Кіріспе
Тәкерлеу (немесе тукерлизм) – әңгімеде біреудің есімін ішкі әзіл ретінде пайдалану. Бұл термин американдық ғылыми-фантастика жазушысы, жанкүйер және фанзин редакторы Уилсон Таккерден шыққан. Ол өзінің әңгімелеріндегі екінші дәрежелі кейіпкерлерге достарының есімдерін қолдануды қалыпты жағдайға жеткізген. Мысалы, Таккер «Ұзақ үнсіздік» романында кейіпкерді Ли Хоффманның құрметіне, ал «Жабайы талантта» Уолт Уиллистің есімімен атаған. Көбінесе тәкерлеу «эпизодтық рөлдерге» (екінші дәрежелі кейіпкерлерге) қолданылады, бұл авторға дос немесе құрметті әріптесіне құрмет көрсету мүмкіндігін береді. Дегенмен, кейде автор досының атын, сипаттамасын немесе оның ерекше белгілерін басты кейіпкерге қосады, ал кейбір романдардағы кейіпкерлердің барлығы автор танитын достары, әріптестері немесе белгілі тұлғаларды бейнелейді. Мұндай жағдайда тәкерлеу «кілт романы» деңгейіне жете алады. Тәкерлеу көбінесе ишара жасап, түсіністік білдіру үшін қолданылады: есімдері немесе сыртқы келбеті күдікті түрде ұқсас кейіпкерлер. Оны көркем әдебиетке нақты адамдарды тікелей енгізумен шатастырмау керек, мұндай туындылар негізгі мазмұны болған жағдайда, әдетте тарихи көркем әдебиет деп аталады.
Tuckerization (or tuckerism) is the act of using a person's name in an original story as an in joke. The term is derived from Wilson Tucker, a pioneering American science fiction writer, fan and fanzine editor, who made a practice of using his friends' names for minor characters in his stories. For example, Tucker named a character after Lee Hoffman in his novel The Long Loud Silence, and after Walt Willis in Wild Talent. In most cases, tuckerization is used for "bit parts" (minor characters), an opportunity for the author to create an homage to a friend or respected colleague. However, an author sometimes attaches a friend's name, description, or identifiable characteristics to a major character, and in some novels, nearly all characters represent friends, colleagues, or prominent persons the author knows. When that happens, tuckerization can rise to the level of a roman à clef. Tuckerization is generally for wink and nod homages: characters with suspiciously similar names or features. It should not be confused with the direct inclusion of real people in fiction, a form of story that is usually called biographical fiction when it is the main focus.
Белгілі мысалдар
Х. П. Лавкрафтпен таныс Роберт Блох 1935 жылғы қыркүйекте «Шикіреңкілер» журналында «Жұлдыздардағы шатасушы» деген туындысын жариялады. Ондағы аты-жөні айтылмаған, өліміне қадарлы болған басты кейіпкері Лавкрафтқа ұқсас, керемет фантастика жазатын автор. Лавкрафттың «Қараңғылықтағы аңшысы» 1936 жылғы желтоқсанда «Сырлы әңгімелер» журналында жарық көрді. Онда Блохтың Милуокидегі мекенжайын бөлісетін Роберт Харрисон Блейк таныстырылады, ол да сол сияқты қорқынышты жағдайда қаза табады. Лавкрафт қайтыс болғаннан кейін Блох үшінші әңгімесін жазды, ол «Шатырдан көлеңке» (1950) деп аталды, онда алғашқы екі әңгіменің оқиғасы одан әрі зерттеледі. Эвелин Уо романдарының кейіпкерлері абсурдты, ақылға сыймайтын немесе адал емес, Кратвелл есімді, ол Уо студент кезінде Гертфорд колледжінің деканы және оның жетекшісі, стипендияның талаптарын орындауға Уоны көндіруге тырысқан. 