Кіріспе

Томас Майкл Меньо (27 желтоқсан 1942 – 30 қазан 2014) – 1993 жылдан 2014 жылға дейін Бостон қаласының мэрі болған американдық саясаткер. Ол қаланың ең ұзақ қызмет еткен мэрі болды. 1993 жылы, алдыңғы мэр Реймонд Флинннің (АҚШ-тың Ватикан елшісі болып тағайындалғаннан кейін) отставкасына байланысты үш айға "міндетін атқарушы мэр" ретінде қызмет еткен соң, ол мэр сайланды. Мэр болып тағайындалғанға дейін Меньо Бостон қалалық кеңесінің мүшесі болды және 1993 жылы қалалық кеңестің президенті болып сайланды. "Қалалық механик" атанған Меньо "ұсақ-түйек" мәселелерге назар аударуымен белгілі болды және мэр ретінде өте жоғары халықтық қолдауға ие болды. Оның өкілеттігі кезінде Бостонда жаңа құрылыстардың көптеген жобалары жүзеге асырылды, оның ішінде Теңіз порты ауданы, Дадли алаңының жаңаруы (қазір "Нубиан алаңы" деп аталады) және Фенуэй паркінің маңындағы аумақтың қайта жаңартылуы. Алайда, оның мэрлік кезінде джентрификация салдарынан көптеген тұрғындар ұзақ жылдар бойы тұрған үйлерінен шығып кетті, сондай-ақ Меньоның кейбір құрылыс компанияларына көмектесетіні туралы айыптаулар таралды. Меньо мэр болып тұрған кезде Бостондағы қылмыс деңгейі бұрынғыдан ең төменгі деңгейге жетті және қала АҚШ-тың ең қауіпсіз ірі қалаларының біріне айналды. Меньо сонымен қатар бірқатар экологиялық жобаларды іске қосты. Меньоның өкілеттігінің соңғы жылы қала Бостон марафонындағы жарылысқа ұшырады, бұл ішкі терроризм актісі болды. Меньо Демократиялық партияның либералдық мүшесі болды. Меньо Бостондағы күшті саяси машинаны басқарды және ұлттық саясатта да белсенділік танытты, мысалы, 2002 жылдан 2003 жылға дейін АҚШ мэрлер конференциясының президенті болып қызмет етті, 2004 жылы Демократиялық ұлттық конвентті Бостонға әкелді және Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумбергпен бірлесіп "Мэрлер заңсыз қаруға қарсы" тобын құрды. Мэрлік қызметінен кейін ол Бостон университетінде саяси ғылымның тәжірибелік профессоры болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Бостон университетіндегі қалалық басшылықты зерттейтін "Cities Initiative" орталығының негізін қалаушы және бас директоры болды. Меньоның мэрліктен кейінгі өмірі күтпеген жерден қысқарды, өйткені 2014 жылдың наурыз айында оған емделе алмайтын қатерлі ісік диагнозы қойылды және жеті айдан кейін осы аурудан қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Меньо 1942 жылдың 27 желтоқсанында Бостонның Хайд-Парк ауданындағы Ридвиллде дүниеге келді. Ол Сьюзан мен Карл Меньоның итальян текті ұлы. Оның ата-анасы Хайд-Парктегі үйлерінің бірінші қабатында тұрды. Жастығында итальян-американдық Меньо итальяндықтарға қарсы көзқарасқа тап болды. 1984 жылы Бостон қалалық кеңесінің мүшесі болып жұмыс істеген кезде Меньо Массачусетс университетінің Бостон бөлімшесіне студент болып түсті. 1988 жылдың қаңтарында ол қауымдық жоспарлау мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Меньо 1961 жылы он тоғыз жасында Джозеф Ф. Тимилтимен танысты, ол оның саяси ұстазы болды. Тимилти кейіннен 5-ші округтің шекаралары Меньоны Бостон қалалық кеңесіне сайлауға мүмкіндік беретіндей етіп жасалғанын мәлімдеді. 