Кіріспе
Неміс екінші дүниежүзілік соғысының ұшқышы
Вернер Георг Эмиль Лукас (27 желтоқсан 1917 – 24 қазан 1943) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс Люфтваффе әскери авиаторы, 106 жау ұшағын түсірген ас ұшқыш. Оның жеңістерінің көп бөлігі Шығыс майданында, ал біреуі Батыс майданында тіркелді. Берлинде туған Лукас 1938 жылы нацистік Германияның Люфтваффе әскеріне өз еркімен әскери қызметке келді. Ұшқыш дайындықтан кейін 1941 жылы 3-ші истребитель эскадрильясына (JG 3) орналасты. Ол 1941 жылдың шілдесінде, немістердің Кеңес Одағына басып кірген Барбаросса операциясы кезінде алғашқы әуе жеңістерін алды. 57-ші әуе жеңісінен кейін 19 қыркүйек 1942 жылы Темір крестің рыцарь кресімен марапатталды. Содан кейін ол JG 3-тің 4-ші эскадрильясының штаф капитаны болып тағайындалды және Шығыс майданында басшылықты жалғастырды. 1943 жылдың 21 шілдесінде 100-ші әуе жеңісін алды. 1943 жылдың қазан айында Лукас және оның бөлімшесі Рейхті қорғау үшін Батыс майданына ауыстырылды. Бұл майданда Лукас 106-шы және соңғы әуе жеңісін алды, бірақ 1943 жылдың 24 қазанында Супермарин Спитфайрмен болған әуе шайқасында қаза тапты.
Әскери мансап
Лукас 1917 жылғы 27 желтоқсанда Германия империясының Берлин қаласында дүниеге келді. Ұшқыш дайындығынан кейін, 1941 жылғы 8 ақпанда Jagdgeschwader 3 (JG 3 – 3-ші истребитель эскадрасы) штабелінің 4-ші эскадрильясына тағайындалды. Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс 1939 жылғы 1 қыркүйекте, жұма күні, неміс әскерлері Польшаға басып кірген кезде басталды. Оның қызметке тағайындалған уақытында JG 3-тің II. Gruppe Францияның солтүстігіндегі Арк қаласында орналасқан және Ұлыбритания Корольдік әуе күштерімен күресіп жатты. 1941 жылғы 10 ақпанда II. Gruppe-ге Германияға демалысқа және қайта жабдықталуға оралуға бұйрық берілді. 16 ақпанда олар Дармштадт Гризхаймға келді, онда жаңа Messerschmitt Bf 109 F 2 истребитель ұшақтарын алды. 1941 жылғы 25 сәуірде II. Gruppe Англия жоғалауына Монши-Бретоннан көшуді бастады. Группа 4 мамырда көшуді аяқтады және 7 мамырда алғашқы ұшуын жасады. 1941 жылғы 1 маусымда II. Gruppe Шығыс майданға көшуді бастады. Жердегі бөлімдер дереу қозғалды, ал әуе бөлімдері 8 маусымда қозғалды. Сол күні олар Сент-Дизьеге, содан кейін Бёблингенге ұшып кетті. Келесі күні олар Штраубинг арқылы Польшадағы Бреслау Гандауға, қазіргі Вроцлав әуежайына бет алды.