1939 жылы Кратвелл психикалық күйзеліске ұшырап, 1941 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана оның есімі Уоның туындыларынан жоғалып кетті. «Өлімге қарсы лигаға» дейінгі романдарының кейіпкерлерінде Кингсли Амис «Fortune Press» баспасынан Р. А. Катонды еске алды, ол Амистің алғашқы өлеңдер жинағы «Жарқын қарашаны» шығарды, бірақ Амис пікірінше, оны тиісті деңгейде насихаттамады. Вауға қарағанда мейірімдірек, «Анти-Өлім Лигасында» Катон қайтыс болады және оның есімі Амистің жұмысынан мүлдем жоғалады. Гарри Харрисонның «Жұлдыздарға» романындағы кейіпкер: «Сведер» кемесіне командалық ететін ескі Лундвалл он жыл бұрын зейнетке шығуы керек еді, бірақ ол әлі де ең жақсысы». Сэм Лундвалл – белгілі швед ғылыми-фантастика баспашысы және жазушысы, сондай-ақ Харрисонның қызының куәсі, ал «Sverige» – швед тілінде Швеция деген сөз. Тюкерлеу – бұл адамның кейіпкерін немесе жеке ерекшеліктерін жаңа есіммен әзіл ретінде пайдалану, мысалы, С. М. Стирлингтің «Уақыт теңізіндегі арал» трилогиясындағы Иан Арнштейн, ол оның жақын досы Гарри Тюртлдоуфтың үлгісі бойынша жасалған, бірақ басқа тарихтағы Тюртлдоуф. Мэри Джейн, оның есімімен Бастер Браунның сүйіктісі Мэри Джейн аяқ киім стиліне берілген, Ричард Фелтон Оуткольдтың сол есімді қызынан шабыттандырылған. Оутколттың және оның қызының сөздері бойынша, ол Бастер Браунның комиксінде өмірден алынған жалғыз кейіпкер болды, бірақ «Ол Оутколттың әйеліне ұқсады». Ларри Нивен мен Джерри Пурнелл туындыларындағы кейіпкерлердің көпшілігі авторлардың таныстарынан құралған. «Inferno» романында басты кейіпкер кездесетін адамдардың жартысы атақты тұлғалар, ал «Fallen Angels» романында «періштелерді» (астронавттарды) орбитаға қайтаруға көмектесетіндердің барлығы дерлік белгілі жанкүйер (Дженни Траут = фолк әншісі, жазушы және саяси белсенді Лесли Фиш), Нивен мен Пурнеллдің досы (Дэн Форрестер = Дэн Алдерсон) немесе кітапта көріну құқығы үшін (жанкүйерлік қайырымдылық қорына сыйлық беру арқылы) төлеген адамдар. Бұл жағдайда бірінші және екінші санаттар нағыз тюкерлеу емес. Фиона Келлеган, ғылыми-фантастикалық сыншы, ол туралы жазған авторлар бірнеше рет тюкерлеуге ұшырады: Джон Кесселдің «Corrupting Dr. Nice», Шон Стюарттың «Galveston», Дуглас Э. Винтердің «Run», екі рет Роберт Дж. Сойердің «WWW Трилогиясында» (бір рет қыздық атымен «Фихан» және бір рет өзінің нақты есімімен) және Пол Ди Филиппоның «Spondulix» романдарында. Британдық ғылыми-фантастикалық жазушы Саймон Р. Грин «Ansible» журналының редакторы Дэвид Лэнгфордты түрлі қорқынышты жағдайларда өлтіріп, «Ansible» журналына соңғы өлтіру туралы қуанышпен хабарлайды. Сол сияқты, ғылыми фантастика жанкүйері Джо Бакли, ол Baen Books басылымдары туралы егжей-тегжейлі ақпарат беруге арналған веб-сайтты ұстайды, бірнеше Baen авторлары, соның ішінде Эрик Флинт және Дэвид Вебер, түрлі жағымсыз өлімдерден қайтыс болды. Вебер сонымен қатар Флинт, Тимоти Захн және Жордин Каре сияқты басқа да жанкүйерлер мен авторларды жамандады, тіпті Чаттанугадағы ғылыми фантастика жанкүйерлерінен құралған жүректер жинағы бар бір кішкентай ғарыш кемесін ұшырды. Ғылыми фантастика әлемінен тыс жердегі тюкерлеудің бір көрнекті мысалы – 1997 жылғы «Good Will Hunting» фильмі. Фильмнің басты әйел кейіпкері Скайлар деп аталады, бұл фильмнің авторы және жұлдызы Мэтт Деймонның колледждегі досы Скайлар Сатенштейннің құрметіне (кейін Metallica барабаншысы Ларс Ульрихке үйленген). Мэтт Гронинг Симпсон отбасының мүшелеріне (Барттан басқа) ата-анасы мен әпкелерінің есімдерін берді. Анимация әлемінде Трей Паркер мен Мэтт Стоун Рэнди мен Шэрон Маршты, Джеральд пен Шила Брофловскиді ата-аналарының есімдерімен, Лиан Картманды Паркердің бұрынғы қалыңдығы Лианна Адамоның есімімен атады. Паркер «Лиан» есімін студент кезінде түсірген «Cannibal! The Musical» фильміндегі Альфред Пакердің адал жотасы үшін де қолданған.
