertainty between strangers during a first interaction. Uncertainty reduction theory claims that everyone activates two processes in order to reduce uncertainty. The first being a proactive process, which focuses on what someone might do. The second being a retroactive process, which focuses on how people understand what another does or says. This theory's main claim is that people must receive information about another party in order to reduce their uncertainty and, that people want to do so. While uncertainty reduction theory claims that communication will lead to reduced uncertainty, it is important to note that this is not always the case. Dr. Dale E. Brashers of the University of Illinois argues that in some scenarios, more communication may lead to greater uncertainty. They assume uncertainty is reduced when the amount of alternatives is limited and/or the alternatives chosen tend to be repetitive. In 1975, Berger and Calabrese created uncertainty reduction theory "to explain how communication is used to reduce uncertainties between strangers engaging in their first conversation together". Further research expanded uncertainty reduction theory's explanatory power in areas such as verbal communication, nonverbal communication, intimacy, reciprocity, and information seeking, etc. Scholars suggest that people should use "variety of sources when collecting information to reduce their uncertainty." The variety sources include not only the words being said, but also the way people say. Brashers helped to further expand the scope of uncertainty reduction theory outside the traditional dyadic interpersonal exchange. Now, scholars talk about uncertainty reduction, they tend to take humanity's discomfort with uncertainty as a basic tenet of what it means to be human, which is in grander terms.
Белгісіздіктің ретроактивті азайтылуы
Ретроактивті белгісіздікті азайту - қарым-қатынастан кейінгі жағдайды талдау процесі, бұл басқа адамның мінез-құлқын түсіндіруге және мінез-құлық таңдауларының мағынасын түсіндіруге қатысты. Сонымен қатар, әлеуметтік коммуникациялық бағдар, яғни адамдардың жақсы сөйлеуші және жақсы тыңдаушы болу қабілеті, мәдени қарым-қатынасдағы белгісіздікпен теріс байланысты. Әр түрлі этностар арасында белгісіздікті азайту стратегиясын қолданудағы айырмашылықтарды анықтау үшін зерттеулер жүргізілді. АҚШ-та жүргізілген зерттеулер айқын айырмашылықтарды көрсетеді. Өзін-өзі ашудың атрибуциялық сенімділікке жалпы мәдени әсері бар, бірақ белгісіздікті азайтудың басқа түрлері мәдениетке ерекше әсер етеді. "Ең аз маңызды айырмашылық критерийін қолдана отырып, бірнеше салыстырулар талдау, африкалық американдықтар өзін-өзі және басқаларды ашу үшін евроамерикалықтарға, латындық американдықтарға және азиялық американдықтарға қарағанда өзін-өзі ашуды көбірек қолданғанын және басқа этностық ашуды көбірек сезінгенін көрсетті. Көптеген салыстырулар тестісінде табылған жалғыз маңызды айырмашылықтар испандық америкалықтар мен азиялық америкалықтардың өзін және басқаларды ашу деңгейлері арасында болды, атап айтқанда, біріншісі азиялық америкалықтарға қарағанда өзін және басқаларды ашу деңгейлерін жоғары деп санайды". Бұл нәтиже сондай-ақ белгісіздікті азайту теориясының алтыншы аксиомасының әлсіз болуы мүмкін екенін дәлелдейді, ол ұқсастық пен белгісіздікті азайту арасындағы оң байланысты талап етеді. Алайда, кореялық америкалықтардың қарым-қатынас мазмұнының жақындық деңгейі өскен сайын, олардың америкалықтарға деген сенімсіздік деңгейі төмендеді. Бірақ бұл екі дәлелденген аксиомалар мәдениеттер арасындағы қарым-қатынасты түсіну үшін тек ішінара пайдалы формула болып табылады. Зерттеуде сондай-ақ адамның мәдениеті оның белгісіздікті азайту стратегиясын таңдауына әсер ететінін көрсетті. Бұл зерттеулер көрсеткендей, сұхбаттасушы мен сұхбаттасушының мәдени-мәдени қарым-қатынас барысында сөзбен емес мінез-құлықтарының ұқсастығы мен айырмашылығы сұхбаттасушылардың сұхбаттасушылар туралы түсінігіне және жұмысқа алу шешімдеріне әсер етеді, бірақ мұндай әсерлер Бергер мен Калабрезедің мәлімдегенінен әлдеқайда аз. Хогг өзінің пікіріне, әсіресе, өзін-өзі және жеке басын күмәнді сезінуі жағымсыз, ал адамдар өздері туралы күмәнді сезінуге тырысады деген тұжырымға негізделген. Адамның өзін-өзі жіктеуіне ұлты, діні, жынысы, ұлты және басқа да көптеген байланысты топтар сияқты топтық сәйкестендіру әсер етеді. Осылайша адамдар өздерін әлдеқайда нақты топтармен сәйкестендіру арқылы өздері туралы сезінетін белгісіздіктерді азайтуға тырысуда. Сондай-ақ, өздеріне сенімді емес адамдар өздерінің сенімділігін азайту және нақтылы жағдайға жету үшін біртекті топтармен сәйкестендіруге бейім екендігі туралы дәлелдер бар. Жалпы алғанда, адамдар өздерінің сенімділігін төмендете алады, бұл олардың қандай топқа қосылуына және топтағы өздеріне қаншалықты қатысы бар екеніне байланысты.
