Кіріспе

Үлкен Урсуик Урсуик Тарнының солтүстік және батыс жағалауларында орналасқан, бұл шағын су қоймасы (шамамен 1100 футқа 600 фут), бірақ Төменгі Фернестегі ең ірі табиғи су айдыны. Тарн айналасындағы төбелерден су алады және оңтүстікке қарай Глистон Бекке құяды, судың айналасындағы жердің темірге бай болуына байланысты қызыл түсті болуы айтылады. Кіші Урсуик, екі елді мекеннің кішісі, Болтон-Хедс деп аталатын әктас тіктеуінің төменгі беткейлерінде оңтүстікке қарай жатыр.

Топонимика

Урсуик атауына қатысты бірнеше түсінік ұсынылған. «Вик» элементі, мүмкін, ежелгі ағылшын тіліндегі «вик» сөзінен туындаған, яғни «шаруашылық» немесе «сауда орталығы» деген мағынаны білдіреді, мұндай элемент римдік жолдардың үстінде немесе жанындағы елді мекендерде жиі кездеседі (төменде қараңыз). Атаудың бірінші бөлігі ежелгі ағылшын тіліндегі «ur» + «sǣ» сөздерінен құралған «бизон көлі» дегенді білдіруі мүмкін деп болжанған. Дегенмен, қазіргі Урсуик ауылдарын қамтитын ежелгі иелікке жасалған алғашқы нақты тарихи сілтемелерді қамтитын басқа да түсіндірме ұсынылды – «Домесдей» сарабынан алынған «Чилуэстрейк» (қараңыз сілтемелер). «Ұлы Урсуик» атауы «Көп Урсуик» деп атала бастады, бұл оның өлшеміне байланысты емес, Майкл ле Флемингпен байланысты болды. Ауыл – Михаилға 1111 жылға дейін Генрих I-нің берген жерлерінің бастапқы бөлігі, ал Кіші Урсуик Блуалық Стефанға, кейін Фурнесс аббаттығына тиесілі болды. «Көп Урсуик» атауы «Михаилдің Урсуигі» дегенді білдірді, ол Михаил мен Фурнесс аббаттығының жерлерін ажырату үшін қолданылды.