Барбаросса операциясы
Барбаросса операциясына дайындық барысында, Германияның Кеңес Одағына басып кіруіне байланысты, 18 маусымда II. Gruppe шығысқа қарай жылжыды. Краковта тоқтағаннан кейін, бөлімше Хостиннеге жеткізілді. Науқан басталғанда, майор (майор) Гюнтер Лютцовтың басқаруындағы JG 3, генерал-лейтенант (авиация генералы) Роберт Риттер фон Гримнің басқаруындағы V. Fliegerkorpsқа (V. әуе корпусы) бағынышты болды. Бұл әуе күштері Украина мен оның астанасы Киевті басып алу мақсатымен генерал-фельдмаршал Герд фон Рундштедт басқаратын Оңтүстік армиялар тобын қолдады. 1941 жылғы 21 маусымда сағат 17:00-де Липскода орналасқан 5-ші әуе корпусы түрлі бөлім командирлеріне алдағы шабуыл туралы брифинг берді. Сол күні кешке II. Gruppe командирі (Gruppenkommandeur) Лотар Келлер өзінің бағыныштыларына шабуыл туралы хабарлады. Кеңес Одағына басып кіру 1941 жылғы 22 маусымда басталды. II. Gruppe алғашқы ұшуларын Шығыс майданында сағат 04:00-ден бұрын жасады, Украинадағы Львов маңындағы совет әуежайларына қарсы төмен қанатымен шабуылдады. Сағат 06:30-да Gruppe алғашқы әуе шайқасын өткізді. 4. Staffel үш жеңіс алды, ал Gruppenstab төрт жеңіс алды. 1941 жылғы шілде айының басында Оңтүстік армиялар тобының солтүстік секторындағы майдандық жағдай күрт өзгере бастады. Бұл II. Gruppe-ті Володимр-Волинскийге көшіруді қажет етті. 2 шілдеде II. Gruppe Бердичев пен Житомирдің батысындағы ұрыс аймағында 23 әуе жеңісін тіркеді, соның ішінде Лукастың алғашқы әуе жеңісі де болды. Неміс жер күштерінің жылдам ілгерілеуі II. Gruppe-ті 5 шілдеде Луцкке, содан кейін сол күні кешке Дубноға және 10 шілдеде Миропольге көшіруді талап етті. Сол күні Лукас үш ТБ-3 бомбалаушысын атып түсірді. Ол және оның қанатты серігі, обер-лейтенант (бірінші лейтенант) Франц Бейер, 14-ші ауыр бомбалаушы авиациялық полкінен (14 ТБАП) он екі ТБ-3 ұшағымен кездесті. Екі ұшқыш бес бомбалаушыны жойғанын мәлімдеді, ал советтік деректер жеті ұшақтың жоғалғанын көрсетеді. 1941 жылғы 8 тамызда Лукас Днепр өзені маңындағы шайқаста бес совет бомбалаушысын атып түсіріп, "бір күндік эйс" атанды. 1941 жылғы 31 қазанда II. Gruppe Солтүстік Қырымдағы ұрыс аймағында соңғы жауынгерлік миссиясын орындады және Германияға демалыс пен жөндеу үшін қайтаруға бұйрық берілді. 1941 жылғы 1 желтоқсанда Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш және Люфтваффе генерал-лейтенанты Эрнст Удеттің өзіне қол жұмсауынан кейін JG 3 "Удет" құрметті атауын алды.
Жерорта теңізі театры
Висбаден Эрбенхайм әуежайында II. Группа Bf 109 F 4 trop истребителдерімен жабдықталды, себебі бөлімше Жерорта теңізі аймағына орналастырылуға тиіс болды. Шамамен екі ай демалыстан кейін, II. Группаға 1942 жылдың қаңтар айының басында Сицилияға көшу бұйрығы берілді. 1942 жылдың 27 наурызында Лукас Алтын неміс орденімен (Deutsches Kreuz in Gold) марапатталды. II. Группа 1942 жылдың 25 сәуірінде Мальта үстінен соңғы жауынгерлік миссиясын орындады. 27 сәуірде II. Группа Пльзенге келді, онда ол капитан Курт Брендльдің басқаруына берілді.