Жұмысқа қабылдау процесі
Ғылыми зерттеулер жұмысты қабылдау кезінде сұхбаттасушы мен үміткер арасындағы қарым-қатынасты зерттеу арқылы сұхбат алдында және сұхбат кезінде белгісіздікті азайту теориясының практикалық қолданылуын қарастырды. Сұхбат процесін анық емес жағдайларды азайтуға бағытталған интерактивті байланыс процесі ретінде түсіну ұйым үшін маңызды, өйткені сұхбат барысында үміткер мен сұхбаттасушы арасында күтулер мен ұйымдық нормалар туралы жағымды және жағымсыз ақпараттар неғұрлым көп болса, жұмыс қанағаттанушылығы соғұрлым жоғары және жұмыс айналымы төмен болады. Сұхбаттасудан қанағаттанған үміткерге берілген ақпарат пен уақыт көлемі бойынша бағаланады. Нәтижелер талапкерлер әңгімелесу сұрақтарына көбірек көңіл бөледі, бұл оларға жұмыс туралы күмәнді азайтуға көмектеседі. Сұхбат екі қатысушы да өздерінің белгісіздіктерін азайтуға тырысатын алғашқы байланыс құралы болуы керек. Сұхбаттасушылар да, сұхбаттасушылар да белгісіздікті азайту үшін стратегияға кіріседі.
Медициналық емдеу
Бізге денсаулық пен денсаулығымыз жайлы күмән туғанда, дәрігерлер мен медбикелерден көмек сұрап, беймәлімдікке байланысты уайымды азайтуға тырысамыз. Бұл - белгісіздікті азайту процесі. Стивен У. Литтлжон мен Карен А. Фосс "Еркіндікті азайту теориясы дәрігерлер мен науқастар арасында электрондық поштаны қолданудың жолдарын зерттеу үшін медициналық диагноз қою және емдеу туралы тиісті ақпарат беру үшін пайдаланылды" дейді. Сонымен қатар, Вивиан С. Шир және Ребекка Дж. Клайн дәрігер-пациент өзара іс-қимылдарында ақпараттың жеткіліктілігі мен белгісіздікті азайту моделін ұсынды және сынады.
Компьютерлік байланыс
Белгісіздікті азайту теориясы негізінен бетпе-бет қарым-қатынас үшін әзірленгендіктен, сыншылар теорияның компьютерлік медиацияланған қарым-қатынасқа (КМК) қолданылуын күмәнмен қарастырды. Пратт, Вайзман, Коди және Вендт теориясы асинхронды, компьютерлік ортада ортада ғана тиімді деп санайды. Көптеген компьютерлік медиацияланған байланыс көптеген дәстүрлі әлеуметтік белгілер теорияларын, мысалы әлеуметтік ақпарат өңдеу және гиперперперсональды модельді пайдалану мүмкіндігін шектесе де, адамдардың белгісіздіктерді азайтуға және жақын қарым-қатынастарды дамытуға қабілетті екенін көрсетеді. Antheunis, Marjolijn L., және басқалар. компьютерлік медиацияланған байланыс пайдаланушыларының тілге негізделген стратегиясы сөзсіз белгілер болмаған кезде де белгісіздікті азайтуға көмектесе ме деп тексерді. Компьютерлік медиацияланған қарым-қатынастағы үш интерактивті белгісіздікті азайту стратегиясын (яғни, өзін-өзі ашу, сұрақ қою және сұрақ / ашылу жақындығы) зерттей отырып, зерттеу тілге негізделген стратегияларды қолдануды үш қарым-қатынас нұсқасына сұраққа қойды: бетпе-бет, веб-камерамен қолдайтын визуалды CMC немесе тек мәтіндік CMC.
