Кіріспе

Джон Форд пен Эмилио Фернандестің 1947 жылғы фильмі. «Қашқын» – Генри Фонданың басты рөлде ойнаған, Джон Фордтың режиссерлік жұмысы, Грэм Гриннің 1940 жылғы «Күш пен мәртебе» романы негізінде түсірілген 1947 жылғы американдық драмалық фильм. Фильм Мексикада түсірілді.

Сюжет

Аты жоқ және қайшылыққа толы католик діни қызметкері дін тыйым салынған Латын Америкасының аты аталмаған мемлекетінде қашқын болып жүреді. Ол елден қашып кетуге тырысады, бірақ оның әрекеттерін ақылдан безген жергілікті тұрғын және басқа да жағдайлар тоқтатады. Ол өз ауылына қайтады. Тағы бір қашқын, "Эль Гринго" деген лақап атымен танымал, қылмыскер Солтүстік Америка бандиті қалаға жетіп үлгерген. Ақымақ жергілікті тұрғын мен полиция жасағы көп ұзамай олардың ізінен келеді. Мария Долорес, әдемі үнді қызы, ер адамдарға қызмет ететін уақытта діни қызметкер артынан қашып шығады. Діни қызметкер қашқанда бандит "Эль Гринго" жасаққа қарсы атыс-шабыс ұйымдастырып, оларды тоқтатады. Ол жараланады. Діни қызметкер мен Мария Долорес қашып құтылады. Басқа қалада діни қызметкер пана іздейді, бірақ ақылдан безген жергілікті тұрғын оны тауып, "Эль Гринго" өліп бара жатқанын және оған соңғы қасиетті рәсімдерді жасау үшін қайтуы керектігін айтады. Ол өліп барады, бірақ мойындаудан бас тартады. Бұл, әрине, ақылсыз жергілікті тұрғын мен оны ұстап келген аға лейтенанттың құрылған тұзағы еді. Діни қызметкер тұтқындалып, өлім жазасына кесіледі, бірақ оны сатып берген адамды кешіреді. Діни қызметкердің оққа ұштырылуы халықтың терең қайғысына ұласады және билікке діннің адамдардың жүрегінде және санасында бар болғанша жою мүмкін емес екенін көрсетеді. Тіпті полиция лейтенанты да өзінің сенімін мойындайды. Бір шіркеуде бірнеше адам бейбітшілік тілеп дұға оқып жатқанда есік қағылады. Есік алдында тұрған адам өзінің ауылдың жаңа діни қызметкері екенін жариялайды.

Өндіріс

АҚШ және Мексика арасындағы халықаралық бірлесіп түсірілген фильм. "Қашқын" фильмі Таско-де-Аларкон, Чолула, Куернавака және Мексика қаласындағы Чурубуско студиясында түсірілді. Бұл RKO мен Форд Купердің Argosy Pictures компаниясы арасындағы алғашқы ынтымақтастық болды. Келісім бойынша Argosy, RKO таратуға тиіс үш фильмді өндіреді, шығындар мен пайданы тең бөлісіп, шығармашылық бақылауды өздерінде сақтайды. Екі көмекші режиссер мен монтажерді қоспағанда, барлық түсіру тобы мексикалықтардан құралды, Форд олардың Голливудтағы ең жақсыларымен шайқасқандай болғанын айтты. Джон Фордқа мексикалық режиссер Эмилио Фернандес фильмнің атқарушы продюсері ретінде көмектесті. Ол Фордты Долорес дель Рио, Педро Армендарис және оператор Габриэль Фигероамен таныстырды (бұрын Фернандеспен жұмыс істегендер). Фигероаның жұмысы туралы Форд: "Онда қара-ақ көлеңкелермен керемет суреттер көп болды – жарықты күтетінбіз, қазіргідей жарыққа қарамастан түсірмейміз" деді.

Қабылдау

Тег Галлахер өзінің «Джон Форд: Адам және оның фильмдері» (1986) атты кітабында фильм туралы кеңінен талқылаған. Ол «Құқықшы» фильмін және оның Фордтың мансабындағы орнын былайша қорытындылайды: «Мексикаға келген соң Форд сценарийдің көп бөлігін қабылдамай, қиялына ерік беріп, жоғары абстрактілі көркем фильм жасады. «Құқықшы» көп шығынға ұшырады, [жазушы Дадли] Николс пен Форд арасында шиеленіс тудырды және тіпті Фордтың ең жақын жақтастарына да қиындықтар туғызды. Оны тек режиссер өзі ғана тұрақты түрде қорғады. «Мен оған қарап қана ләззаттанамын». «Мен үшін ол өте тамаша». Ал композиция, жарық және монтаж тұрғысынан «Құқықшы» ең тартымды фильмдердің бірі болуы мүмкін». Брет Вуд былай деп жазды: «Форд бүгінде «Тынық адам» (1952), «Тұқымшылар» (1956) немесе «Сары лента киген» (1949) сияқты оқиғаға толы фильмдерімен, сондай-ақ оның қатал, қарапайым мінезімен, көбінесе туындыларындағы тақырыптық мәннің бар екенін жоққа шығарып, режиссер ретіндегі көркемдік ниеттерін талқылаудан бас тартады. Бірақ «Құқықшы» оның шығармашылығының ертерек, жақсы танылмаған бөлігіне жатады – өзіндік саналы «көркем» фильмдер, ол неміс экспрессионизміне, ағылшын әдебиетіне және діни идеологияға деген қызығушылығын көрсетті. «The Informer» (1935), «The Prisoner of Shark Island» (1936) немесе «The Long Voyage Home» (1940) сияқты фильмдер Фордтың еркекшілдігінің сыртында күрделі ой-қиялы мен керемет визуалды сезімі болғанын еске салады, тіпті кейін Форд осы екі қабілетін де мойынға алмаса да («Мен вестерн фильмдерін түсіремін» деп, ол әдетте мансабын қорытындылайтын). «Құқықшы», шамасы, Фордтың соңғы ұлы «көркем» фильмі, жоғары рухани сенімділік пен өзінің католиктік дініне деген сүйіспеншілікпен жасалған мадақтау».

Марапаттар

Фильм 1948 жылы Венеция кинофестивалінде Халықаралық католиктік кино ұйымының (OCIC) жүлдесін алды. Бұл қазылар алқасының пікірінше, бұл фильм "адамзаттың моральдық және рухани құндылықтарын қайта жаңғыртуға ең көп үлес қоса алатын" фильм болды. OCIC сыншысы Йоханс "Қашқын" фильмінің "пластикалық тұрғыдан өте жақсы жасалғанын" айтты. Бірақ, Джон Форд Фигероаның туындысындағы кескіндемелік әсемдік шамадан тыс болды; Грэхем Грин баяндаған дін қызметкерінің трагедиясы сыртқы сән-салтанатқа байланысты терең мағынасын жоғалтты. Бұл жүлде кімге беріледі екенін баршамыз білеміз: адамзаттың рухани және моральдық жақсаруына ең үлкен үлес қосқан туындыға. Бұл, әдетте өнерлік жетістіктері үшін берілетін басқа жүлделерден өзгеше. Өнер өнер үшін емес, адам үшін, толыққанды адам – жүрегі мен жаны үшін жасалады. Дінге құлшынып, жаман туынды жасау мақсаты жоқ.