Кіріспе

Сценаның контрастын азайтуға қолданылатын жарық. Телевизия, кино, сахна немесе фотосуретте жарықтандыруда, түсіру құралдарының динамикалық диапазонына сәйкес келу және орташа жарықта көзбен көрінетін, қалыпты саналатын бірдей егжей-тегжейлілікті сақтау үшін толтыру жарығы (көбінесе жай ғана толтыру) қолданылуы мүмкін. Бұл қалыптылық деңгейінен бастап, толтырудың мөлшерін арттыру немесе азайту көлеңкелерді қалыптыдан жарық немесе қараңғырақ көрсетіп, көрерменге көлеңкелердің тоны арқылы қоршаған орта мен көңіл-күй туралы ақпарат беруге және осыған байланысты әртүрлі реакциялар тудыруға мүмкіндік береді. Табиғи аспан жарығы толтыруы барлық бағытта таралып, диффузиялық болады және жасанды көздерге қарағанда кері квадрат заңына сәйкес кемуі төмендеу болады. Табиғи толтыруға ұқсас жалпы көрініс беру үшін, жасанды жарықтандыру стратегиясында толтыру жарығы линза осіне орналастырылады, бұл камера көзқарасынан көлеңкелердің аз немесе мүлдем жоқ сияқты көрінуіне әкеледі. Осылайша, 2D суретте 3D иллюзиясын жасауға болады, бұл күннің жарығы негізгі жарық, ал аспан жарығы толтыру ретінде әрекет ететіндей табиғи жарықтандырудағыдай бір көзден шыққан жарықтардың әсерін тудырады. Орталыққа орналасқан "нейтралды" толтыру жарығы, жарықтандыру үлгісіндегі қараңғы, толтырылмаған кеңістіктердің пайда болуын болдырмайды, бұл беттегі жақ немесе қабау толтыру жарығын жабатын жағдайда болуы мүмкін. Толықтыру жарығының орналасуы жарықтандыру үлгісінің жалпы көрінісіне әсер етеді. Орталықтандырылған толтыру стратегиясы қолданылғанда, қатынас негізгі жарықты толтырудың негізіне жабу арқылы құрылады. Толықтыруға тең инциденттік қарқындылыққа ие негізгі жарық, тепе-тең толтыруды жауып, 2:1 шағылыс қатынасын құрайды (1 негізгі + 1 толтыру / 1 толтыру = 2:1). Егер екі бірдей күшті жарық көзі беттің қарама-қарсы жақтарына орналастырылса, олар бір-бірін бекіндіріп, жарық жетпейтін төменгі аймақтарда қараңғы, толтырылмаған кеңістіктермен жалпы көлемді тегіс көрініс тудырады. Жарықтандыруды үйренудің бір бөлігі – жарық:көлеңке шағылыс қатынастарын және толтыру жарығының орналасуын тәжірибеден өткізу, оларды көзбен көрінетін нәрселермен және реакциялармен салыстыру, сондай-ақ көрерменнің санасында бірдей реакцияларды қалай оятуды үйрену.

Қатынасты өлшеу және белгілеу

Көптеген жарықтар қолданылатын кино және сахналық жұмыстарда сандық қатынастар әдетте әрбір жарық көзінің түсетін күшіне сәйкес белгіленеді және осыған ұқсас түрде сілтеме жасалады. Портреттерде ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан жарық және көлеңке (Highlight:Shadow) қатынасы, шындығында, жарық көздері бірімен-бірі жақындасқанда камера тіркейтетін шағылысқан жарыққа негізделген. Өте ерте аналогтық қатынас өлшегіштері екі тесігі бар картадан тұратын: біреуі бос, екіншісі нейтральді тығыздық жолағымен жабылған. Бос тесік беттің көлеңкелі жағына, ал сүзгісі бар тесік жарық жағына ұсталып, көрініс көзге сәйкес келгенше реттелген. Нейтральді тығыздықтағы әрбір 0.30 айырмашылық шағылысқан жарықтағы 2 еселік айырмашылыққа тең болатын. Егер екі бірдей жарық көзі орталыққа бағытталған толтыру стратегиясында бірігіп түсетін болса, олардың түсетін күші 1:1 болады, бірақ бірігу 2:1 шағылыс қатынасын тудырады. Сондықтан, қатынастарды көрсетерде, шатасуды болдырмау үшін түсетін және шағылысқан жарық арасындағы айырмашылықты нақтылау маңызды.

