Кіріспе

Сингапурдағы жасырын қауіпсіздік операциясы

«Спектр» операциясы, сондай-ақ 1987 жылғы «Марксистік құйрық» деп те белгілі, 1987 жылдың 21 мамырында Сингапурда өткен жасырын антикоммунистік қауіпсіздік операциясының кодовое атауы. Сингапурдың Ішкі қауіпсіздік заңына сәйкес, он алты адам «коммунистік біріккен майдан тактикасын қолдана отырып, Сингапурдың қолданыстағы әлеуметтік және саяси жүйесін құлатпақ болған марксистік құйрыққа» қатысқан деген айыппен сотсыз ұсталды және қамауға алынды. 1987 жылдың 20 маусымында тағы алты адам ұсталды, осылайша қамауға алынғандардың жалпы саны 22-ге жетті. Көптеген ағылшын тілінде білім алған топқа католик шіркеуінің қарапайым қызметкерлері, әлеуметтік жұмыскерлер, шетелде білім алған түлектер, театр өнерпаздары мен мамандар кірді. Сингапур үкіметінің мәлімдемесіне сәйкес, «Спектр» операциясы «коммунистік проблеманы бастапқы сатысында тоқтату» үшін жүргізілді. Аталған марксистік құйрықтың артында 1976 жылдан бері Лондонда де-факто жер аударылған Сингапур университетінің студенттік одағының бұрынғы президенті Тан Ва Пиоу тұрды. Оның Сингапурдағы «негізгі адамы» – Әділет және бейбітшілік комиссиясындағы Католик шіркеуінің толық уақытты қызметкері Винсент Ченг Ким Чуан болды. Ченгтің рөлі Сингапурдағы католик шіркеуін «жасырын қамтылған орын» ретінде пайдалану болып саналды, ол заңгерлер қоғамы, оппозициялық Жұмысшы партиясы және әртүрлі студенттік ұйымдар сияқты ықпалды топтардың енуін ұйымдастыруға арналған. Бұл топтардың үкіметпен ашық қақтығысқа түсуі күтілді. 1987 жылдың желтоқсанына дейін Ченгтен басқа барлық ұсталғандар босатылды. Алайда, 1988 жылдың сәуірінде босатылған ұсталғандардың тоғызы үкімет тарапынан ұстау кезінде жасалған қатыгездік пен азаптауды айыптап, бірлескен мәлімдеме жасады. Олар сондай-ақ кез келген құйрыққа қатысқандарын жоққа шығарды және олардың мойындау жасауына қысым көрсетілгенін мәлімдеді. Тоғыздың сегізі қайтадан ұсталды және екінші рет қамауға алынды. Олар баспасөз мәлімдемесінде айтқандарын жоққа шығарып, заңмен бекітілген мәлімдемелерге қол қойғаннан кейін босатылды. Бұл айыптамалардың шындығы күмәнді және анықталмаған. Тарихшылар Мэри Тернбулл мен Майкл Д. Барр бұл құйрықтың «миф» және «қиялға толы әңгіме» болуы мүмкін екенін айтты, сондай-ақ тұтқындаулардың саяси себептермен жасалғанын мәлімдеді. 2001 жылдың 14 желтоқсанында «The Straits Times» газетіне берген сұхбатында сол кездегі мемлекеттік аға министр Тарман Шанмугаратнам «мен мемлекеттік барлау қызметіне қол жеткізе алмасам да, мен оларды білгенімше, көптеген адамдар әлеуметтік белсенділер болған, бірақ жүйеге қарсы шығуға тырысқан жоқ» деді. Дегенмен, Халықтық әрекет партиясы (ХАП) үкіметі бұрынғы ұсталғандардың «саяси нанымдары үшін емес, ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін бүлікшіл әрекеттерге қатысқандықтары үшін» ұсталғанын қатаң түрде айтты.