Шығыс майданы
Үш апта демалыстан кейін II. Группа Шығыс майданының оңтүстік секторына көшіріліп, VIII әуе корпусының (VIII. Fliegerkorps) бақылауына берілді, Оңтүстік армия тобының сол қанатында орналасты. 15 шілдеде II. Группа Миллероводағы әуе алаңына көшірілді. Осы әуе алаңынан ұшып, Лукас өзінің 33-ші және 34-ші әуе жеңісін тіркеді. 1942 жылдың 27 шілдесінде Лукас тоғыз Junkers Ju 87 пикиреуші бомбалаушыға эскорттап ұшып, өзінің 39-шы және 40-шы әуе жеңісін алды. Ұшуды 434-ші истребительный авиационный полк (434 IAP) құрамындағы Яковлев Як-7 истребительдері тоқтатты. Бұл кездесуде Лукас екі Яковлев истребитерін атып түсіргенін мәлімдеді. Оның қарсыластары сол күні атып түсірілген Младший Лейтенант Кукушин мен Сержант Смирнов болған болуы мүмкін. 1942 жылдың 20 тамызында Лукас жауынгерлік карьерасында екінші рет "бір күндік эйс" атанды. Күнінің алғашқы ұрыс миссиясында ол бір Ілюшин Іл-2 пикиреуші бомбалаушысын жойды, содан кейін алты минут ішінде төрт Петляков Пе-2 бомбалаушысын жойды, жалпы саны 52 әуе жеңісіне жетті. 1942 жылдың 19 қыркүйегінде Лукас 57 әуе жеңісі үшін Темір крестің рыцарь кресімен (Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes) марапатталды. 1942 жылдың қарашасында Лукас JG 3-тің 4-ші эскадрильясының (Staffel) штаб капитаны болып тағайындалды. Ол Luftflotte 4 штабына ауысқан гауптман Герхард Вендттың орнын басты. Желтоқсан айында Лукас Питомник әуе алаңының Platzschutzstaffel (әуе алаңын қорғау эскадрильясы) құрамына ерікті болып қосылды. I және II. Группадан еріктілерден құралған эскадрилья, Сталинград шайқасындағы қоршаудағы неміс әскерлеріне жабдықтар жеткізу үшін Junkers Ju 52 көліктік ұшақтары мен Heinkel He 111 бомбалаушыларына эскорттап ұшуға жауапты болды. 1943 жылдың 21 шілдесінде Лукас өзінің 100-ші әуе жеңісін тіркеді. Ол осы көрсеткішке жеткен 47-ші Люфтваффе ұшқышы болды. Донбасс стратегиялық шабуылы кезінде II. Группа Миус майданында 6-шы армияны қолдады. 1943 жылдың 31 шілдесінде II. Группа осы секторда 17 әуе жеңісін тіркеді, оның ішінде екеуі Лукастың есебінен, ол Шығыс майданындағы соңғы екі жеңісін тіркеді. 2 тамызда Группаға Германияға қайтуға бұйрық берілді.
Рейхті қорғау және өлім
АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) Сегізінші әуе күшінің Батыс Еуропадағы нысаналарға күндізгі шабуылдарының күшеюі Люфтваффеді Рейхті қорғау мақсатында Шығыс майданнан Германияға көбірек истребитель бөлімдерін қайта орналастыруға мәжбүр етті. 1943 жылдың 3 тамызында II. Gruppe-нің әуе күштері Германияның солтүстігіндегі Уэтерсен әуежайына келді. 20 қазанда АҚШ Әуе күштері Дюрен қаласын нысанаға алды. II. Gruppe бомбалаушыларды Венло маңында тоқтатты, бірақ оларды Республика P-47 Thunderbolt истребительдері кері қайтарды. II. Gruppe-нің бөлімдері бомбалаушылар қайтып келе жатқанда оларға жете алды. Екі Boeing B-17 Flying Fortress бомбалаушысы атып түсірілді, оның бірі Лукасқа тиесілі болды. JG 3 құрамында Схипхолдан ұшып келе жатып, ол 1943 жылдың 24 қазанында Supermarine Spitfire истребительдерімен шайқаста қаза тапты, бұл Spitfire-дер АҚШ-тың B-17 Flying Fortress бомбалаушыларын эскорттап ұшып жатқан болуы мүмкін. Оның Bf 109 G-6 (Werknummer 27080 – заводтық нөмірі) Нидерландының Лейден қаласының орталық бөлігінде құлады. Ол ұшағын Хойграхт каналындағы аурухана ауласына қасақана құлатты, осылайша өзінен басқа 106 жойылған ұшақтың есебінен ешкімді жарақаттамады.