Теріс толтыру / азайту жарықтандыруы

Егер толтыру жарығын жасанды құралдарсыз қол жетімді жарықтан қараңғырақ ету қажет болса, қоршаған ортаның жарығын тоқтату үшін жалауша немесе рама қолданылуы мүмкін, осы арқылы «теріс толтыру» деп аталатын эффектке қол жетізіледі. Кез келген бағытта ашық көлеңкеде немесе бұлтты күні, жарық үш өлшемділік бойынша жарық пен көлеңке туралы аз қоршаған ортаны құратын жағдайда, жарықты бір жағынан тоқтату, жарық үлгісінде «субтрактивті жарықтандыру» деп аталатын процесті пайдалана отырып, екінші бағыттан келетін жарықты басым «негізгі» векторға айналдырады.

Толу көздері ретінде шағылыстырғыштар

Тікелей жарық көзін толтырудың орнына, негізгі жарықты рефлектор арқылы нысанаға қайта бағыттауға немесе "шағылыстыруға" болады. Жасанды негізгі жарықпен қолданғанда, рефлекторды жарықты ұстап алып, оны нысанаға идеалды "бейтарап" жақын осі бұрышымен қайтаруға ыңғайлы жерге орналастыру қиын болуы мүмкін, нәтижесінде жарықтандыру схемасында қараңғы, жеткіліксіз толтырылған аймақтар пайда болады. Бұл сыртта, жарық көбінесе көп бағыттан келгенде, үлкен мәселе емес.

Төгілгенді толтыру

"Қою" термині түсіру ортасындағы беттерден шағылысқан жарық көздерінің нәтижесінде пайда болатын қосымша жарықтандыруды білдіреді. Егер оны байқамаса және түсінбесе, жарықтандыру стратегиясы және модификатор таңдау туралы қате пікірлерге әкелуі мүмкін. Мысалы, кішкентай шағылыстыратын кеңістікте қолданылатын бірдей өлшемдегі жұмсақ қорап пен түсіруге арналған шатырдың арасындағы айырмашылық – жұмсақ қорап "қоюды" шектеу үшін, ал шатыр оны барынша арттыру үшін жасалған. Шатыр жарықты көбірек "орап" жатқандай көрінеді, бірақ нақты себеп-салдар тұрғысынан "орау" әсері негізгі жарықтан туындаған көлеңкеге төбе мен қабырғалардан көптеген бағыттардан қайтып келетін жарықтан пайда болады. Арнайы студиялық кеңістіктің локациялық түсірілімнен артықшылығы – "қою" жалпы жарықтандыру стратегиясында болжамды айнымалыға айналады. Кейбір студиялық фотографтар өздерінің қосымша жарық көзін камераның артындағы төбеге жақын ақ қабырғаға бағыттап, табиғи аспанға ұқсас "айналмалы" жарықтандыруды қасақана жасап, тікелей жарық көзінің көзге тудыратын "жарық шағылысын" жоюға тырысады. Локациялық түсірілімде "қою" айнымалысы бірдей жарықтандыру стратегиясының әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін. Сыртқы ортада жасанды көздерден "қою" пайда болмайды, сондықтан капкак пішіндес жылдамдық флэш модификаторлары сыртқы және ішкі кеңістіктерде әртүрлі жұмыс істейді, себебі ішкі кеңістіктер өте аз жарықты шағылыстырады. Сыртқы аспан "қою" ретінде қарастырылады, өйткені ол күн сәулесін фотографтың бақылауынсыз шағылыстырады, егер сәуле шығарушы немесе флэш қолданылмаса, әдетте тікелей күн мен көлеңке арасындағы үш f/stop-тық жарықтылық айырмашылығын өзгерту үшін қолданылады.

