Кіріспе

1919 жылы Петроградта ұсынылған мұнара, Ресей

Татлин мұнарасы, немесе Үшінші Интернационалға арналған ескерткіш жобасы (1919–1920), – орыс суретшісі және сәулетшісі Владимир Татлиннің ешқашан салынбаған, алып монументалды ғимараттың жобасы. Ол 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Петроградта (қазіргі Санкт-Петербургте) Коммунистік Интернационалдың ("Үшінші Интернационал") штаб-пәтері және ескерткіші ретінде салынуы жоспарланған.

Жоспарлар

Татлиннің конструктивистік мұнарасы өнеркәсіптік материалдардан: темір, шыны және болаттан салыну жоспарланған. Материалдары, пішіні және функциясы тұрғысынан, ол заманауилықтың шарықатты символы ретінде көзделген. Ол Париждегі Эйфель мұнарасынан әлдеқайда биік болар еді. Мұнараның негізгі формасы – екі спираль, ол биіктігіне қарай айналып өрлейтін, шамамен биіктігі белгіленбеген, оның ішінде түрлі механикалық құрылғылардың көмегімен келушілер тасымалданар еді. Негізгі конструкцияда төрт ірі, әртүрлі жылдамдықпен айналатын геометриялық құрылымдар орналасатын болған. Құрылыстың негізінде лекциялар, конференциялар мен заң шығару отырыстары өткізуге арналған куб орналасқан, ол бір жыл ішінде толық айналым жасауға тиіс еді. Кубтің үстінде атқарушылық қызметтерге арналған кішкентай пирамида орналасып, ай сайын айналым жасау жоспарланған. Одан жоғары ақпараттық орталыққа арналған цилиндр болды, ол телеграф, радио және динамиктер арқылы жаңалықтар мен манифесттер тарататын еді және күніне бір рет айналым жасауға тиіс. Мұнараның ең жоғары бөлігінде радио жабдықтары орналасатын жарты шар болды. Сондай-ақ цилиндрге үлкен ашық экран орнату және бұлтты күндері бұлттарға хабар тастайтын проектор орнату жоспарланған.

Бағалаулар

Мұнара ең болмаса салынған болса, оның құрылымдық тұрғыдан тиімділігіне күмән тудырады – бірақ оның салынбауына себеп, революциядан кейінгі банкрот Ресейде тұрғын үй тапшылығы мен саяси дүрбелең жағдайында алуға болмайтын, қажетті болаттың тым көп мөлшері болды. Кеңес сыншысы Виктор Шкловский оны "болат, шыны және революциядан жасалған" монумент деп атағандығы айтылады. Мұнара 2021 жылдың соңына дейін Шығыс Англия университетінің "мүсін саябағының" бөлігі ретінде қалуы күтілуде. Ай Вэйвэйдің 2007 жылғы "Жарық бұлағы" мүсіні қазіргі уақытта Лувр Абу-Дабиде көрсетілуде және ол Татлин мұнарасының үлгісі бойынша жасалған.