Марксистік сөз байласу

1987 жылғы 21 мамырда Ішкі қауіпсіздік департаменті таңертеңгі шабуылда 16 адамды қамауға алды. Олар – Винсент Чен Ким Чуан, Тео Со Лунг, Кевин Десмонд де Соуза, Вонг Сок Йе, Тан Лэй Ли, Нг Би Ленг, Дженни Чин Лай Чинг, Кеннет Цанг Чи Сенг, Чун Лай Мей, Мах Ли Лин, Лоу Ит Ленг, Тан Ти Сенг, Тереза Лим Ли Кок, Тан Фонг Хар, Чья Буон Тай, Тай Хонг Сенг және Уильям Яп Хон Нгян. Келесі екі айда Сингапурдың бас газеті «Стрейтс Таймс» Ішкі істер министрлігі «марксистік құйрық» деп сипаттаған «Сингапурдың қолданыстағы үкімет жүйесін құлатпақ болып, билікті басып алу» туралы көптеген мақалалар жариялады. Газет мәлімдегендей, құйрыққа қатысушылар – «католик шіркеуі мен діни ұйымдарды пайдалана отырып, дәстүрлі Малайя Коммунистік партиясы (CPM) тактикасын жаңа тәсілдермен және әдістермен күшейтетін, жаңаша коммунистік идеология ұстанушылар» еді.

Католик шіркеуі мен мемлекет

Марксистік істі алға жылжыту үшін Ченг қолданған деп үкімет атаған католиктік ұйымдардың ішінде Әділет және бейбітшілік комиссиясы (Ченг оның атқарушы хатшысы болды), Сингапур студенттік христиан қозғалысы, жас христиан жұмысшылар қозғалысы және Сингапурда жұмыс істейтін шетелдік жұмысшылар мен үй қызметкерлеріне көмектесетін католиктік әл-ауқат орталығы бар еді. Үкімет сондай-ақ тұтқындардың филиппиндық солшылдармен, бостандық теологиясын қолдаушылармен, сондай-ақ Шри-Ланка сепаратистерімен байланысы болғанын мәлімдеді. Бірнеше мүшелер мен күдіктілер Шри-Ланканың террористік ұйымы – Тамил Илам Азат ету ұйымында оқытылған. Әсіресе Чунг Лай Мэйге қатысты бірнеше суреттер жарияланды, онда ол қару ұстап тұрғаны және әскери жаттығуларға қатысқаны көрсетілген. Құжаттар мен куәгерлердің сөзіне сүйенсек, олардың бірнешесі марксистік байланысы бар немесе террористік ұйымдармен байланысты топтардан қару қолдану және әскери дайындық курстарынан өтті.

Бастапқы реакция

Қамауға алынғаннан кейін Сингапурдағы католик шіркеуінің басшысы архиепископ Грегори Йонг, өзінің дін қызметкерлерімен бірлесіп, толық уақытпен жұмыс істейтін төрт шіркеу қызметкері мен алты еріктіге қолдау білдіретін бірлескен мәлімдеме жасады. Онда сондай-ақ, "католик шіркеуі әділеттілік мәселелеріндегі өз ілімін, әлеуметтік, экономикалық және саяси мәселелерге қатысты тарату миссиясын жалғастыруы керек" делінген. Бірлескен мәлімдеме және шіркеу қызметкерлерін қолдаған пастырлық хат 1987 жылғы 31 мамырда барлық католик шіркеулерінде оқылды. Шіркеу тұтқындар мен олардың отбасылары үшін арнайы қызмет өткізді. Бұл шаралардың бәрі шіркеу мен үкімет арасындағы жағдайды шиеленістірді.