Тарих

Урсуикте бірнеше тарихқа дейінгі елді мекендердің көрінетін қалдықтары сақталған, соның ішінде ауылға қарайтын төбелерде Скельмор бас деп аталатын бір қабатты төбе бекінісі бар. Ауыл тарихы қола дәуіріне, тіпті одан да ертерек кезеңге жататыны сөзсіз, себебі жергілікті аймақта ежелгі ескерткіштердің көптігі байқалады. 2023 жылы Ұлы Урсуиктегі Хенинг Вуд сүйектер үңгірінен табылған адам сүйегі мен ұсақ қабықшадан жасалған әшекейдің шамамен 11 000 жылға дейін солатыны анықталды, бұл «Англияның солтүстігіндегі мезолиттік жерлеулердің нақты дәлелі» болып табылады. Ауылдағы римдіктердің болу тарихы, жалпы Фернесс сияқты, қазіргі таңда зерттелуде. Фурнесс аймағынан табылған римдік монеталар, тіпті римдіктердің басып кіргенге дейінгі ақшалары да, римдіктердің осы аймақта Римнің басып кіргенінің алғашқы күндерінен бастап белсенді болғанын көрсетеді. 2007 жылы жарияланған мақалада римдік әскери қызметі кейіннен Фурнесс қаласындағы Дальтонға шоғырланған деген тұжырым жасалған, ол Фурнесс аймағының ортағасырлық әкімшілік орталығы болған. Автор өз пікірін 18 ғасырғы антиквариум жасаған байқауларға негіздейді, бірақ 20 және 21 ғасырлардағы зерттеулер римдік археологиясына байланысты нақты дәлелдер тапқан жоқ. Мұндай дәлелдерге, әрине, 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың басында қала құрылысы кезінде римдік қызметі күдік тудырған археологиялық орындарды зерттеу барысында табылған римдік жәдігерлер кіруі керек еді. Далтон қаласында көптеген траншеялар қазылғанмен, мұндай дәлелдерге тап болмады. Бұл көрсеткіш бұл тұжырымның ең болжамды екенін көрсетеді. Ұлы Урсуиктің батысында металл іздеушілер римдік монеталар мен басқа да жәдігерлер тапты. 2003 және 2004 жылдары Урсуик тарихын зерттеу бағдарламасы (UODP) сонымен қатар Сент-Бис құмтасынан жасалған көптеген тас қамалдарды тауып, тіркеді. Сент-Бис құмтасы Урсуик ауданында кездеспейді. UODP тобы тапқан құмтастар ұзақ уақыт бұрын қиратылған ортағасырлық ғимаратқа тиесілі болмауы мүмкін, себебі олардың көп бөлігі далалық қабырғаларда және Ұлы және Кіші Урсуик ауылдары арасындағы шіркеу мен шіркеу ауласының қабырғаларында кездеседі. Кейбір фрагменттерде Адриан қабырғасы мен оның аймағындағы римдік ескерткіштерінен табылған құралдар мен ерекшеліктерге ұқсас ерекше құралдар мен басқа да белгілер бар. Құмтастар римдік бекіністердегі сәулеттік элементтер үшін импортталып, өңделгендігі белгілі, мысалы, Уотерхедте (Амблсайд) және Эскдейлдегі Хардкноттта. 2004 жылы UODP Ұлы Урсуик шіркеуінің батысы мен оңтүстік-батысындағы екі алаңның 1,08 гектарында бағалау қазбаларын жүргізді, сонымен қатар Ұлыбританиялық GSB Prospection компаниясымен кәсіби геофизикалық зерттеу жүргізді, далалық зерттеу нәтижелерін тексеру үшін. Геофизикалық зерттеу нәтижелері жарияланды – «Бэрроудан бұрынғы өмір» – 1-бөлім: Урсуик тарихын зерттеу бағдарламасының аралық есебі 1 – 2004 ж. 5: First Light Heritage Agency, Улверстон, 2005 ж. 2005 жылы он бір жылдық тарихи зерттеулер, археологиялық зерттеулер, бағалау қазбалары және қашықтан зондтау зерттеу бағдарламасынан кейін, Кардифф университетінің археология факультетінің студенттері мен жергілікті тұрғындардың көмегімен First Light Heritage Agency ұйымдастырған 1-2 ғасырлардағы римдік бекініс орналасқан деп саналатын жерде қазба жұмыстары басталды. 2004 және 2005 жылдардағы жобалардың нәтижелері жергілікті тұрғындардың сынына ұшырады, олар 2002 жылы жарияланған 8 жылдық зерттеуден алынған деректерді толыққанды ескермеді (Oxbow Books, Оксфордтан алуға болады: төмендегі сілтемені қараңыз). Сыншылар 2003 жылғы 4 далалық зерттеу, бағалау қазбалары және геофизикалық зерттеу нәтижелерінен алынған дәлелдерді де елемеуді жөн көрді (жоғарыда қараңыз). 