Әуедегі жеңіске деген сенім
АҚШ тарихшысы Дэвид Т. Забеккидің айтуынша, Лукасқа 106 әуе жеңісі тіркелген. Матьюс пен Форман, «Люфтваффе Астарлары – Өмірбаяндар мен Жеңіс туралы талаптар» кітабының авторлары, Германия Федералды мұрағаттарын зерттеді және 105 әуе жеңісі туралы мәлімдемелерді, сондай-ақ бір расталмаған мәлімдемені тапты. Бұл көрсеткішке Шығыс майданындағы 104 әуе жеңісі және Батыс Одақтастарының үстінен түсірілген бір төрт моторлы бомбалаушы кіреді. Жеңіс туралы мәлімдемелер карта сілтемесімен (PQ = Planquadrat) тіркелді, мысалы, «PQ 47844». Люфтваффе картасы (Jägermeldenetz) Еуропаның барлық бөлігін, Батыс Ресейді және Солтүстік Африканы қамтыды және 15 минуттық ендік пен 30 минуттық бойлықтан тұратын тіктөртбұрыштардан құралды, бұл шамамен 360 шаршы миль (932 км²) аумақты құрады. Бұл секторлар одан әрі 36 кішірек бөлікке бөлінді, соның нәтижесінде орналасқан аймақтың мөлшері анықталды. Әуе жеңістерінің тізімі Талап етілген күні, уақыты, түрі, орналасқан жері Талап етілген күні, уақыты, түрі, орналасқан жері – 4. Staffel of Jagdgeschwader 3 "Udet" – Барбаросса операциясы – 22 маусым – 1 қараша 1941 1? 2 шілде 1941 06:20 I 16 Крыловтың оңтүстігінде 17 25 тамыз 1941 05:45 Pe 2 Янцево 2 10 шілде 1941 19:22 TB 3 Коростышевтің шығысында 18 30 тамыз 1941 12:19 DB 3 Новокосмостың оңтүстік-батысында 3 10 шілде 1941 19:30 TB 3 Майдановканың батысында 19 30 тамыз 1941 12:25 DB 3 Николаевскаяның оңтүстігінде 4 10 шілде 1941 19:33 TB 3 Хромовка 20 2 қыркүйек 1941 06:45 DB 3 Думчайловка 5 26 шілде 1941 06:39 I 153 Хребьонканың батысында 21 3 қыркүйек 1941 13:38 V 11 (Il 2) Кобелякидің батысында 6 26 шілде 1941 10:59 V 11 (Il 2) Германковканың оңтүстігінде 22 6 қыркүйек 1941 18:25 SB 3 Кошельщина 7 8 тамыз 1941 13:40 DB 3 Городищеден оңтүстікке қарай 23 7 қыркүйек 1941 05:30 I 180 (Як 7) Воскабойнядан батысқа қарай 8 9 тамыз 1941 04:50 DB 3 Павлиштен шығысқа қарай 24 13 қыркүйек 1941 17:25? V 11 (Il 2) Балаклиядан шығысқа қарай 9 12 тамыз 1941 07:45 DB 3 Кнайщичий 25 23 қыркүйек 1941 16:35 I 153 Котовканың солтүстік-шығысында 10 17 тамыз 1941 09:07 DB 3 Бошедаровка 26 25 қыркүйек 1941 07:23 I 26 (Як 1) Кирковканың шығысында 11 17 тамыз 1941 09:08 DB 3 Адамовканың шығысында 27 25 қыркүйек 1941 14:45 DB 3 Сеннің оңтүстік-шығысында 12 17 тамыз 1941 09:15 DB 3 Чумакидің солтүстік-шығысында 28 28 қыркүйек 1941 14:47 Pe 2 Новокосмостың шығысында 13 17 тамыз 1941 17:50 SB 3 Радушная 29 29 қыркүйек 1941 10:25 I 180 (Як 7) Пестряноедың оңтүстік-шығысында 14 17 тамыз 1941 17:55 SB 3 Апостолово 30 8 қазан 1941 13:15 Pe 2 Мосальсктың