Кіріспе

Бродвей мюзиклі "Фиорелло!" – 1959 жылы Бродвейде дебют жасаған, реформашы республикашыл Нью-Йорк қаласының мэрі Фиорелло Ла Гардия туралы мюзикл. Мюзикл Ла Гардияның Тамани Холл саяси машинасына қарсы күресін баяндайды. Либретто авторы – Джером Вейдман мен Джордж Эбботт, олар негізінен 1955 жылы жарық көрген Эрнест Кунеоның "Фиорелломен өмір" кітабынан материалдар алған. Ән сөздерін Шелдон Харник, музыкасын Джерри Бок жазған. Мюзикл үш маңызды театр сыйлығына ие болды: "Тони" сыйлығы ("Музыканың дыбысы" мюзиклімен бөлісілді), Нью-Йорк драма сыншылары шеңберінің сыйлығы және драма саласындағы Пулитцер сыйлығы. Бұл соңғы сыйлықты жеңіп алған он мюзиклдің бірі.

Өндірістер

Фиорелло! 1959 жылғы 23 қарашада Бродвейдегі Броадхерст театрында алғашқы рет көрсетілді, 1961 жылғы 9 мамырда Бродвей театрына көшіріліп, 795 қойылымнан соң 1961 жылғы 28 қазанда жабылды. Режиссері – Джордж Эбботт, хореография авторы – Питер Дженнаро. Том Босли басты рөлді Говард Да Силвамен бірге ойнады, ол республикалық партия басшысы Бен Марино рөлінде болды. Элен Хэнли Тея, Пэт Стэнли Дора, Патриция Уилсон Мари, Натаниел Фрей Моррис, ал Бродвейдің болашақ Супермені Боб Холидей Нил рөлінде ойнады. 1962 жылғы қойылым 13 маусымда Нью-Йорк қалалық орталығында ашылып, 24 маусымда, 16 қойылымнан кейін жабылды. Шоуды Жан Далримпл режиссерлік етті, сахналық қоюшысы – Дания Крупска, хореографиясын Кевин Карлайл жасады, декорациялар мен жарық дизайны Уильям және Жан Эккартқа тиесілі, костюмдерді бақылауды Жозеф Кодори жүзеге асырды, музыкалық жетекшісі – Джей Блэктон, ал жарияланымды Лилиам Либман жасады. Актерлік құрамында Соррелл Бук (Фиорелло Ла Гвардия), Арт Лунд (Бен Марино), Лола Фишер (Тея), Доди Гудман (Дора), Барбара Уильямс (Мари), Пол Липсон (Моррис), Ричард Франс (Нил), Дорт Кларк (Флойд) және Хелен Вербит (Миссис Померанц) болды. Әншілер тобында Розалинд Кэш те бар еді. Фиорелло! сахналық концерті алғашқы Encores! концерттік сериясында 1994 жылғы ақпан айында Нью-Йорк қалалық орталығында орындалды. Режиссері Уолтер Бобби, актерлік құрамында Джерри Закс Ла Гвардия, Филип Боско Бен Марино, Фейт Принс Мари және Элизабет Футрал Тея рөлінде ойнады. Encores! сериясының 20 жылдығын мерекелеу үшін Фиорелло! Нью-Йорк қалалық орталығының Encores! ұйымдығымен 2013 жылғы қаңтарда сахналық концерт ретінде ұсынылды. Гари Гриффин режиссерлігімен және Алекс Санчестің хореографиясымен қойылымда Дэни Рутиглиано Ла Гвардия, Шулер Хенсли Марино, Эрин Дилли Мари және Кейт Болдуин Тея рөлінде ойнады. Қойылымның ІІ бөлімінде "The Name's La Guardia" репризасының бөлігі ретінде жаңа Бок/Харник әні қосылды. Беркшир театр тобының (BTG) Фиорелло! қойылымы 2016 жылғы 4 қыркүйекте Бродвейден тыс, Шығыс 13-ші көше театрында ашылды. Боб Мосс режиссерлік еткен қойылымға ара-тұра сын айтылып, 7 қазанға дейін жалғасты. BTG қойылымы алғаш рет 2016 жылғы маусым және шілде айларында Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы "The Unicorn Theatre" театрында көрсетілді.

Қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Фиорелло Х. Ла Гуардияның Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі және одан он жыл өткен соңғы өмірін баяндайды. Нью-Йорк қаласының мэрі ретінде Ла Гуардия Тамани Холлдың беделді саяси машинасына нүкте қою арқылы қала саясатын реформалайды.

Бірінші акт

Қала әкімі Фиорелло Х. Ла Гвардия радиодан комикстер оқып жатыр, себебі газеттер ереуілде. Осылайша, уақыт 1915 жылға өтеді және Ла Гвардиямен сөйлесуді асыға күткен клиенттер толы заң кеңсесіне келеді. Оның заң кеңесшілері көпшілікке, олардың төлем қабілетіне қарамастан, барлығына көмектесетініне сендіреді («Пейіштер жанында»). Фиореллоның хатшысы Мари Дорамен бір дағдарысты талқылайды. Әйелдердің жеңіл көйлекше ереуілшілерінің жетекшісі Теа Альмеригатти тұтқындалды. Ла Гвардия ереуілшілерге көмектесуге уәде береді. Аудандық басшы Бен және оның саяси достары покер ойнап отырғанда («Саясат және покер»), Мари Ла Гвардияны Конгресске үміткер ретінде таныстырады. Олар Таммани Холлдың сыбайлас машинасымен күресуді қалайды. Әйелдер ереуілшілеріне көмектесу кезінде («Әділетсіздік»), Фиорелло Мариді кешкі асқа шақырады, бірақ түрмеден жаңа ғана босатылған Теа келеді. Ол Фиореллоны кешкі асқа стратегия жоспарлау үшін шақырады, ал ол Маримен кездесуін күшін жояды. Мари оның мүлдем қамқорлық танытпауынан өзін ақымақ сезінеді («Маридің заңы»). Келесі жылы Фиорелло Конгресске үміткер болып қанағаттанады, ал Теа оны таныстырады. Фиорелло Таммани Холлдың билігін («The Name's La Guardia!») бұзуға уәде береді. Ла Гвардия сайлауда жеңіске жетеді («Бұзық жеңді»). Бір жылдан кейін Ла Гвардия Әуе күштеріне қабылданып, Теаға үйлену ұсынысын жасайды. Ол және Мари соғысқа аттанғанда қоштасады («Келгенше»). Ла Гвардияның соғыстағы қатысуы монтаждар сериясы түрінде көрсетіледі, сахналанып, фильмге түсіріледі. Соғыс аяқталғаннан кейін Фиорелло үйге қайтып оралады («Үйге қайта»), Мари мен Теа оны күтіп тұрады. Ол Теаға барады, ол үйленуге келіскен. Офис менеджері Моррис Мариді жұбатады.

ІІ акт

1929 жылы Ла Гвардия Теямен үйленгеннен кейін Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына кандидат болады. Тея дәрігерден келген соң, үйге оралғанда, махаббатын білдіреді ("Мен қашан ғашық болдым"). Дора мен оның күйеуі Флойдтың (полициядан зейнеткерлікке шыққан) үйінде Фиореллоның мэрлікке бәсекелес Жимми Уокердің сыбайлас қолдаушылары жиналады. Банда мүшелерінің бірі Фиореллоны көпшілік алдында сөйлегенде өлтіруді жоспарлайды, Дора Мариді жасырын ескертуге асығады. Алайда, Фиореллоның сайлау кампаниясы қиын жағдайға түседі, Бен жұмыстан босатылады және Теяның денсаулығы нашарлап бара жатқанына алаңдайды. Ла Гвардияның митингінде бандистердің оны өлтіру жоспары орындалмайды. Бірақ Тея қайтыс болады, Мари, Моррис және Нил Фиореллоға бұл жаман хабарды жеткізуге мәжбүр болады. Мэр сайлауын Жимми Уокер жеңіп алады. Фиорелло трагедиядан күш алып, кампаниясын жалғастыруға шабыттанады. 1933 жылы Бен мен оның саяси достары тағы да покер ойнап отырады ("Кішкентай қалайы қорап"). Мари келіп, жұмысынан кетіп, алғаш ұсыныс жасаған адамға үйленетінін жариялайды. Ол Бенді Фиореллоға оралып, алдағы мэр сайлауында жеңіске жетуге көмектесуге көндіреді. Содан кейін ол Фиореллоға жеңілуден қорқуын жеңіп, қайтадан сайлауға түсуіне көмектеседі. Ол Беннің көмегімен сайлауға қатысады және Мариден де үйленуді сұрайды. Ол келіседі, соның арқасында Фиорелло қала әкімі болады.