Онлайн сауда-саттық
Интернет арқылы тұтынушыдан тұтынушыға (C2C) электронды сауда жағдайында транзакциялар, әдетте, жеке тұлғалар арасында тікелей жүзеге асырылады, ал үшінші тарап аралас немесе байланыс платформасы ретінде әрекет етеді, бірақ транзакцияның жүзеге асырылуына кепілдік бермейді. Сондықтан C2C электронды сауда платформалары үнемі бейтаныс адамдар арасындағы бастапқы өзара әрекеттестікті қамтиды, бұл өнімді ақшаға айырбастау қалауымен қозғалады. Мұндай ортада сатушы да, сатып алушы да маңызды тәуекелге ұшырайды, себебі ақпараттың жетіспеушілігіне байланысты мәмілелердің сәтсіз аяқталуының қаржылық және психологиялық шығындары. eBay сияқты онлайн аукциондық платформалар айырбастау үшін қауіпті және белгісіз орта болып саналады, әсіресе, саудагердің тұрғысынан, өйткені тауар мен сатушы туралы ақпарат шектеулі. Белгісіздікті азайту теориясы мен болжамды нәтижелер құндылығы теориясын қолдану арқылы eBay-де өткізілген аукционның 6477 кездейсоқ таңдалған деректер жиынтығын зерттеу. com компаниясы өнімнің сипаттамасы бойынша нақты ақпарат қаншалықты толық болса, соншалықты көп ұсыныстар түсіп, соңғы баға да жоғары болады деп көрсетті. Сонымен қатар, сатушының беделі жоғары болса, онда ұсыныстар көп болады және сату бағасы жоғары болады. Өнімнің бағасының белгісіздігін азайтудың бір жолы - оның толық сипаттамасы мен суреттері және бұрынғы пайдаланушылардың оң пікірлері. Зерттеу нәтижелері бойынша, белгісіздікті азайту теориясы онлайн аукцион аясында адамдардың алғашқы өзара әрекеттесуін түсінуге болатын түсінікті негіздеме береді. Сонымен қатар, зерттеуде онлайн-арақатынас кезінде белгісіздікті азайтудың стратегиясы жеке мәмілелерде қолданылатын стратегияға ұқсас екендігі дәлелденген. Онлайн аукцион пайдаланушылары өнім туралы ақпаратты және сатушының беделін қарауды қоса алғанда, пассивті стратегияларды ұнататын көрінеді, бірақ қолданыста белсенді стратегиялар бар: пайдаланушы тиісті ақпаратты жинау үшін сатушыны басқа онлайн платформаларда іздеуі мүмкін немесе интерактивті стратегияны қолдана алады, сатушыға қосымша ақпарат сұраған жеке хабарлама жібереді.
Онлайн танысу
Онлайн танысу сайттары әдетте бір-бірімен бұрын байланысы жоқ адамдарды біріктіреді және ортақ физикалық кеңістік жоқ, онда сөзсіз белгілер ым-ишара, бет әлпеті және физикалық қашықтық арқылы хабарласуы мүмкін. Сөздік емес белгілерге қолжетімділіктің шектеулі болуы жеке адамдар үшін басқа да алаңдаушылықтарды тудырады, сондай-ақ белгісіздікті азайту үшін басқа да құралдар жиынтығы. Гиббс, Эллисон және Лай онлайн танысу веб-сайттарындағы адамдар үш деңгейдегі белгісіздікті азайтуға тырысады: жеке қауіпсіздік, жалған ақпарат беру және танылу. Байланыстың асинхронды сипаты және жеке өмірге қатысты қосымша мәселелер адамдарды интерактивті мінез-құлықтарға қатысуға және офлайн танысумен айналысатындарға қарағанда растау ақпаратын тез іздеуге мәжбүр етуі мүмкін.
Әлеуметтік желілер
Әлеуметтік желілер біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Жаңа медиа дәуірінде көптеген байланыс желіден онлайнға көшірілді. Онлайн-байланыста адамдар әлі де көптеген белгісіздіктермен кездеседі, бұл оларды белгісіздікті азайтуға талпындырады. Көптеген ғалымдар әлеуметтік желілердегі белгісіздікті азайтуды зерттейді. Синтия Палмиери, Кристен Престано, Розали Гэндли, Эмили Овертон және Цин Чжан Facebook-та өзін-өзі ашудың күмәнді азайту әсерін зерттеді. Бұл зерттеудің нәтижесі бойынша, жеке тұлғаның Facebook парақшасында өзін-өзі жариялау деңгейі сол адам туралы түсініксіздікке әсер етеді. Стефани Том Тонг қарым-қатынасты тоқтату кезеңінде ақпаратты іздеу мінез-құлқын талқылады. Қарым-қатынасты бұзу - бұл әлеуметтік тұрғыдан кіріктірілген іс-әрекет, ал әлеуметтік желілердегі сайттар ажырасудан кейінгі белгісіздікті азайтуда көптеген артықшылықтар ұсынады. Бір зерттеуде Facebook-ті бұрынғы серіктестері туралы ақпарат жинауға пайдаланған адамдардың жауаптары жиналды.
