Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүйек ұны (немесе сүйек ұны) – ұсақ және ірі ұнтақталған жануар сүйектері мен мал сою қалдықтарынан жасалған қоспа. Ол гидроксиапатит түріндегі кальций мен фосфорды моногастриялы малға қосымша тамақ ретінде беру үшін қолданылады. Баяу шығатын органикалық тыңайтқыш ретінде өсімдіктерге фосфор, кальций және аздаған азот мөлшерін жеткізеді.
Nutritional supplement and fertilizer made from ground up bones and entrails
Bone meal (or bonemeal) is a mixture of finely and coarsely ground animal bones and slaughter house waste products. It is used as a dietary supplement to supply calcium and phosphorus to monogastric livestock in the form of hydroxyapatite. As a slow release organic fertilizer, it supplies phosphorus, calcium, and a small amount of nitrogen to plants.
Тамақ қоспасы
Сүйек ұны, әсіресе ет ұны сияқты басқа да ұндармен бірге, мал шаруашылығында диеталық/минералдық қоспа ретінде қолданылады. Сүйек және ет ұны өнімдерін мал азығында тиісінше қолданбау ірі қара малдарда кеңінен танымал "Жұқпалы спонгиформды энцефалопатия" (әдетте "Ақалған сиыр" ауруы деп аталады) таралуына себеп болуы мүмкін. Дұрыс температуралық өңдеу сальмонелламен ластануды азайтуға көмектеседі. Тарихи тұрғысынан сүйек ұны адамдарға кальций қоспасы ретінде қолданылып келген. Зерттеулер көрсеткендей, кальций мен қорғасынның иондық формалары (Ca2+, Pb2+) ұқсас атомдық құрылымға ие, сондықтан сүйектерде қорғасын жиналуы мүмкін. 1970 жылдары американдық актриса Эллисон Хейс ат сүйегінен жасалған, құрамында көп мөлшерде қорғасын бар кальций қоспасымен уланды, бұл EPA-ны импорт ережелерін қатаңдатуға итермеледі. Сонымен қатар, 2013 жылы тауық сүйектерінен жасалған тағамдарға қатысты жүргізілген зерттеулер олардың құрамында мұндағы суға қарағанда әлдеқайда көп қорғасын бар екенін көрсетті.
Bone meal, along with a variety of other meals, especially meat meal, is used as a dietary/mineral supplement for livestock. The improper application of bone and meat meal products in animal nutrition can contribute to the spread of transmissible spongiform encephalopathy, commonly known in cattle as Mad Cow Disease. Proper heat control can reduce salmonella contaminants. Bone meal was historically used as a human dietary calcium supplement. Research has shown that calcium and lead in their ionic forms (Ca2+, Pb2+) have similar atomic structures and so create a potential for accumulation of lead in bones. American actress Allison Hayes was poisoned in the 1970s with a calcium supplement made from horse bone containing high amounts of lead, which moved the EPA to develop more stringent importation rules. Additionally, research conducted on chicken bone broth based foods in 2013 showed they contained an order of magnitude more lead than tap water.
Тыңайтқыш
Сүйек ұны өсімдіктерге фосфор және кальциймен қатар, азоттың аз ғана мөлшерін береді. Сүйек ұнының NPK көрсеткіші әдетте 3–15–0, ал кальцийдің мөлшері шамамен 12% (18% CaO эквиваленті) құрайды, бірақ бұл көрсеткіш бастапқы дереккөзден 1–13–0-ден 3–22–0-ге дейін айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Сүйек ұны суда ерімейтіндіктен, өсімдік сіңіре алуы үшін оны топырақтың қышқылдығы немесе микроорганизмдердің қышқыл өндіру арқылы ыдырату қажет. Колорадо штаты университетінің мәліметінше, ол тек қышқыл топырақта (pH < 7.0) ғана ыдырайды және 1-ден 4 айға дейін бойына сіңірілетін қоректік заттарды шығарады. Либигке дейін ауыл шаруашылығының кеңеюі топырақтың маңызды қоректік заттарын азайтып жіберді. Фермерлер мұңайып, Ватерлоо және Аустерлиц шайқастары сияқты ірі шайқас алаңдарынан сүйектерді жинап, оларды ұрып, топырақты қайта құнарландырған. 19 ғасырдағы Еуропада сүйек ұнының ірі көлемде өндірілуі және халықаралық саудасы ауыл шаруашылығының дамуы үшін өте маңызды деп есептелді.
Bone meal provides phosphorus and calcium to plants, along with a largely inconsequential amount of nitrogen. The N P K rating of bone meal is typically 3–15–0 along with a calcium content of around 12% (18% CaO equiv. ), although it can vary quite a bit depending on the source from 1–13–0 to 3–22–0. As bone meal is water insoluble, it needs to be broken down before the plant can absorb it, either by soil acidity or by microbial activity producing acids. According to the Colorado State University, it can only be broken down in acidic soil (pH < 7.0) and releases its nutrients over a span of 1 to 4 months. Before Liebig, the expansion of agriculture had depleted the soil of essential nutrients. In desperation, farmers collected the bones from major battlefields like the Battle of Waterloo and the Battle of Austerlitz to crush them and refertilize the soil. In 19th century Europe, large scale production and international trade in bone meal was seen as essential for agricultural development.