Кіріспе

Бейкерге қарсы Сельден, 101 U. S. 99 (1879) – АҚШ Жоғарғы Сотының авторлық құқыққа қатысты маңызды ісі, идея мен өрнек арасындағы екіұштылықты түсіндіру үшін жиі сілтеме жасалады. Сот кітап авторына кітапта сипатталған нәрсені басқалардың қолдануын тоқтатуға құқық бермейтінін, тек кітаптағы материалды көшіруді ғана тоқтатуға құқық беретінін мәлімдеді. Кітапта сипатталған "пайдалы өнерге" деген эксклюзивті құқықтар патент арқылы ғана алынуы мүмкін.

Өмірбаян

1859 жылы Чарльз Селден өзінің «Селденнің жинақталған кітабы» немесе «Есеп жүргізуді жеңілдету» деп аталатын кітабына авторлық құқық алды. Кітапта есеп жүргізудің жақсартылған жүйесі сипатталған. Кітаптардың көбінесе жиырма беті есеп жүргізу формаларынан тұрды және бар болғаны 650 сөзден аспады. Сонымен қатар, кітаптарда мысалдар мен кіріспе берілген. Келесі жылдары Селден бастапқы жүйені жетілдіре отырып, бірнеше кітап шығарды. Барлығы Селден алты кітап жазды, бірақ дәлелдер олардың іс жүзінде бір кітаптың алты басылымы болғанын көрсетеді. Дегенмен, Селден кітаптарын сатуда сәттілікке жете алмады. Ол бастапқыда өзінің жүйесін бірнеше округке және АҚШ Қаржы министрлігіне сата алады деп ойлаған. Алайда, бұл сатулар орындалмады. Селден өзінің құқығын беруге мәжбүр болды – ол 1871 жылы қайтыс болғаннан кейін әйеліне қайтарылды. 1867 жылы В. К. М. Бейкер осыған ұқсас жүйені сипаттайтын кітап жариялады. Селденнен өзгеше, Бейкер кітабын табысты сата алды, бес жыл ішінде шамамен 40 округке сатты. Селденнің жесірі Элизабет Селден бұрынғы патент комиссары Сэмюэл С. Фишерді адвокат ретінде тартты. 1872 жылы Фишер Бейкерге қарсы авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа шағым түсірді.

Процедуралық тарих

Огайоның оңтүстік округінің соты Бейкердің кітаптарының "маңызды және мазмұнды бөлігі Селден жүйесінің кітаптарымен толықтай сәйкес келіп, авторлық құқықты бұзушылық құрайды" деген шешім шығарды. Сот Бейкерге "кітабын жариялау, сату немесе басқа жолмен таратуға" тыйым салатын мәңгілік бұйрық берді. Апелляциялық сот бұл шешімді бекітті. Бейкердің адвокаты АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдану кезінде Селденнің еңбегі авторлық құқықпен қорғалатын объекті емес екенін мәлімдеді.

Соттың пікірі

Соттың Жозеф П. Брэдли судья жазған шешімінде кітап авторына кітапта сипатталған нәрсені іске асырудан басқаларды шеттетуге құқық берілмейді: "[Е]шкім өз кітабын немесе оның маңызды бөлігін, өнерді үйрету мақсатындағы кітап ретінде басып шығаруға немесе жариялауға құқылы емес. Бірақ, кез келген адам онда сипатталған және бейнеленген өнердің өзін пайдалана алады. Кітап жүргізу туралы кітаптың авторлық құқығы, мұндай кітапта көрсетілген жоспар бойынша жасалған есеп кітаптарын жасау, сату және пайдалануға эксклюзивті құқық бермейді. Сот патенттік құқық пен авторлық құқық арасындағы айырмашылықты кеңінен қарастырды. Кітапта сипатталған "пайдалы өнерге" эксклюзивті құқықтарды тек патент арқылы алуға болады. Ал сипаттаманың өзі авторлық құқықпен қорғалады. Осы тұрғыдан алғанда, Сот Selden-ге патент емес, авторлық құқық берілгенін нақтылады. blockquote "Біздің қорытындымыз – бос есеп кітаптары авторлық құқықтың нысаны емес, ал Сельденнің кітабына авторлық құқық оған есеп кітаптарын жасау және пайдалануға эксклюзивті құқық бермеді, оларды ол белгілегендей және кітапта сипатталған және бейнеленгендей реттеген. Бейкерге қарсы Сельден ісі идея мен оны білдіру арасындағы айырмашылықты күрделендіргенімен, Пэм Самуэльсон Бейкердің осы айырмашылықтың немесе "бірігу" доктринасының бастауы емес деп санайды ("егер идеяны бір немесе аздаған тәсілдермен ғана білдіруге болады, онда авторлық құқық заң оны қорғамайды, себебі ол идеямен "бірігіп" кеткен").