1983 жылғы Бостон мэр сайлауы қалалық кеңес сайлауымен бірге өтті, және Меньо Мэль Кингке қарағанда Реймонд Флиннді мэрлікке қолдады. Ол 1989 жылдың қарашасында (қарсы кандидат болмады) және 1991 жылдың қарашасында (дауыстардың 82 пайызын алып) қайта сайланды. 1984 жылы Меньо кеңестің жоспарлау және даму комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Ол 1991 жылы құрылған қалалық кеңестің туризм және туристер комитетінің негісқалаушы мүшесі болды. Меньо The Boston Globe газетінің Адриан Уокері "қалалық басқарудың егжей-тегжейін түсіну қабілеті" деп атағандығы үшін мақтау алды, бірақ мэр Флиннге жақындығы үшін де сынға ілікті. Уокер сондай-ақ Меньоның кеңесші ретінде "ұқыптылығымен және егжей-тегжейге назар аударуымен" танымал болғанын жазды. Меньо бұл лауазымға тағайындалмады, бірақ 1987 жылдың қарашасында 87 пайыз дауыспен қайта сайланды. Ол 1986 жылы Саффолк округі шерифіне кандидаттығын қойды, бірақ кейіннен бас тартты. Бұл 11-ші округ Дорчестер ауданынан басталып, Оңтүстік жағалаудағы қалалар арқылы және Плимут округіне дейін созылды. АҚШ Конгресінің қайта бөлінуі Массачусетс штатында 10 конгресс округін қалдырғаннан кейін Доннелли округі жойылды, ал Меньо басқа округтерден келген өкілдерге қарсы күреспеуге шешім қабылдады. Меньо бірнеше ішкі регламенттерге қарсы болды, олардың бірі бір жынысты жұптардың құқықтарын кеңейтетін, соның ішінде 1991 жылғы Отбасыны қорғау туралы заң (ол өзін отбасы ретінде тіркейтін кез келген үй шаруашылығына артықшылықтар беретін). Меньоның презервативтерді таратуды қолдауы мектептерде де таратуға қолдау көрсетуді қамтыды. Меньоның бұрынғы мэр Флиннмен ұзақ жылдық достығы болды. Алайда, Флинн кеңсесін Меньоға тапсыруға дайындалып жатқан кезде олардың қарым-қатынасы біршама шиеленіскенін атап өтті. Олардың арасындағы қақтығыстың бір себебі Меньо билікке келген кезде 100 жаңа полицей офицерін тағайындауға уәде бергеннен кейін Флинн одан бұрын осыны істеп, Меньоны ашуландырды. Кейбіреулер бастапқыда Меньоны кеңсеге "уақытша басшы" ретінде қарады, The Boston Globe газетінен Брайан МакГрори Меньоның әкімдік қызметін бастаған кезде жазғандай, "кейбір адамдар Меньоны уақытша басшы, белгілі бір тұлға, орташа келісімгер деп санайды, ол қалаға үлкен өзгерістер әкермейтін немесе зиян келтірмейтін болады". МакГрори сондай-ақ Меньоның қалалық кеңес әріптестерінің Меньоның қалалық кеңес мүшесі ретінде ерекше заң шығару тәжірибесі болмағанын айтқандарын хабарлады. Әкімдік қызметін атқару кезінде Меньо Бостон мектеп комитетінің бос орнын толтыру үшін Альфреда Харристоны уақытша тағайындады. Харристо мұғалімдермен келісімшартты бекітпеуге дауыс бергеннен кейін Бостон мұғалімдер одағы Меньоның әкімдік өкілеттігін күмәнге түсіріп, оның тағайындауын сотқа шағымдады. Сот талапты қарауға қабылдамады. 1993 жылдың тамызының басында Меньо штатпен грант келісіміне қол қойды, ол қалада материалдарды қайта өңдеу зауытын салуға 3,7 миллион доллар мемлекеттік қаражатты бөлуге мүмкіндік берді. Меньо Бостон портын тазалауға жұмсалатын шығындарды өтеу үшін қаладағы су тарифін тоқтатты. Меньоның бұл қадамы қала тұрғындарының арасында танымал болды, бірақ әкімдік міндетін атқарушының мұндай шешім қабылдауға құқығы бар ма деген сұрақтар туды.

