Кіріспе
"Ктхулхудың шақыруындағы" ойдан шығарылған жоғалған қала – Р'лие. Бұл қала алғаш рет 1928 жылдың ақпанында "Сырлы әңгімелер" журналында жарияланған Х.П. Лавкрафттың "Ктхулхудың шақыруы" әңгімесінде еске алынған. Р'лие – Тынық мұхитының оңтүстігінде батып қалған қала және Ктхулху деп аталатын құбылыстың түрмесі.
R'lyeh is a fictional lost city that was first mentioned in the H. P. Lovecraft short story "The Call of Cthulhu", first published in Weird Tales in February 1928. R'lyeh is a sunken city in the South Pacific and the prison of the entity called Cthulhu.
Сипаттама
Норвегиялық теңізші Густаф Йохансен, әңгімелердің бірінің баяндаушысы, қаланың кездейсоқ ашылуын былай сипаттайды: "Саз, лай, және шөптесін Циклоптық қасқырлы тас құрылыстардан тұратын жағалау, бұл Жердің ең үлкен қорқынышының айқын көрінісінен басқа ештеңе емес – Р’льехтің қорқынышты мәйіті, біздің сферамыздан тыс өлшемдердің иісімен тоңқан". Әңгімеде сондай-ақ, Ктулху қазір Р’льехта тұтқындалған, бірақ ақырында оралып келеді деген пікір айтылады, оның табынушылары жиі Ph'nglui mglw'nafh Cthulhu R'lyeh wgah'nagl fhtagn деп қайталайды: "Р’льехтағы үйінде өлі Ктулху арман күтіп отыр". Бұл координаттар қаланы нақты Понпе (Понапе) аралынан шамамен орналастырады, ол ойдан шығарылған "Понапе Киелі жазбаларының" орналасқан жері. Екі орын да Тынық мұхитының ең қиын қолжетімді нүктесіне жақын, теңіздің кез келген құрлықтан ең алыс орны.
Мағынасы мен сын-пікірлері
Р'лх-тың ерекшелігі – ерекше архитектурасы, ол Евклидтік емес геометрияға ұқсас, бұл зерттеу мен қашуға кедерілді келтіреді. Бір кезде, экипаждың бір мүшесі "қисық тас өрнегімен аяқсыз көтерілді – әрине, егер ол көлденең болмаса, оны көтерілу деп атауға болар еді – және адамдар ғаламдағы есік қалай осылай зор болуы мүмкін деп ойлады". Евклидтік емес геометрия және Эйнштейннің теориялары Лавкрафттың көптеген әңгімелерінде қорқынышты элементтер ретінде кездеседі. Сыншылар Пол Халперн мен Майкл К. Лабоссьер атап өткендей, ғылым өз шекарасын кеңейтіп, жаңа теориялар арқылы нағыз табиғаттан тыс құбылыстарды қамтудың орнына, күдікті табиғаттан тыс құбылыстар табиғаттың қолданыстағы үлгілері арқылы ғылыми тұрғыдан түсіндіріледі. Осылайша, ғылым табиғаттан тыс құбылысты қабылдамай, оны табиғи құбылыстың бір көрінісі ретінде қарастырады. Лавкрафттың ғылым мен табиғаттан тыс нәрселерге деген тамаша көзқарасы оның әдеттегі әуесқойлық қорқыту әдісін кері қайтаруында көрінеді. Ол ғылым заңдарын табиғаттан тыс жолдармен бұзып, қорқыныш туғызудың орнына, физика мен табиғатқа қатысты жалпыға ортақ түсініктердің (яғни, ескі Ньютондық көзқарастардың) тыныштандыратын қиял екенін көрсету арқылы қорқыныш сезімін туғызады. Керісінше, нағыз ғылыми шындық болып табылатын "жаңа физика" қорқыныштың бастауы болып табылады.
Басқа түсіндірмелер
Алан Мурдың Лавкрафттан шабыттанған комикс кітаптарының мини-сериясы – «Неономикон» және «Провиденс» Ктулху сияқты Евклидтік емес бірлікке лайық түрде, Р’лхей және одан кейін Ктулхудың өзі әлі физикалық жағынан жоқ екенін көрсетеді. Р’лхей және Ктулхудың «өлген түсі» оның орнына Ктулхудың ана құрсағындағы дамуының метафорасы болып табылады – әйел детектив, культшіге айналып, оның ізбасарлары тарапынан тұтқынға алынғанда, еркек Deep One-мен жүкті болған. Антихрист сияқты, Ктулхудың цивилизацияны жою және адамзатты заң үстемдігінен азат ету мақсатындағы сөзсіз «қайта оралуы» оның физикалық дүниеге келуімен басталады.