Қашықтықтан қатынастар
Қашықтан романтикалық қарым-қатынастар әртүрлі себептермен барлық қатысушылар үшін қиын болуы мүмкін. Серіктеспен үнемі бетпе-бет көріспеушілікке байланысты, қашықтықтан қарым-қатынаста беймәлімдіктің пайда болуы таңқаларлық емес. Белгісіздік қарым-қатынастың жағымсыз нәтижелеріне әкелуі мүмкін, ал егер жағдайдың жағымсыз нәтижемен аяқталатыны белгілі болса, қашықтықтан романтикалық қарым-қатынастарда сенімділік проблемалық болуы мүмкін. Кэтрин К. Магуайрдың айтуынша, белгісіздікті азайту болжамды теріс нәтижеге әкелген кезде, қарым-қатынас сонда аяқталады. Әрине, сенімділік қарым-қатынастың жағымсыз нәтижесіне әкелуі мүмкін, бірақ зерттеулер ұзақ қашықтықтан романтикалық қарым-қатынастарда сенімділікті азайту стратегиясына қатысу жалпы қарым-қатынас үшін пайдалы екенін көрсетеді. Брашерс денсаулық сақтау саласындағы коммуникациядағы белгісіздікті басқарудың қолданылуы туралы зерттеуінде адамдардың өздерін белгісіздік сезімінен сақталуының қажеттілігі туралы түсінік береді. Олардың зерттеулері басқа адамдар мен қарым-қатынастар туралы білімнің артуы әлеуметтік актерлердің әлеуметтік әлемде тиімді жұмыс істеуге көмектеседі деген болжамға күмән келтіреді. МРУ-да белгісіздікті азайту үшін мотивацияның әртүрлі деңгейлері бәсекелестік мақсаттарға байланысты белгілі бір қарым-қатынас мінез-құлқына әкелуі мүмкін екендігі айтылған. Бұл шығындарды шектеулі күшпен азайту ақпаратты іздеуден артық болуы мүмкін. Гудюксттың алаңдаушылықты / белгісіздікті басқару теориясы (AUM) Бергердің белгісіздікті азайту теориясынан бірнеше маңызды жағынан ерекшеленеді. Біріншіден, AUM адамдар әрқашан да белгісіздікті азайтуға тырыспайды деп мәлімдейді. Белгісіздік адамдарға оң болжамды нәтижелер мәндерін сақтауға мүмкіндік берген кезде, олар өздерінің белгісіздік деңгейін теңестіретін ақпарат қабылдауды басқаруды таңдай алады. Екіншіден, AUM әр адам әр түрлі жағдайда әртүрлі түрде белгісіздік сезімін сезінеді деп мәлімдейді. Адамдар белгілі бір белгісіздіктің стресске әкелетінін және егер солай болса, қандай ресурстар бар екенін бағалауы керек. Гудюкст сонымен қатар белгісіздікті азайту теориясы АҚШ-тағы орта тап, ақ тәнді бейтаныс адамдардың әрекеттері мен мінез-құлқын сипаттау үшін жасалғанын айтады. Бергер мен Калабрезе теорияны әзірлеу үшін қолданған зерттеулердегі демографиялық көрсеткіш.
Мысал: Онлайн-оқу
Хёрли, Косенко және Брэшерс интернеттегі қатерлі ісік туралы жаңалықтардың 65% -ы белгісіздіктің күшеюімен байланысты екенін айтады. Белгісіздік деңгейінің шамасына қарай, емдеу, алдын алу, анықтау, емденгеннен кейінгі жағдай және өмір соңы мәселелері туралы ақпарат ең көп белгісіздік тудырды. Ақпарат іздеу және белгісіздікті азайту арасындағы кері байланысты ескере отырып, Хёрли, Косенко және Брэшерс белгісіздікті басқару теориясы белгісіздікті азайту теориясынан гөрі дәл және тиімді болуы мүмкін деп тұжырымдайды. Адамдардың денсаулығына қатысты белгісіздіктерін қандай компьютерлік байланыс түрлері күшейтетінін және оларды басқаруға қалай көмектесетінін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.
Еуроорталық
Белгісіздікті азайту теориясының тарихы Батыс мәдениеттеріне, әсіресе АҚШ-қа қатысты, бірақ оның басқа мәдениеттерде тиімділігін көрсететін көптеген зерттеулер жоқ. Райли Берд бұл теорияны сынап, оның басқа мәдениеттерде кең таралған белгісіздікті азайтудың басқа тәсілдерін ескермейтінін айтады.
URT-тің контексі
Жоғарыда айтылғандай, белгісіздікті азайту теориясы Батыс мәдениеттеріндегі алғашқы, бетпе-бет әрекеттесулерге қатысты жағдайды ескере отырып жасалды. URT-нің алғашқы бетпе-бет кездесулерде қолданылуының тарихы дұрыс, бірақ теорияның туындаған ортасынан өзге көптеген жағдайларда осы теорияның қолданылуын көрсететін зерттеулер өте аз.