шығысында 15 21 тамыз 1941 16:35 DB 3 Писменнаяның оңтүстік-батысында 31 17 қазан 1941 09:15 I 26 (Як 1) Курулу Кипшоқтың шығысында 16 21 тамыз 1941 16:43 DB 3 Иковканың оңтүстік-шығысында 32 18 қазан 1941 13:11 I 61 (МиГ 3) Каджанбак – 4. Staffel of Jagdgeschwader 3 "Udet" – Шығыс майданы – 26 сәуір 1942 – 3 ақпан 1943 33 15 шілде 1942 15:15 DB 3 Наро-Фоминсктың батысында 54 13 қыркүйек 1942 06:58 Pe 2 PQ 47844, Конопатя 34 15 шілде 1942 16:50 Pe 2 Миллеровоның солтүстік-шығысында 55 13 қыркүйек 1942 07:03 Pe 2 PQ 47682, Конопатя 35 20 шілде 1942 11:59 Il 2 Олховский 56 15 қыркүйек 1942 09:12 Il 2 PQ 47842, Раждестевено 36 21 шілде 1942 09:07 Il 2 Страховскийдің оңтүстігінде 57 15 қыркүйек 1942 14:44 Pe 2 Крестовоның шығысында 37 23 шілде 1942 17:30 Il 2 Черншовскаяның солтүстік-шығысында 58 23 қыркүйек 1942 07:17 LaGG 3 Страшевичидің батысында 38 26 шілде 1942 15:14 Pe 2 Дмитриевканың солтүстік-батысында 59 15 қазан 1942 08:58 LaGG 3 PQ 38614, Паралесок 39 27 шілде 1942 16:02 Як 1 Дубинскийдің оңтүстігінде 60 26 қараша 1942 12:17 Il 2 Бельжиннің батысында 40 27 шілде 1942 16:05 Як 1 Мариновканың солтүстік-батысында 61 26 қараша 1942 12:19 Il 2 Бельжиннің солтүстік-батысында 41 4 тамыз 1942 17:35 Pe 2 "Халтепункт 75 км" (тоқтау орны 75 км) 62 30 қараша 1942 13:56 Il 2 Бельжиннің оңтүстік-шығысында 42 5 тамыз 1942 04:30 Pe 2 Тшапурникидің батысында 63 3 желтоқсан 1942 12:37 Il 2 Бельжиннің батысында 43 5 тамыз 1942 04:35 МиГ 1 Тшапурникидің батысында 64 17 желтоқсан 1942 11:35 Pe 2 Котлубан теміржол стансасының оңтүстігінде 44 6 тамыз 1942 14:40 R 5 Флодовитоенің солтүстігінде 65 17 желтоқсан 1942 11:36 Pe 2 Гниловскоедың шығысында 45 7 тамыз 1942 17:47 Pe 2 Клышевскийдің шығысында 66 19 желтоқсан 1942 09:30 Il 2 Акимовскийдің батысында 46 17 тамыз 1942 05:20 Il 2 Прудкийдің оңтүстік-батысында 67 19 желтоқсан 1942 09:50 Il 2 Дмитриевканың солтүстік-батысында 47 19 тамыз 1942 17:44 Il 2 Качалинскаяның шығысында 68 5 қаңтар 1943 07:10 La 5 PQ 19591, Красно Снаменко 48 20 тамыз 1942 04:33 Il 2 Грачийдің шығысында 69 5 қаңтар 1943 07:20 La 5 Проковскидің солтүстік-батысында 49 20 тамыз 1942 04:40 Pe 2 Пичугидің батысында 70 15 қаңтар 1943 13:00 PS 84? Котлубан теміржол стансасының солтүстік-батысында 50 20 тамыз 1942 04:42 Pe 2 Варламовтың солтүстік-шығысында 71 15 қаңтар 1943 13:04 PS 84? PQ 49183, Питомниктың батысында 51 20 тамыз 1942 04:43 Pe 2 Араканзевтің шығысында 72 15 қаңтар 1943 13:08 PS 84? Ssamofalowka 52-нің оңтүстік-батысында 52 20 тамыз 1942 04:46 Pe 2 Панчиноның шығысында 73 1 ақпан 1943 11:55 Бостон