Ли Куан Юмен кездесу

1987 жылдың 2 маусымында премьер-министр Ли Куан Ю архиепископ Грегори Йонгпен, сондай-ақ Ішкі қауіпсіздік департаменті тексерген Католик шіркеуінің тағы тоғыз өкілімен кездесу ұйымдастырды. Ли католик қауымының тұтқындауға реакциясынан алаңдады. Йонг тұтқындалған шіркеу қызметкерлерінің тоғызының құпия коммунистік желіге қатысқандығына дәлел сұрағанда, Ли оны тоқтатты: «Мұндай тәжірибе жоқ, және мен төңкерушілерге сотта оларға қарсы барлық айыпты дәлелдеуді талап ету арқылы немесе соттың қатаң дәлелдеме талаптарына сай келетін куәліктерді ұсыну арқылы жазадан қашуға мүмкіндік бермеймін». Кездесуден кейін өткен баспасөз мәслихатында Йонг Ченге қарсы Ішкі қауіпсіздік департаментінің дәлелдерін қабылдағанын және үкімет оны тұтқындағанда Католик шіркеуіне қарсы ештеңе жасаған жоқ деп сенгенін айтты. Йонг: «Менің ойымша, өзі [Винсент Ченг] шіркеуді пайдаланғанын мойындады, менің үкіметтің мәлімдемесін қабылдауымның басты себебі осы. Осы адамның берген жауабын зерделегеннен кейін, оның бұл сөзін жоққа шығаруға менде мүмкіндік жоқ» деді. Ли үкімет діни сенім еркіндігін сақтайтынын, бірақ дінді төңкерушілік қызметтерге пайдалануға жол бермейтінін атап өтті. Алайда, екі жыл өткен соң, 1989 жылы «Far Eastern Economic Review» газетіне қарсы қозғалған қылмыстық іс барысында сотта сөйлеген сөзінде, отец Йоахим Канг кездесу туралы басқаша айтты. Кездесуге қатысқан католик дін қызметкерлерінің бірі Канг Ли Куан Ю Винсент Ченг пен тұтқындалғандарды «надан жаңа келгендер» деп атағанын, ал Тан Ва Пиоуды «ақылсыз» деп сипаттағанын айтты. Оның орнына Ли назарын төрт дін қызметкеріне аударды: отецтер Эдгар де Соуза, Джозеф Хо, Патрик Го және Гийом Ароткарена. Эдгар Д’Суза «The Catholic News» газетінің редакторы және шіркеудің баспасөз хатшысы болды; Джозеф Хо Әділет және бейбітшілік комиссиясының төрағасы болды; Патрик Гох жас христиан жұмысшыларының қозғалысының ұлттық капелланы және комиссия мүшесі болды; ал Гийом Ароткарена шетелдік жұмысшыларға арналған католик орталығының директоры еді. Ли оларды саяси аренаға араласуы үшін сынады және дін қызметкерлерін «төңкерушілер, марксистер немесе коммунистер» деп санайтынын білдірді, сондай-ақ Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша оларды тұтқындауға үкіметтің толық құқығы бар екенін айтты. Бұл Кангты дін қызметкерлері мен шіркеудің болашағы үшін «қатты алаңдатуға» мәжбүр етті. Канг сондай-ақ, үкіметтің нақты мақсаты 16 тұтқындалған адам емес, төрт дін қызметкері болғандай әсер алғанын айтты.

Кейінгі іс-қимылдар

Баспасөз конференциясынан кейін архиепископ Грегори Йонг бұрынғы ұстанымынан түбірінен өзгеше шаралар қолданды. Ол тұтқындарға шіркеудің қолдау көрсетуіне арналған «Католик жаңалықтарының» соңғы нөмірін кері тартып алды және құпиялықта аталған ұйымдармен байланысы бар төрт дін қызметкерінің отставкасын қабылдады, сондай-ақ оларды уағыз айту қызметінен шеттетуге бұйырды. Ол дін қызметкерлеріне уағыздарда саясат пен дінді араластырмауды және Әділет және бейбітшілік комиссиясын, сондай-ақ шетелдік жұмысшыларға арналған католик орталығын жабуды бұйырды.