1993 жылғы мэрлік науқаны

Меньо 1993 жылы Бостон қаласының әкімдік сайлауында жеңіске жетіп, әкім болды. Көптеген басқа кандидаттар жарысқа ресми түрде қатысқаннан кейін, ол 1993 жылдың 16 тамызында өзін әкімдікке кандидат ретінде ресми түрде жариялады. Саясаттанушылар оның қызметке келгеннен кейін бірден жасаған бірнеше әрекетін әкімдік лауазымына үміткер болу үшін беделін нығайту деп бағалады. Дегенмен, оның билік мерзімі соңында осыдан да ұзаққа созылды. Меньо 2001 жылы үшінші мерзімге қайта сайланды және "Мен әр ғасырда екі мерзімге қызмет етемін деп уәде бердім" деді. Меньо 2009 жылы бесінші мерзімге сайланды.

Қалалық әкімдік

Меньо Бостон қаласының әкімі болып бес бес толымсыз мерзім қызмет етті, бұл бұрын-соңды болмаған және теңдесі жоқ көрсеткіш. 2013 жылдың 28 наурызында Меньо алтыншы мерзімге қайта сайлануға түспейтінін хабарлады. Меньоның қазасынан кейін, The New York Times газетінің Кэтрин К. Силие жазғандай, Меньо әкімдік қызметін атқарып жүргенде "қазіргі Америка тарихындағы ең сәтті қалалық жаңарулардың біріне" жетекшілік етті.

Саясат

Меньо либерал және демократ болды. 2001 жылғы қала әкімінің жалпы сайлауында Меньо Пегги Дэвис Мулленмен бақ сынасты, ал үшінші үміткер Алтеа Гаррисон партиялық емес алғашқы сайлауда іріктеуден өтпеді. Меньо алғашқы сайлауда дауыстардың 73,37%-ын, ал жалпы сайлауда 76,06%-ын жинады. Меньоға Хениганнан қарсы шабуылдар жасалған науқан ұйымдастырылды, ол Меньоны қаланың өмір сүру құнының жоғары болуына және қылмыс деңгейінің өсуіне кінәлады. Алайда, Меньо оның шабуылдарына тікелей жауап бермей, жағдайдан тыс қалды. 2009 жылғы жалпы сайлауда Меньо Сам Юн мен Кевин МакКреа партиялық емес алғашқы сайлауда жеңілгеннен кейін Майкл Ф. Флаэртимен кездесті. 2006 жылдың 25 сәуірінде Меньо мен Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумберг Нью-Йорктегі Грейси Мэншн резиденциясында саммит өткізді, оның нәтижесінде заңсыз қару-жараққа қарсы әкімдер коалициясы құрылды. Коалицияның мақсаты – "заңсыз қаруды көшеден алып тастау арқылы халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету" болды. Меньо осы коалицияның тең төрағасы қызметін атқарып, қызметтен кеткенге дейін солай болды. Бастапқы топқа 15 әкім кірді; олар 2006 жылдың соңына дейін мүшелер санын 50-ге жеткізу мақсатындағы қағидалар жинағын жазып, қол қойды. Бұл мақсат мерзімінен алты ай бұрын орындалды және қазіргі кезде 900-ден астам әкімді қамтиды, олардың ішінде екі ірі саяси партиядан және 40 штаттан өкілдер бар. Меньо 2008 жылғы президенттік сайлауда Хиллари Клинтонды қолдады және оның үміткерлігін қолдау үшін 2008 жылғы Нью-Гэмпширдегі Демократиялық партияның президенттік праймерисі алдында өзінің сайлау штабының қызметкерлерін Нью-Гэмпширге жіберді. 2012 жылдың қыркүйегінде ол Массачусетс штатында өткен АҚШ Сенатының сайлауында демократ үміткері Элизабет Уорренды қолдады.

Салықтық мәселелер

Меньоның өкілеттік мерзімі бойында Бостон қаласы операциялық табысқа ие болды. Бұл Moody's Investors Service және Standard & Poor's компанияларын Меньоның қала әкімі қызметі кезеңінде қала облигацияларының рейтингін тоғыз рет арттыруға ықпал етті. Ол сондай-ақ абортты мемлекеттік қаржыландыруды қолдады. Меньо геилердің құқықтарын жақтады. 1993 жылы қала әкімі болып сайланған кезде Меньо геи және лесбиян жұптарына күтуші ата-ана рөліндегі міндеттерді орындауға рұқсат беруді бұрыннан қолдаған болатын. Ол АҚШ-тағы муниципалдық қызметкерлердің бір жынысты серіктестеріне мұндай жеңілдіктерді берген алғашқы әкімдердің бірі болды. Бір кезде Меньо гейлерді қатыстырмағаны үшін Оңтүстік Бостонның Сент-Патрик күні шеруіне қатысудан бас тартты. Меньо қала әкімі ретінде компанияның қалада мейрамхана ашуына тосқауыл қоюға өзінің мүмкіндігі шектеулі екенін айтса да, олардың қаладағы бизнесіне қарсы екенін мәлімдеді.

