Кіріспе
12 ғасырдағы шайқас Үндістанда. Тарайн шайқасының екіншісі 1192 жылы Мұхаммед Гури бастаған гурид әскерлері мен Притхирадж Чуаханның Раджпут одағы арасында өтті. Шайқас Делидің солтүстігіндегі Тараин (қазіргі Тараори) маңында болды. Бұл шайқас басып келген гуридтердің шешуші жеңісімен аяқталып, олардың Солтүстік Үндістан жазығына сәтті енуіне жол ашты. Орта ғасырлық Үндістан тарихында бұл шайқас маңызды кезең ретінде қарастырылады, себебі ол Раджпут билігінің біраз уақытқа жойылуына әкелді және Солтүстік Үндістанда мұсылман билігінің негізін қалады, соның нәтижесінде Дели сұлтандығы құрылды.
The Second Battle of Tarain was fought in 1192 between the Ghurid forces of Muhammad Ghuri and the Rajput Confederacy of Prithviraj Chauhan. It took place near Tarain (modern Taraori), which is , north of Delhi. The battle ended in a decisive victory for the invading Ghurids and their successful penetration in north Indian plain. The battle is regarded as a watershed event in Medieval India history as it led to the destruction of Rajput powers for a while and laid the foundation of Muslim rule in North India, which led to the establishment of Delhi Sultanate.
Өмірбаян
Притвирадж Чуаханның әскері 1191 жылы Тарайн шайқасының біріншісінде гуридтерді жеңді. Шайқаста ауыр жарақат алған Гурид патшасы Муизз әд-Дин Ғазниге қайтып, жеңілісінен кек алуға дайындықтар жасады. Тарихшылар Тарайн шайқасының екіншісін 1192 жылға жатқызады, алайда ол 1191 жылдың соңында да болған болуы мүмкін.
Күштердің көлемі
XVI-XVII ғасырдағы жазушы Фириштаның айтуынша, бұл шайқаста "Шохан әскері 3000 пілден, 300 000 атты және жаяу әскерден тұрған", деген мәлімет бар, бірақ қазіргі тарихшылар бұл асыра сілтеу деп санайды. Сатиш Чандраның пікірінше, бұл көрсеткіштер "Мұйзуддиннің алдындағы қиындықтарды және оның жеңісінің масштабын көрсету үшін" арттырылған. Каушик Рой да мұсылман жазбагерлерінің мұсылман патшаларын жоғары қою үшін индустардың әскери күшін үнемі асыра көрсеткенін, ал 300 000 саны сол кездегі Раджпут мемлекеттерінің барлығы жұмылдыра алатын теориялық мүмкіндік болғанын айтады. Үнді деректері, мысалы Хамир Махакавия мен Притвирадж Расо бойынша, Чахамана әскері бірнеше бағытта бірдей шайқасқа қатысқан, ал Притвирадж майданға әскерінің бір бөлігін ғана алып келген. Оның қалған әскері Притвираджға жетіп келе жатқанда, тағдыр Мүйзуддиннің пайдасына шешілген еді. Минхадж и Сирадж мәлімдемесіне сәйкес, Муизз әл-Дин 120 000 толық қаруланған әскерді соғысқа әкелді. Ол жеке өзі 40 000 сарбаздан тұратын элиталық атты әскерге басшылық етті. Тарихшы Каушик Ройдың сөзіне қарағанда, әскерлердің нақты саны белгісіз болғамен, Притвирадж әскерінің сандық артықшылығы болған болуы мүмкін.
Шайқас
Бұл шайқас алғашқы шайқас болған алаңда өтті. Шахаман әскерінің жақсы тәртіпті екенін білген ғұридтер олармен тікелей қақтығысудан қашқақтады. Тарайн шайқасы сияқты алға бас шабуыл жасаудың орнына, ғұридтер сатқындық пен дипломатия арқылы раджпуттарды жеңді. Хасан Низамидың "Тадж-ул-маас-асир" еңбегінде айтылғандай, Гори шайқас алаңына келген кезде Притвирадж оған ресми хат жіберіп: «Еліңе қайтуың дұрыс болар еді, біз сені қумаймыз», – деді. Гори оған жауап ретінде: «Бауырымның, билік иесінің бұйрығымен қиындықтарға қарсы тұру үшін келдім. Маған бауырыма сенің күшіңді жеткізетін білімді елші жіберуге рұқсат бер. Бізге Тархинд, Пенджаб және Мултанды беру туралы бейбіт келіссөздер бастау үшін оның келісімін сұраймын, ал қалған аймақтар сенің билігіңде қалады», – деп жазды. Хасан Низами, Мұхаммед Уфи және Фириштаның мәліметтерінен ғұридтің қарсыласын алдағаны, оның оны шынайы бітім деп қабылдағаны анық көрінеді. Ғұрид әскері бес бөлімге бөлінді, төрт бөлімі қарсыластың қанаттары мен тылына шабуыл жасау үшін жіберілді. Олар таң атпай тұрып, ұйқыдағы және көңіл көтеріп жатқан Шахаман әскеріне шабуыл жасады. Минхадж айтуынша, Муизз ад-Дин 10 000 атты садақшыдан тұратын жеңіл атты әскерге, оларды төрт дивизияға бөліп, басшылық етті. Ол әскерге жау шабуылға шыққанда соғыспауды, кері шегінуді және осылайша Шахаманның пілдерін, жылқыларын және жаяу әскерін шаршатуды бұйырды. Жаудың қатарын бұзу мақсатында Муизз әл-Дин өзінің бесінші бөліміне кері шегінуді бұйырды. Шахаман әскері қашқан ғұридтерге шабуыл жасады, осыны ғұридтер күткен еді. Содан кейін ғұридтер 12 000 атты әскер жіберіп, жаудың шабуылын тойтарды. Қалған ғұрид әскері шабуылға көшіп, Шахаман әскері үрейленіп қашты. Минхадж айтуынша, Муизз ад-Диннің стратегиясы «сенушілерді шаршатып, әлсіретті», нәтижесінде «Ислам жеңіске жетті».
Салдары
Минхадж Притвирадж ("Рае Питора") пілінен түсіп, шайқас алаңынан жылқымен қашып кеткенін айтады. Бірақ ол Сурсути маңында қолға түсіріліп, кейін "тозаққа жіберілді". Көптеген ортағасырлық дереккөздер Притвирадждың Шахаман астанасы Аджмерге жеткізілгенін, ал Мұхаммед оны Гуридтердің қарауындағы вассал ретінде қайта орнатуды жоспарлағанын көрсетеді. Біраз уақыттан соң Притвирадж Мұхаммедке қарсы бүлік көтеріп, "сатқындық" жасағаны үшін өлтірілді. Гурид әскерлері "Сивалих" (немесе Савалах, яғни Сападалакса) деп аталатын Шахаман жерінің барлық бөлігін бағындырды. Гуридтер оның ұлы Говиндраджа IV-ті өздерінің вассалы ретінде Аджмер тағына отырғызды. Притвирадждың кіші інісі Харираджа Говиндраджаны тақтан түсіріп, ата-бабаларының мемлекетінің бір бөлігін қайтарып алды, бірақ кейін Гурид генералы Құтб ад-Дин Айбақтан жеңіліске ұшырады. Содан кейін Гуридтер Чандавар шайқасында Гахадавала әулетінің қуатты патшасы Джаячандраны жеңіп, Солтүстік Үндістанның Бенгалияға дейінгі аймақтарын жаулап алды.