Теледидардағы мойындаулар

Түрмеде болған кезінде барлық тұтқындар марксистік жоспарға қатысқандығын мойындады. Олардың көпшілігі теледидарда да мойындау жасады, себебі үкімет Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша сотталмай ұсталғандардың мойындауларын теледидардан көрсетуді қалыпты жағдайға айналдырған еді. Винсент Ченгпен жасалған сұхбат 1987 жылдың 9 маусымында, оның тұтқындалғанына 19 күн өткен соң жарияланды. Ченг екі сағат бойы төрт журналистің марксистік жоспардағы рөлі туралы сұрақтарына жауап берді. Келесі бірнеше күнде Сингапур баспасөзі сұхбаттан ұзақ үзінділерді жариялады. 1987 жылдың 28 маусымында "Құпияны іздеу" атты екі бөлімді теледокументальдік фильмде басқа тұтқындар олардың заговорда атқарған рөлдері туралы айтты. Тан Лэй Ли мен Тео Со Лунг заңгерлер қоғамын үкіметке қарсылық көрсету үшін қысым көрсету тобы ретінде қарастырғандарын айтты. Вонг Сук Ие "Үшінші сахна" драмалық тобының Сингапурдың әлеуметтік және саяси жүйесін жағымсыз бейнелеу үшін пьесаларды қалай пайдаланғаны туралы айтты. Лоу Ит Ленг, Чунг Лай Мей және Тан Ти Сенг студенттік белсенділіктері туралы әңгімеледі. Тұтқындар Тан Ва Пиоудың 1984 жылғы сайлау кезінде Жұмысшы партиясының үнқағаздарын басып, таратуға көмектесуін талап еткенін айтты. Сайлаудан кейін Кеннет Цанг Чи Сенг пен Тан Ти Сенг партияның ықпалды лауазымдарына көшкен, кейіннен партияның басылымы "The Hammer"-ді өздеріне қаратып, оны үкіметке қарсы пікірлерді тарату және үкіметке қарсы қоғамдық пікірді қалыптастыру үшін пайдаланған. Far Eastern Economic Review, Asiaweek және The Star сияқты Азияның ірі басылымдары оқиғаны жақыннан қадағалап, Сингапур билігінің әрекеттеріне қатысты сынды көзқарас білдірді. 1987 жылғы Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша тұтқындалғандармен байланысты Халықтық әрекет партиясына қарсы шыққан сыртқы ұйымдардың ішінде Халықаралық заңгерлер комиссиясы (ICJ), Amnesty International, Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі және Азия бақылау тобы ерекше көзге түсті. Кейіннен барлық 22 тұтқынды саналы түрде ұсталғандар деп таныды. ICJ Сингапурға миссия да жіберді. 1987 жылдың 12 қазанындағы есебінде тұтқындарға "марксистер" немесе "коммунистер" деп таңба беруді негіздейтін ешқандай дәлел жоқ екендігі; Ішкі қауіпсіздік департаментінің тұтқындарға қатысты әрекеттері "адам құқықтарының айқын және ауыр бұзуы" болып табылады; және "Миссияның есебі бұл тұтқындаулардың нақты себебі Сингапур үкіметінің ішкі оппозицияны және сынды басу екендігі туралы әлемдік пікірді қолдайды" делінген. Бұл мәселе Еуропалық парламенттің назарына да жеткізілді. 1987 жылдың 4 шілдесінде АҚШ Конгресінің 55 мүшесі, олардың ішінде Әділет комиссияларының бірнеше президенттері сот ісін бастауды немесе тұтқындарды босатуды талап ететін хатқа қол қойды. Кездесуде АҚШ, Канада, Жаңа Зеландия және Австралияның сыртқы істер министрлері Сингапур әріптестерінен оқиға туралы түсініктеме сұрады. Жапонияның Ұлттық диетасының он бес депутаты Премьер-министр Ли Куан Юге хат жолдады.

1988 жылғы бірлескен мәлімдеме және қайта тұтқындалу

Винсент Ченгті қоспағанда, барлық тұтқындар 1987 жылдың соңына дейін әртүрлі күндері босатылды. 1988 жылдың 18 сәуірінде бұрынғы тұтқындардың тоғызы баспасөзге бірлескен мәлімдеме жасады. Тэо Со Лунг, Кевин Десмонд де Соуза, Тан Лей Ли, Нг Би Ленг, Уильям Яп Хон Нгян, Кеннет Цанг Чи Сенг, Вонг Сук Йи, Чанг Суан Цзе және Тан Фонг Хар мәлімдемесінде "осы уақытқа дейін қорқынышпен үнсіздік сақтап келгенімен", "үкіметтің үнемі мазақтауы мен шындықты айтуға қоғамдық шақыруы" себеп болғандықтан мәлімдеме жасауға бел буғанын айтты. Мәлімдемеден үзінділер:

Мәлімдеме жарияланғаннан кейін бір күн өткен соң, сол кезде Ұлыбританияда болған Тан Фонг Харды қоспағанда, қол қойғандардың бәрі қайтадан тұтқындалды. Патрик Сунг Квок Кей, Заңгерлер Кеңесінің мүшесі және 1987 жылы бірнеше тұтқынның қорғауын жүзеге асырған адвокаттардың бірі, сол күні тұтқындалды. 1988 жылдың 6 мамырында Teo Soh Lung және Patrick Seong Kwok Kei-ді қорғаған адвокат Фрэнсис Сеу, клиенттерімен кездесуді күтіп отырғанда Ішкі қауіпсіздік департаментінің штаб-пәтерінде Ішкі қауіпсіздік заңы бойынша тұтқындалды. Ол сол күні клиенттері үшін habeas corpus талаптарын беруге тиіс болған. Үкімет оны "шетелдік дипломаттар мен лауазымды тұлғалармен бірлесіп, оппозициялық заңгерлер мен мамандардың парламентке өтуіне қарсы әрекет етуге тырысқандығы" үшін айыптады. Ол заңгерлік мәртебесін саяси үгіт-насихат пен агитация үшін пайдаланғаны да айыпталды. Seow 72 күн қамауда болды және халықаралық адам құқықтары ұйымдарының қысымы нәтижесінде, қозғалыс және байланыс еркіндігіне шектеу қойылып босатылды. Кейін ол Сингапурдан кетіп, АҚШ-та эмиграцияда өмір сүрді, онда Гарвард университетінің Азия зерттеулері кафедрасының қызметкері болды. 2016 жылдың қаңтарында Сео 87 жасында қайтыс болды. Бұрынғы тұтқындардың жаман қарым-қатынас жасады деген шағымдарына жауап ретінде Ішкі істер министрлігі 19 сәуірде Марксистік құлақтандырудың үкімет тарапынан жасалған өтірік екенін және тұтқындарға шабуыл жасалып, азапталған-азапталғанын анықтау үшін тергеу комиссиясы құрылатынын мәлімдеді. Сауда және өнеркәсіп министрі Ли Сянь Лунг "Үкімет тұтқындарға жаман қарым-қатынас жасамайды. Алайда ол мәселенің шындығын анықтау үшін тұтқындарға психологиялық қысым жасайды. Психологиялық қысым тергеу кезінде қолданылмаса, шындық белгілі болмас еді" деді. Кейінірек Ленг Ки округінің депутаты Оу Чин Хок Сингапурлықтардың, әсіресе зиялылардың "тұтқындардың құқықтарын қорғау қажеттігін үнемі айтқанын" мәлімдеді. Қайта тұтқындалған бұрынғы тұтқындар Ішкі қауіпсіздік департаментіне берген алғашқы мәлімдемелерін растайтын декларацияларға қол қойды. Тұтқындардың бесеуі оларға жаман қарым-қатынас жасалмағанын айтты. Винсент Ченг 1990 жылдың маусым айының ортасында үш жылдық қамаудан кейін шартты түрде босатылды. Ол алты шектеу шартын орындауға міндетті болды, оның бірі саяси мақсаттарды жақтаған кез келген қызметке қатыспау немесе араласпау болды. Ішкі істер министрі С.Джайакумар тергеу комиссиясының қажеті жоқ екенін мәлімдеді, өйткені тергеулер бұрынғы тұтқындардың "әділеттік немесе заңдық жолмен өтемалдама іздемегенін, бірақ үкіметтің беделін түсіруге бағытталған саяси үгіт-насихатпен айналысқандарын" көрсетті. Ол сондай-ақ шетелдік баспасөздің тұтқындау туралы жаңалыққа "истериялық" реакция жасағанын, бұл үкімет үшін "көңіл көншітпеді" деді.

Заңға өзгерістер

Тұтқындардың қозғайтын заңдық шағымдары Сингапур үкіметін Конституцияға және Ішкі қауіпсіздік туралы заңға өзгерістер енгізу үшін Парламентке заң жобаларын ұсынуға әкелді, бұл өзгерістер ішкі қауіпсіздік мәселелерінде соттың билігін жойды. 1988 жылғы "Чн Суан Цзе қарсы Ішкі істер министрі" ісінде Апелляциялық соттың шешімімен соттардың акт бойынша қамаудың заңдылығын тексеруге құқығы бар екендігі анықталғанмен, үкімет екі аптадан кейін бұл шешімнің күшін жойып, заңды "Чн Суан Цзе" ісіне дейінгі күйіне қайтаруға ниеттенгенін мәлімдеді. Конституцияға және Ішкі қауіпсіздік туралы заңға өзгерістер енгізуге бағытталған заң жобалары Парламентте шұғыл түрде қаралып, қабылданды және 1989 жылдың 25 қаңтарында күшіне енді. Teo Soh Lung "Teo Soh Lung қарсы Ішкі істер министрі" (1989–1990) және Cheng "Cheng Vincent қарсы Ішкі істер министрі" (1990) істерінде түзетулердің заңдылығын күдік тудырды, бірақ олар сәтті болмады. 1989 және 1990 жылдары Жоғарғы сот және Апелляциялық сот түзетулердің күшін мойындады, ал Апелляциялық сот Парламенттің уақытты 1971 жылға кері бұрғанын, сондықтан ұстауға объективті негіздер бар-жоғын қарастыру мүмкін емес екенін мәлімдеді. Қазіргі таңда Конституцияның 149-бабы Ішкі қауіпсіздік туралы заңды конституцияға қайшы емес деп сақтайды. Сингапурдың ұлттық қауіпсіздігіне қатысты мәселелерде тек жергілікті соттар ғана қатысуы тиіс деген үкіметтің талабына байланысты Ұлыбританияның Жеке кеңесіне шағымдану құқығы да жойылды.