Қалалық даму

Меньоның өкілеттік мерзімінде қаланың кеңсе және тұрғын үй кеңістігінің жалпы шаршы метрлік көлемі 11%-ға өсті, ал 80 миллион шаршы фут құрылыс салынды. Меньо жиі "жақсы көретіндерге" көмектеседі деп айыпталатын сынға ұшырады. Меньоның өкілеттік мерзімінде жаңа, қымбат тұрғын үйлердің миллиондаған долларлық ағыны джентрификацияға (gentrification) әкеп соқты, бұл ұзақ жылдар бойы тұрған тұрғындарды аудандарынан шығаруға теріс әсер етті. Меньо Бостон қаласының аудандарын дамытуға, қызметтерді аудандар бойынша ұйымдастыруға және әр ауданда қаланың елшісі ретінде жұмыс істейтін аудан үйлестірушілерін тағайындауға белсенділік танытты, өйткені ол дамудың әр ауданда болуы керек деп сенді. 2001 жылы Governing журналы Меньо мэрін Бостон қаласындағы тиімді аудан дамытуы үшін «Жылдың мемлекеттік қызметкері» деп атады. Бұл модель тиімділігінің арқасында басқа қалаларға да тарады. Меньо Оңтүстік Бостондағы Теңіз порты ауданының дамуын бақылады.

Меньо Бостон Ред Сокс командасының иелерімен және Массачусетс штатымен Фенуэй паркінің жанында жаңа бейсбол стадионы салу үшін мемлекеттік қаражатты бөлу туралы келісімге келуге қатысты. Алайда, Бостон қалалық кеңесі келісімді мақұлдамады, нәтижесінде қолданыстағы Фенуэй паркі жаңартылды. Меньо мектеп күндерін ұзарту әрекеті сәтсіз аяқталды, Бостон мұғалімдер одағы қарсылық көрсетті. Дегенмен, 2009 жылы Меньо чартерлік мектептерді қолдады, олардың сапалы мұғалімдерді тартуға, оқушылардың қажеттіліктеріне сәйкес сабақтарды ұйымдастыруға және жұмыс орнындағы икемді ережелерді орнатуға қабілеттілігін жоғары бағалады. Меньо «Бостон кереметі» кезінде билікке келді, бұл полиция, шіркеулер және аудандық ұйымдардың бірлескен күш-жігері болатын, жастар арасындағы зорлық-зомбылықты азайтуға жұмыстанған табысты жоба. Бұл қаладағы кісі өлтіру көрсеткішінің төмендеуіне ықпал етті. Оның биліктегі соңғы жылы Бостон марафонында жарылыс болды. Меньо, шабуыл кезінде аяғының сынуына байланысты ауруханада жатқан (оны коляскаға отырғызды), оқиғадан кейін қатысу үшін ауруханадан шықты. 2011 жылдың сәуір айында, семіздікпен күресу мақсатында Меньо муниципалдық ғимараттарда және қала демеушілік ететін іс-шараларда қантты сусындардың жарнамалауын және сатуын тыйым салды.

Қоршаған орта мәселелері

2008 жылы Popular Science журналы Бостонды АҚШ-тың ең жасыл қалаларының үшіншісі деп таныды. Алдыңғы он жылда қалада көбірек ағаш отырғызу, бір арналы қайта өңдеу, қаланың күн энергиясы қуатын арттыру, баламалы энергияға инвестиция салу және велосипедпен жүру саласында жаңа бастамалар іске асырылды. Ең инновациялық идеялардың бірі – LEED стандарттарына сәйкес "жасыл" болуын талап ететін, ірі жеке құрылысқа арналған жасыл ғимараттарды аймақтау. Бостон – экологиялық таза құрылысты қамтамасыз ету үшін құрылыс кодексін қайта қараған алғашқы қала. Меньо АҚШ мэрлерінің "Жасыл мектептер" альянсының негісқалаушы мүшесі болды. Меньо басшылығымен Бостон АҚШ-тағы алғашқы ірі қала болып, аймақтау кодексіне жасыл құрылыс стандарттарын енгізді. Бостон аймақтау кодексін өзгертіп, 50 000 шаршы футтан асатын жеке құрылыстың АҚШ Жасыл құрылыс кеңесінің LEED стандарттарына сәйкес келуін міндеттеді.