PQ 99833, Королевканың батысында 53 21 тамыз 1942 17:45 Il 2 Дубовый Оврагтың солтүстік-шығысында – 4. Staffel of Jagdgeschwader 3 "Udet" – Шығыс майданы – 4 ақпан – 3 тамыз 1943 74 10 ақпан 1943 09:00 Il 2 PQ 34 Ost 99454, Кушиловка 90 5 шілде 1943 09:15 Pe 2 PQ 35 Ost 61112, Дмитриевканың батысында 75 20 сәуір 1943 10:04 Бостон PQ 34 Ost 75453, Новороссийсктың оңтүстік-батысында 91 5 шілде 1943 09:30 Il 2 PQ 35 Ost 61342, Томаровканың оңтүстік-батысында 76 20 сәуір 1943 16:00 Бостон, Новороссийсктың оңтүстігінде PQ 34 Ost 75454 92 5 шілде 1943 18:05 Il 2 PQ 35 Ost 61483, Белгородтың оңтүстік-шығысында 77 20 сәуір 1943 16:05 Бостон PQ 34 Ost 75781, Новороссийсктың оңтүстік-батысында 93 6 шілде 1943 17:13 Il 2 PQ 35 Ost 61661, Титовканың батысында 78 23 сәуір 1943 17:04 LaGG 3 PQ 34 Ost 75433, Новороссийсктың оңтүстігінде 94 7 шілде 1943 04:30 Il 2 PQ 35 Ost 61362, Полонная 79 23 сәуір 1943 17:08 LaGG 3 PQ 34 Ost 75497, Карбадинканың оңтүстік-шығысында 95 7 шілде 1943 04:34 Il 2 PQ 35 Ost 61532, Покалянное 80 6 мамыр 1943 13:45 LaGG 3 PQ 35 Ost 71153, Кощевоның солтүстігінде 96 15 шілде 1943 14:45 Il 2 PQ 35 Ost 61253, Шахова 81 7 мамыр 1943 16:30 La 5 PQ 34 Ost, Греческоенің оңтүстік-батысында 97 15 шілде 1943 14:50 Il 2 PQ 35 Ost 71147, Коломизево 82 9 мамыр 1943 08:57 La 5 PQ 34 Ost 75252, Крымскаяның батыс-оңтүстігінде 98 19 шілде 1943 12:20 Il 2 PQ 34 Ost 88422, Семеновский 83 8 маусым 1943 11:12 LaGG 3 PQ 35 Ost 61213, Прохоровканың оңтүстік-батысында 99 19 шілде 1943 18:20 Il 2 PQ 34 Ost 88233, Дмитриевканың шығысында 84 8 маусым 1943 11:22 La 5 PQ 35 Ost 61243, Луцкидің солтүстік-шығысында 100 21 шілде 1943 08:05 Il 2 PQ 34 Ost 88252, Мглинскийдің оңтүстігінде 85 16 маусым 1943 03:35 Як 1 PQ 35 Ost 60294, Анновканың оңтүстік-шығысында 101 21 шілде 1943 14:10 Як 1 PQ 34 Ost 88211, Чистяковоның оңтүстігінде 86 19 маусым 1943 15:57 Pe 2 PQ 35 Ost 61431, Мелеховоның жанында 102 22 шілде 1943 04:13 Il 2 PQ 34 Ost 88183, Кутейниковоның солтүстік-шығысында 87 21 маусым 1943 14:32 Il 2 PQ 35 Ost 53462, Борисовканың солтүстік-батысында 103 30 шілде 1943 17:12 Il 2 PQ 34 Ost 88261, Мариновканың оңтүстігінде 88 5 шілде 1943 03:25 Il 2? PQ 35 Ost 60182, Скрипайдың солтүстігінде 104 31 шілде 1943 11:00 Il 2 PQ 34 Ost 88264, Грегоревканың шығысында 89 5 шілде 1943 04:05 Il 2 PQ 35 Ost 60334, Бутовка 105 31 шілде 1943 11:13 Il 2 PQ 34 Ost 88283, Алексеевканың шығысында – 4. Staffel of Jagdgeschwader 3 "Udet" – Рейхті қорғау – 12 қыркүйек – 24 қазан 1943 106 20 қазан 1943 14:45? B 17 PQ 05 Ost S/KN 9, Венрейден оңтүстікке қарай