Шетелдік БАҚ-тың газеттері

"Дау Джонс" компаниясының апталық жаңалықтар басылымы "Қашық Шығыс экономикалық шолуы" газетте жарияланып, Сингапур үкіметін ренжіткен "Тұтқындауларға жаңа түсінік" атты марксистік құйрықтар туралы мақаланың нәтижесінде таралымы шектелді. Оның таралымы апта сайын 9 000 данадан 500 данаға дейін төмендетілді. Сонымен қатар, Премьер-министр Ли Куан Ю "Қашық Шығыс экономикалық шолуының" редакторына, тілшісіне және оның жариялануымен байланысты барлық адамдарға қарсы жеке шағымдану ісін бастады. "Time Inc." компаниясына тиесілі "Asiaweek" апталығы да тұтқындаулар туралы мақаласы бойынша үкіметтен келген екі хатты жариялаудан бас тартқаны үшін газетте жарияланды. Журналдың таралымы апта сайын 10 000 данадан 500 данаға дейін азайтылды. "Asiaweek" үкіметке қарсы ұстанымын жұмсартқаннан кейін таралымы 5 000 данаға дейін көтерілді, бірақ оның тұрақты тілшісі Лиза Бейер Гонконгқа ауыстырылмастан бұрын. Бейер 1987 жылғы тұтқындаулар туралы мақалалар жазған. Ол отставкаға кеткеннен кейін "Asiaweek" журналының апталық таралымы 7 500 данаға дейін өсті.

Марксистік заговор туралы көзқарастар

Көптеген саяси комментаторлар, ғалымдар және Сингапурдың билік елітасының өкілдері бұл құпия жоспардың бар екендігіне күмәнді қарады. Британдық тарихшы Мэри Тернбулл «Анықталған марксистік құпия жоспар мен Бостандық теологиясының қаупі – аңызға айналды» деп жазды. 1992 жылы Ұлттық даму министрі С. Дханабалан 1987 жылғы марксистік құпия жоспарға қатысты үкіметтің әрекеттеріне келіспегендіктен, кабинеттен кетті. Гох: «Сол кезде, қолда бар ақпарат бойынша, ол біздің қабылдаған шешімімізге толыққанды келіспеді, ол өзін ыңғайсыз сезінді және болашақта мұндай жағдайлар қайта орын алуы мүмкін деп ойлады. Сондықтан ол өзін ыңғайсыз сезінгендіктен, кабинеттен кетуі керек деп шешті. Мен оның пікірін құрметтеймін», – деді. Кейін Бас прокурор болып тағайындалған заң оқытушысы Уолтер Вун 1991 жылы The Straits Times газетіне берген сұхбатында: «Меніңше, үкіметтің дәлелдері әлі де толыққанды расталмаған. Олардың ұсынған материалдарына қарағанда, оларды «қызыл» деп айта алмаймын. Менің ойымша, көптеген адамдар күмәндануда», – деді. Премьер-министр Ли Куан Ю тұтқындалғандардың марксистік құпия жоспарға қатысы бар екеніне сенбегенін көрсететін мәліметтер бар. 1987 жылғы 2 маусымда сағат 15:00-де Ли мен католик шіркеуінің басшылары арасында өткен жеке кездесуде Ішкі қауіпсіздік департаментінің жасаған жазбаларына сәйкес, Ли «Винсент Ченг пен оның тобына қызығушылық танытпағанын», «Тан Вах Пиоудың басшылыққа ие екеніне сенбегенін» және тұтқындалғандарды «жақсылық жасауға тырысқан, кедейлер мен мүліктен айырылғандарға көмектескісі келген жандар» деп санағанын айтты. Сол кездегі кездесуге қатысқан католик дін қызметкері Жоахим Кангтың сөзіне қарағанда, Ли Винсент Ченг пен басқаларын «тәжірибесіз жаңа келгендер» деп атады және Тан Ва Пиоуды «надан» деп сипаттады. Наразылық акциясы кезінде Уэм МРТ вагонының панеліне екі А4 қағазын жапсырды, бұл үшін оған рұқсатсыз митинг ұйымдастырғанымен бірге, заңсыз әрекет жасағаны үшін айыппұл салынды.