Кіріспе
Мәриямға арналған құлшылық атауы – "Білім ордасы" немесе "Даналық тақтысы" (латынша: sedes sapientiae) – Рим католик дәстүрінде Мәриямға арналған көптеген құлшылық атауларының бірі. "Білім ордасы" иконалары мен мүсіндерінде Мәриям таққа отырған күйде, Мәсіх Баласы тізесінде бейнеленеді. Мәриямның нәресте Исамен құшақтасқан, отбасылық және жақын суреттері үшін "Мадонна мен Бала" деген мақалаға қараңыз. Рим-католик шіркеуі 8 маусымда Мәриямды, Даналық ордасы ретінде құрметтеп, мереке тойлайды. Бұл атау және оған байланысты бейнелер кейде протестант дәстүрінде де кездеседі; мысалы, Оксфордтағы Мертон колледжі 2014 жылы шіркеуі үшін "Біздің Анамыз, Даналық ордасы" мүсініне тапсырыс берді.
Seat of Wisdom or Throne of Wisdom (Latin: sedes sapientiae) is one of many devotional titles for Mary in Roman Catholic tradition. In Seat of Wisdom icons and sculptures, Mary is seated on a throne with the Christ Child on her lap. For the more domestic and intimate iconic representations of Mary with the infant Jesus on her lap, see Madonna and Child. The Roman Catholic Church honors Mary, Seat of Wisdom, with a feast day on June 8. The title and the imagery associated with it are occasionally also found in Protestant tradition; for example Merton College, Oxford commissioned a statue of "Our Lady, Seat of Wisdom" for its chapel in 2014.
Тарих
"Даналық тағы" тілегі XI ғасырда пайда болған. Көптеген ерте христиандар Исаны жасмыланған Даналық ретінде қарастырған; демек, оны тізесіне отырғызу арқылы Мәриям даналықтың "орындығына" айналады. Кейіннен бұл Лорето дұғасының бір бөлігіне кірді.
Өнер саласында
Мадоннаның бұл түрі византиялық Chora tou Achoretou ("Шексіздікті ұстай алмайтын ыдыс") прототипіне негізделген, бұл эпитет Акафист әнұранында айтылады және 11 ғасырдың басында грек шығысында кездеседі, дәл осы кезде византиялық үлгіде жасалған эмальдар Германияда Матильданың айқышы үшін қолданылған. Бұл тип Батыс Еуропада, әсіресе 1200 жылға қарай, кең таралған мүсіндер мен кейінірек суреттелген бейнелерде пайда болды. Осы бейнелерде тақтың құрылымдық элементтері міндетті түрде кездеседі, тіпті ол тек тұтқалар мен алдыңғы аяқтар болса да. Құдай ананың аяқтары көбінесе төменгі орындыққа тіреледі. Кейінірек, готикалық мүсіндерде бұл тип Сүлейменнің тағымен байланысты анық көрінеді, онда: "екі арыстан тұрды, біреуі оң жақта, біреуі сол жақта. Алты сатының екі жағында да он екі кішкентай арыстан тұрды." (I Патшалар 10: 18–20) Sedes sapientiae иконасы жарықтандырылған қолжазбаларда, роман стиліндегі фрескалар мен мозаикаларда, сондай-ақ мөрлерде де кездеседі. Иконаның сөздік элементтері де бар: Дамиани немесе Гибер де Ногенттің Құдай ананы Ғылым тағы ретінде бейнелеуі, олардың Патшалар кітабындағы Сүлейменнің тағын сипаттайтын үзінділерге жасаған типологиялық түсіндірмесіне негізделген (I Патшалар 10: 18–20, II Тарих 9: 17–19-да қайталанған). Бұл Ян ван Эйктің "Лукка Мадоннасы" сияқты ерте Нидерланд суреттерінде жиі қолданылған.
The Sedes sapientiae icon also appeared in illuminated manuscripts and Romanesque frescoes and mosaics, and was represented on seals. The icon possesses in addition emblematic verbal components: the Virgin as the Throne of Wisdom is a trope of Damiani or Guibert de Nogent, based on their typological interpretation of the passage in the Books of Kings, that describes the throne of Solomon (I Kings 10: 18–20, repeated at II Chronicles 9: 17–19). This was much used in Early Netherlandish painting in works like the Lucca Madonna by Jan van Eyck.
Басқа қолданыстар
Қазіргі заманда sedes sapientiae Левен католик университетінің мөрінде бейнеленген (бұл жерде сөз ойыны, себебі университеттің өзі Төмен елдердегі маңызды білім орталығы). 1999 жылы Даккадағы Нотр-Дам колледжі Мама Марияның (колледж осы атпен танымал) бейнесінен коллаж жасады, онда Мария ғибраттың тағы деп көрсетілген. 2000 жылдың қыркүйек айында, Юбилей жылы аяқталғанда, Папа Иоанн Павел II словениялық иезуит суретшісі Марко Иван Рупникке әлемдік католик университеттері үшін мозаикада ғибраттың тағы – Құдай ананың иконасын жасауды тапсырды; содан бері ол көптеген елдердегі католик оқу орындары арасында құрметпен таратылуда.