2004/5 жылдар аралығындағы археологиялық зерттеулердің алғашқы аралық басылымы 2012 жылы көл ауданы мен Камбрияның археологиясына арналған жаңа веб-сайт арқылы жарияланады. Сондай-ақ, қазіргі Сент-Мария және Сент-Михаил шіркеуінің (бұрынғы Сент-Мария) кейбір құрылымдық элементтері римдік кезеңге дейін солатынуы мүмкін деген пікірлер бар. Шіркеудің ерте ортағасырлық шығу тегі алғаш рет 20 ғасырдың басында екі ерте христиандық тас айқыш фрагменттері шіркеу құрылысына кіріктірілген кезде анықталды, олардың біреуінде маңызды англосаксон рун жазуы және екі тұлғаның мүсіндік бейнесі бар. Бұл англосаксон жазуы мен бейнесіне нақты тарихи контекст ұсынылды (сілтемелерді қараңыз), сондай-ақ римдік кезеңнен кейінгі, нормандардан бұрынғы шіркеуді қамтитын ерте ортағасырлық діни орталықтың археологиялық және тарихи контексі ұсынылды, ол үлкен ерте христиандық монастырь мүлігінің орталығы болды. Бұл ерте тарихи мүлік Святой Патрик туған жері болуы мүмкін деген болжам да айтылды, бірақ бұл теория Камбрияның тарихшылары, өнеркәсіптік және коммерциялық сектордың археологтары және тарихи ортаны сақтау мамандары тарапынан сынға ұшырады, олар тарихи және археологиялық зерттеулерге толыққанды және дұрыс сілтеме жасамады, олардың алғашқы кезеңі 2002 жылы жарияланды (жоғарыда көрсетілгендей) және 2002 жылдан қазіргі уақытқа дейін жалғасуда. Урсуик, әдетте, «Domesday» сауалнамасында үлкен мүлік – Hougunның бір бөлігі ретінде тіркелген. Hougun атауы «haugr» ескі норвеж сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол «төбе» немесе «қорған» деген мағынаны білдіреді. Houganai немесе Hougun аралы – жақын орналасқан Уолней аралының да атауы болған. Жоғарыда айтылғандай, бұл Chiluestreuic болуы мүмкін, бұрын Фурнесс қаласындағы Дальтонның жанындағы жоғалған Killerwick-ке қатысты деп есептелген. «chil» элементі, ескі ирландияның «cill» сөзін білдіретін болса, ол монастырь немесе шөлгежайды білдіреді, егер Урсуик ерте монастырьға орталық болған болса, бұл жағдайға сәйкес келеді. 12 ғасырдың ортасында Ұлы Урсуик Мачланд баронының бір бөлігіне айналды, ал Кіші Урсуик Стивен де Блуаға тиесілі болды, ол кейіннен оны Фурнесс аббаттығына берді. Аббат сонымен қатар бұрыннан бар Сент-Мария шіркеуіне құқықтарын талап етті, бұл Мачланд барондарымен ұзақ дауға әкелді, ол ақырында аббаттың пайдасына шешілді. 13 ғасырдың ортасында Кіші Урсуик Аббат пен Мачланд арасындағы жер алмасудың бөлігі болды және соңғысына берілді. Қазіргі таңда Урсуик, негізінен, Улверстон және Барроу-ин-Фурнесс қалаларының маңындағы тұрушылардың ауылына айналды. Алайда, ауылшаруашылық та маңызды болып қала береді, ал ауылдар шаруашылықтармен қоршалған. 2024 жылдың ақпанында Урсуик көлінде ауылдық кеңесші Денис Чемберлен тапқан аллигатор бақасы табылды.

Танымал мәдениетте

Кішкентай Урсуик "Лифтің мағынасы" кітабында былай деп жазылған: «(n.) Кез келген сыныптың оқушысы, ол мұғалімді мектептерде өлім жазасын енгізу қажет деген ойға ең көп итермелейді.»

Басқа дереккөздер

Дикинсон, С (2002); «The Beacon on the Bay»: Камбрия, Лоу-Фернесс, Грейт-Урсуиктегі ерте христиан шіркеуі мен монастырь орталығының табылуы және оның Сент-Ниниан, Сент-Патрик, Сент-Хильд және Сент-Колумбамен байланысы туралы. «Британдық археология» – Британдық археология кеңесінің жарияланымы: 87 (наурыз/сәуір 2006), 88 (мамыр/маусым 2006) және 89 (шілде/тамыз 2006) нөмірлерінде шіркеу туралы мақала, 2004/5 жылдардағы қазба жұмыстары мен қашықтан зондтау бағдарламасы (87 нөмір), сын хат (88 нөмір) және оған жауап (89 нөмір) жарияланған.