featured characters named Caton, after R. A. Caton of the Fortune Press, who published Amis's first book of poems, Bright November, but did not promote it properly, in Amis's view. More mercifully than Waugh, in The Anti Death League, Caton dies and his name disappears from Amis's work. Harry Harrison's To the Stars character: "Old Lundwall, who commands the Sverige, should have retired a decade ago, but he is still the best there is." Sam J Lundwall is a well known Swedish science fiction publisher and writer, as well as the godfather of Harrison's daughter, and Sverige is the Swedish word for Sweden. A tuckerization can also be the use of a person's character or personal attributes with a new name as an in joke, such as Ian Arnstein in S. M. Stirling's Island in the Sea of Time trilogy, clearly modeled on his good friend Harry Turtledove, albeit an alternate history Turtledove. Mary Jane, after whom Buster Brown's sweetheart from the Mary Jane shoe style was named, was inspired by Richard Felton Outcault's daughter of the same name. In Outcault's and his daughter's own words, she was the only character drawn from life in the Buster Brown strip although "she resembled Outcault's wife. Larry Niven and Jerry Pournelle have written works in which nearly all the characters represent people the authors know. In Inferno, about half the people the main character meets are famous people, and in Fallen Angels, nearly everybody who assists the effort to return the "angels" (astronauts) to orbit is either a well known fan (Jenny Trout = filksinger, author, and political activist Leslie Fish), a friend of Niven & Pournelle (Dan Forrester = Dan Alderson), or somebody who paid (through donation to a fan charity) for the privilege of appearing in the book. In this case, the first and second categories are not true tuckerizations, Fiona Kelleghan, a science fiction critic, has been tuckerized a few times by authors whom she wrote about: in Corrupting Dr. Nice by John Kessel, in Galveston by Sean Stewart, in Run by Douglas E. Winter, twice in the WWW Trilogy by Robert J. Sawyer (once as a character under her maiden name, "Feehan", and once as her real world self), and in Spondulix by Paul Di Filippo. The British science fiction writer Simon R. Green repeatedly tuckerizes Ansible editor David Langford by killing him off in various grisly ways and then gleefully notifying Ansible about the latest killing. Similarly, the science fiction fan Joe Buckley, who maintains a website dedicated to detailing information about the publications of Baen Books, has been tuckerized in books by a number of Baen authors, including Eric Flint and David Weber, dying a variety of unpleasant deaths. Weber has also tuckerized various other fans and authors, including Flint, Timothy Zahn, and Jordin Kare, even crewing one small spacecraft with a collection of hearts playing Chattanooga based science fiction fans. One notable example of tuckerization outside the world of science fiction is the 1997 film Good Will Hunting. The female lead of the film is named Skylar in honor of the co writer and star Matt Damon's college girlfriend, Skylar Satenstein (who later married the Metallica drummer Lars Ulrich). Matt Groening named the members of the Simpson family (apart from Bart) after his parents and sisters. Elsewhere in the world of animation, South Park creators Trey Parker and Matt Stone named Randy and Sharon Marsh and Gerald and Sheila Broflovski after their parents, and Liane Cartman after Parker’s ex fiancee Lianne Adamo. Parker had also used the name “Liane” for Alferd Packer’s unfaithful horse in his student film Cannibal! The Musical.
Мұра
Көптеген ғылыми-фантастика авторлары ғылыми-фантастикалық конвенцияларда өздерінің тукерленген кейіптерін аукционға салып, түскен қаражатты қайырымдылыққа бөледі.