Кіріспе

Бірлік партиясы – 1994 жылдан бері Өзбекстанда ресми тіркелмеген, басты оңшыл оппозициялық саяси партия. Консервативті-либералдық партия 1988 жылы КСРО-да тәуелсіздік қозғалысы ретінде құрылған және одан бері антикоммунизмді, пантүркизмді, дін мен мемлекеттің бөлек болуын, сондай-ақ өзбек халқының азаматтық ұлтшылдығын қолдап келеді. Бірлік партиясы Өзбекстан билігінің қысымына ұшырауда, бірқатар белсенділері түрмеде, ал көптеген мүшелері елден кетуге мәжбүр болды. Партия 2000 жылдан бері партиялық және сайлау шараларын өткізбейді.

Тарих

Бірлік 1988 жылғы 16 қарашада әлеуметтік қозғалыс ретінде құрылды және "Бірлік" халық қозғалысы деп аталды. Бұл қозғалысты өзбек интеллигенциясының бірнеше өкілдері мен диссиденттер құрды. Қозғалыстың бастапқы мақсаты – өзбек тіліне Өзбек КСР-інде мемлекеттік тіл мәртебесін беру болды, себебі республикада орыс тілі ғана ресми тіл болатын, ал өзбек тілі екінші деңгейлі тіл саналды. Осы талапты қойып, қозғалыс көптеген митингілер ұйымдастырды. 1989 жылғы 21 қазанда қозғалыс өз талаптарына қол жеткізді, өзбек тілі орыс тілімен бірге Өзбек КСР-інің мемлекеттік тілі ретінде мойындалды. 1989 жылдың соңынан бастап қозғалыс Өзбекстанның КСРО-дан тәуелсіздігі және елде демократиялық реформалар жүргізуді қолдауға бағытталды. 1994 жылы қозғалыс Әділет министрлігінде қайта тіркелмей, қызметі тоқтатылды. Қозғалыстың көптеген жетекшілері Өзбекстаннан кетіп қалды, ал қалғандары тұтқындалды. 1995 жылы Мәскеуде съезд өтті. 2003 жылғы 26 тамызда Қоқандағы қозғалыстың белсенділерінің бірінің жеке үйінде "Бірлік" партиясының құрылтай съезі жасырын түрде өтті. Қозғалыстың бірнеше белсенділері Өзбекстанда тікелей қатысты, ал кейбір мүшелері мен белсенділері шетелден келді, оппозиция жетекшілері интернет арқылы съезге қосылды. Съезде "Бірлік" халық қозғалысы "Бірлік" партиясына трансформацияланды деп жарияланды. Абдуррахим Пулат партия төрағасы болып сайланды.