Себеп-салдар

Себеп-салдарды визуализациялаудың жүйелі тәсілі – базалық деңгейден бастау, сынақтарды түнде немесе үлкен қараңғы жабық кеңістікте жүргізу, онда "шағылысқан жарық" болмайды. Камераны үш аяқты тұғырға орнатыңыз, қажетті тереңдік үшін диафрагманы таңдап, тек толтыру көзін ортаға және мойын деңгейіне бағыттаңыз, алдында қара және ақ текстуралы киім киген модель тұрсын. Қара киімдегі бөлшектер көріне бастағанша толтыру қуатын арттырыңыз. Беттің алғы жағындағы мұрын, кері квадрат заңына байланысты толтыру көзінен алыс болғандықтан, құлақтан ақын болады, бұл жарықтан қараға дейінгі градиентті құрайды. Толтыру жарығының модельден қашықтығын өзгерту арқылы градиенттің контрастын өзгертуге болады. Көптеген жазба медиасында (әсіресе, қара-ақ негативте) көлеңкедегі бөлшектерге сүйенгенде толтыру жарығын реттегенде ақ киім дұрыс экспонирленбейді. Бұл мәселені негізгі жарықты қосу арқылы шешуге болады, оны осы жаттығу үшін көз жоғарынан 45° бұрышпен және модельдің мұрынына қарай 45° бұрышпен, камераға тіке қарап тұрған күйде орналастырыңыз. Ақ киім дұрыс экспонирленгенше, ақ болып көрініп, бірақ текстуралық бөлшектерді сақтайтынша негізгі жарықтың қуатын арттырыңыз. Орталық толтырудың үстіне жабысқан негізгі жарықтың үйлесімі сахнаның контрастын жазба медиасының динамикалық диапазонына сәйкес ету үшін бірлесіп жұмыс істейді. Фотографиялық процестің құрылысына байланысты, көрініс диапазонындағы қара және ақ түстердің арасындағы жауап адамның қабылдауына ұқсас болады, ал сурет жарқыраған алдыңғы жолда "көзбен көрінгендей" болып көрінеді. Бірақ егер жаттығу сыртқы жарық немесе шағылысқан жарық жоқ жерде жасалса, жарық көздерінің жылдам әлсіреуі мен нақты ізі көрінеді. Модельдегі тоналды диапазонның екі шетін қайта жасай алу үшін қажетті негізгі және толтыру арақатынасы цифрлық сенсордың немесе түсті фильмнің динамикалық диапазонына байланысты өзгереді. Негативті/басылым жүйелерінде шектеуші фактор басылым материалының диапазоны болады, немесе егер негатив сканерленсе, сканердің динамикалық диапазоны. Арақатынасты визуалды бағалаудан кейін, толтыру үшін көлеңкедегі бөлшектерге және негізгі жарық үшін ерекшеліктерге сүйене отырып, әрбір жарықты модельдің орнынан бөлек, инциденттік өлшегішпен өлшеу арқылы сандық түрде анықтауға болады. "Базалық" эксперименттен бастап, орталық толтыруды және көрініс диапазонын шығару медиасына сәйкес келтіру арқылы фотограф бір уақытта бір айнымалыны жүйелі түрде өзгерте алады және оның сыртқы түріне қалай әсер ететінін бақылай алады, мысалы, толтыру орнын (көлеңкелі немесе жарықтандырылған аймақтарды қарап), кілттің:толтыру арақатынасын өзгерту, сол үлгіні қолдану немесе толтыру көзінде әртүрлі модификаторларды пайдалану. Сол сынақтарды бөлме ішінде қайталау, онда жарық бөлмеде шағылысады, фотографқа түсіру ортасы сыртқы түрі мен сандық арақатынасты қалай өзгертетінін түсінуге көмектеседі, бұл "шағылысқан жарық" болмаған кезде стандартты "базалық" орналасудан алынған. Техникалық айнымалылардың себептері мен әсерлерінің көрерменнің жарық астындағы мазмұнға эмоционалды реакциясына қалай әсер ететінін түсіну фотографты жарықтандыру стратегиясын және мақсатты аудиторияның эмоционалды реакциясына ең жақсы сәйкес келетін модификациялау техникаларын таңдау шеберлігімен қамтамасыз етеді, өйткені жарықтандыру орта мен модельдің көңіл-күйі туралы белгілер береді.

Техникалар

Жаңбыр шатыры арқылы түсіру (Shoot Through) – жарық шатырдан өтіп, одан шағылыспайтын түсіру әдісі. Шатыр жарықты таратушы ретінде жұмыс істейді, жарықты жұмсартады және нысанға тегіс таралуын қамтамасыз етеді.