Негізгі мәліметтер мен талдау

Мюзиклде машиналық саясатшылар тобының айналасында бірнеше ән бар. "Саясат және покер" әнінде республикалық машина саясаткерлері покер ойнап тұрып, үмітсіз деп санайтын округтегі конгресске үміткерді таңдауға тырысады және саясатты покермен салыстырады. "Бам жеңді" әнінде Ла Гвардия олардың қолдауысыз сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, осы саясаткерлер бір-бірімен ашуланып сөйлейді. "Шағын қаңқа қорапша" әнінде олар судьяға өз байлықтарын адал үнемдеу әдеттері арқылы тапқандарын түсіндіруге тырысатын Таммани саясаткерлерінің бірнешеуін көзге елестетеді ("Мен сіздің құрметіңіздің тікелей сөйлейтінін көремін / және бұл сәл күдікті көрінеді, мойындаймын, / бірақ мен бір апта бойы түскі ас ішпедім / және ол біртіндеп жиналды, сіздің құрметіңіз./ Сіздің құрметіңіз, біртіндеп"). Сонымен қатар, бон виван мэр Джеймс Дж. "Джимми" Уокер туралы "Джентльмен Джимми" регтайм әні және Мари күйеулер әйелдерімен қалай қарым-қатынас жасауы керек екені туралы "заң" ұсынатын "Маридің заңы" комиксі де бар.

Сыни жауап

The New York Times газетінде жазған пікірінде Брукс Аткинсон: "Бұл қызықты, көңілді және адал. Джерри Бок серпіліспен толы музыка жазды. Ән сөздерін жазған Шелдон Харник әрдайым қызық көңілде болды. Абботт мырзаның шексіз сахналық режиссерлігімен бүкіл қойылым қуатпен жанданады. Актерлер одан да жақсы ойын көрсете алмас еді немесе одан да әдемі дауыста әндей алмас еді." Луи Кальта: "Фиорелло! қаланың соңғы сәттік хиті. Бұл қойылым Нью-Йорк драматургиясын сынлайтын барлық сыншылардан құлшына мақтау алды."

Бастапқы актерлік құрамның альбомы

Фиорелло! мюзиклінің түпнұсқалық дыбыстық жазбасы 1959 жылдың 29 қарашасында Capitol Records компаниясымен, қойылым ашылғаннан кейін алты күн өткен соң жасалып, 14 желтоқсанда жарық көрді. Альбом 1960 жылдың 11 қаңтарында Billboard тізіміндегі ең көп сатылған альбомдардың ішінде дебют жасады, 7-орынға жетіп, 89 апта бойы хит-парадта болды. Ол екі рет CD форматында қайта шығарылды: алғашқысы Capitol компаниясымен, ал кейін EMI-нің Broadway Angel лейблінде (CD #ZDM 7 65023 2) әлдеқайда жақсартылған нұсқада.

Танымал мәдениетте

Телевизиядағы "Ақылсыз адамдар" сериалында Дон Дрейпер мен оның әйелі Бетти "Фиорелло!" қойылымын тамашалайды. Бұл "Шоу" сериалының бірінші маусымындағы бір эпизод.