Қоғамдық имидж

Меньоның танымалдылығы жоғары болды. Меньоның тұрақты танымалдылығы оған "Өмір бойы қала әкімі" деген әдемі лақап есімді сыйлады. 2012 жылдың шілдесінде Меньоның 82% бекіту көрсеткіші бар екені хабарланды. Меньо қоғамдық шараларға, мысалы, шерулер мен қоғамдық жиналыстарға қатысты. Өзінің "қалалық механик" атымен танымал болған, тіпті өзін осылай атаған Меньо, "маңызды мәселелерге" баса назар аударуымен белгілі болды. "Қалалық механик" лақап атының оң және теріс жақтары болды. Ол саяси ғылым профессоры Грэхам Уилсонмен бірлесіп, университеттегі қалалық басшылықты зерттеу орталығы – "Қалалар бойынша бастама" (IOC) құрды. IOC-тің негізін қалаушы және бірлескен директоры ретінде Мэр Меньо қалаларды зерттеудің академиялық саласы мен қалалық басқарудың практикалық тәжірибесі арасындағы алшақтықты қысқартуға көмектесті. Бұл конференциялар, семинарлар және спикерлер сериясын ұйымдастыру арқылы; BU оқытушылары мен студенттеріне зерттеу қаржыландыруды ұсыну арқылы; және жергілікті басқаруға қызығушылық танытқан студенттерге стипендия беру арқылы іске асырылды. Мэр Меньо басшылығымен IOC өзінің флагмандық зерттеу жобасын – жақында қайта жаңартылған Меньоның мэрлерді сараптауы жобасын жасады, бұл американдық мэрлердің жалғыз ұлттық өкілдігі бар сараптауы. Бұл сараптау Америка қалаларының басшылары алдында тұрған ең маңызды мәселелер мен мүмкіндіктерді жыл сайынғы зерттеу ретінде қарастырады.

Сөйлеу қателері

Мэр Меньино өзінің ерекше дауысы, қалың Бостондық акценті және сөйлеу қателерімен танымал болды, олардың кейбіреулері сөздердің орнын ауыстыру (малапропизмдер) еді. Мұндағы мысалдарға сөздерді алмастыру, сөздерден әріптерді жою және сөздерге әріптер қосу (эпентезис) жатады, яғни тиісінше, толық сөздер қажетті сөздің орнына қолданылады; сөздің бір бөлігі жойылады; және қажетті сөздің ішіне әріптер қосылады. Осы әртүрлі қателіктердің нәтижесінде кейбір комментаторлар (мысалы, консервативті радио бағдарламасының жүргізушісі және жазушы Хоуи Карр) мэрді "Мамблс Меньино" немесе "Мэр Мамблс" деп атады. Оның сөйлеу қателерінің бір мысалы – Бостон қаласындағы тұрақ тапшылығын "мойнымдағы Алкатраз" (оның орнына, мойнымдағы альбатрос) деп айтуы, бұл сөздерді алмастыру қатесі. Меньиноның сөздерді таңдауына байланысты дау тудырған жағдай 2013 жылғы 28 тамыздағы New York Times журналындағы сұхбатында болды. Меньино қала басшыларының белсенсіздігіне сілтеме жасап, Детройтті жарып, барлығын бастапқы нүктеден қайта құруға болатынын айтты. Детройт мэрі (бір кезде Бостон Селтикс командасының ойыншысы болған) Дэйв Бинг оның сөз таңдауына күмән білдірді: "Жқында қасіретті бомбалау шабуылына ұшыраған қаланың мэрі одан да сезімтал болуы керек еді және "жарып салу" деген сөзді қолданбауы керек еді". Бұл пікірлер Бостон марафонындағы жарыстан кейін төрт айдан астам уақыт өткен соң айтылды. Меньино 4 қыркүйекте кешірім сұрады.

Жеке өмір

Меньо Анжела Фалетрамен 1963 жылы Рослинделдегі теннис кортында, жанындағы корттарда ойнап жүргенде танысты. Олар үш жылдан кейін үйленді және Хайд-паркке көшіп, ол қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Олардың Сьюзан және Томас кіші есімді екі баласы және алты немересі болды. Меньо қала әкімі қызметін атқарып жүргенде бірнеше рет ауруханаға түсті. Ол іш ауруы мен ішек қабынуынан емделді, сондай-ақ 1995 және 1997 жылдары бүйрек тастарынан да емделді. 2003 жылы Меньо Бриггем және Әйелдер ауруханасында сирек кездесетін саркоманы (DFSP) жою үшін операция жасады. Ісік таралмады және қала әкімі бірнеше күннен кейін жұмысына қайта оралды. 2004 жылы оған Крон ауруы диагнозы қойылды, бұл оның үнемі қайталап тұратын ішек проблемаларына себеп болғанын түсіндірді. Бұл жағдай қабынуға қарсы дәрілермен өмір бойы емделуді және диетасын қатаң бақылауды талап етті.