Кіріспе

Жапонияның саяси бағытында CDP және LDP үстем күштер болғанымен, сол және оң жақта саяси экстремизм де бар. Соғыстан кейінгі тарихында не сол, не оңшыл экстремистер LDP-дан билікті тартып ала алмады, бірақ олар кейбір мәселелер бойынша қоғамдық пікірге әсер ете білді. Оларға Жапонияның сыртқы қатынастары, әскери рөл, аумақтық даулар және ұлттық символизм кіреді. Ясукуни ғибадатханасы сияқты мәселелерде үш күш те өз рөлін атқарады. Қоғам мен үкімет демократияның қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет деп санайтын қоғамдық тәртіпсіздіктің белгілі бір деңгейін көтере алады. Шерулер әдетте белгілі бір қалыптарды сақтайды, топтар заңды рұқсат алып, белгіленген маршруттар мен аумақтарда жүреді. Пікір білдіру үшін плакаттар мен дауыс күшейткіштер қолданылады. Көлік қозғалысы кейде тоқтатылады, полиция мен наразылар арасында жеңіл жағдайлар болып тұрады. Бірақ тұтқындаулар сирек, көбінесе зорлық-зомбылыққа байланысты жағдайларда ғана жасалады. Экстремистік топтардың мүшелері халықтың аз бөлігін құраса да және үкіметке нақты қауіп төндірмесе де, билік өкілдері олардың зорлық-зомбылығынан және жекелеген зорлық оқиғаларынан алаңдайды. Радикалдардың маңызды қоғамдық қолдаусыз маргиналды мақсаттар үшін зорлық көрсетуі де орын алады. Сол және оң фракциялар арасындағы қақтығыстарда кейде адамдар жарақаттанады.

Жаңа солшыл

1989 жылғы "Асахи Ненкан" бойынша "радикалды солшылдардың" 14 400 белсенді мүшесі болды, олар бес негізгі "бағытқа" (рю) және жиырма жеті немесе жиырма сегіз түрлі топтарға біріктірілді. Барлық мүшелердің саны шамамен 35 000 болды. Жаңа солшыл қозғалысы Нарита Санризукадағы Жаңа Токио халықаралық әуежайына (Санризука күресі) шоғырланды. 1970 жылдардың басында радикалдық топтар мен әдетте консервативті шаруалар әуежай құрылысы үшін соңғылардың жерін тартып алуға қарсы ерекше одақ құрды. Мыңдаған шаруалар мен радикалдардың тәртіп сақшыларымен қақтығысуы құрылыс алаңында зорлыққа толы болды және ондаған адам қаза тапты. Әуежай 1980 жылдары аяқталып, жұмыс істей бастағанымен, қарсылық кішігірейіп жалғасты. Радикалдар әуежайды кеңейту жоспарын тоқтату үшін жоспарды тікелей немесе жанама түрде ілгерілетуге қатысқандарға партизандық шабуылдар жасады. 1990 жылға дейін бұл әрекеттер бірнеше өлімге әкелді. Императормен байланысты жерлерге де шабуылдар жасалды. 1990 жылдың қаңтар айында солшылдар Токио мен Киотодағы императорлық резиденцияларға қолдан жасалған ракеталармен атқылады.

Жапон Қызыл Армиясы

Террористік әрекеттер тұрғысынан ең маңызды жаңа солшыл топ – Жапон Қызыл Армиясы (Нихон Секигун) болды. 1969 жылы құрылған бұл ұйым, басқа да әрекеттермен қатар, 1970 жылы Пхеньянға қатынайтын Japan Airlines ұшағын қасып алуға және 1972 жылы Лод әуежайындағы қырғынға жауапты болды. Сонымен қатар, 1974 жылы Сингапурдағы Shell мұнай өңдеу зауытына жасалған Laju оқиғасына қатысып, сол жылы Гаагадағы француз елшілігін, ал 1975 жылы Куала-Лумпурдағы АҚШ және Швеция елшіліктерін басып алды. 1977 жылы Жапон Қызыл Армиясы Үндістан үстінде Japan Airlines ұшағын қасып алып, 6 миллион АҚШ доллары көлеміндегі сыйақы мен Жапон түрмелеріндегі алты тұтқынның босатылуын талап етті. Ұйымның белсенділері Палестинаны азат ету халықтық фронты сияқты Палестина азаттық қозғалыстарымен қоса, халықаралық террористік топтармен тығыз байланыс орнатты. Жапон Қызыл Армиясы Солтүстік Кореядағы Ким Ир Сен режимімен де жақын байланыста болды. Бір ғалымның пікірінше, ұйымның «басқару стилі» ірі жапондық корпорациялардың басқару стиліне ұқсас. Үкіметтің террористердің талаптарына «бойын салуы» үшін іш және сырт елдегі ауыр сыннан кейін билік, ұшақ қасып алуды қиындату мақсатында шамамен 5,6 миллион жарамды жапондық паспортты қайтарып алып, қайта шығару ниетін жариялады. Террористік топты қадағалау үшін арнайы полиция бөлімі құрылды және әуежайларда қатаң қауіпсіздік шаралары енгізілді. Жапон Қызыл Армиясы үнемі қауіп-қатерлер тудырғанмен, 1980 жылдары салыстырмалы түрде аз белсенділік танытты. 1990 жылы ұйым мүшелері Солтүстік Корея мен Ливанда қосымша оқудан өтіп жатқаны және түрлі саяси мақсаттарды ілгерілету үшін жалдамалы күш ретінде қолжетімді болғаны хабарланды. Ұйымның негізін қалаушысы және жетекшісі Фусако Шигенобу 2000 жылдың қараша айында Жапонияның Осака қаласында тұтқындалды.

Уйоку датай

Оңшыл экстремистер өте алуан түрлі болды. 1989 жылы мұндай топтардың саны 800-ге жетті, олардың жалпы саны шамамен 120 000 адамды құрады. Бірақ полиция дерегінше, белсенді деп саналғандарының саны тек елуге жуық топ және 23 000 адам болды. Оңшыл экстремистер соғысқа дейінгі кезеңмен байланысты романтикалық көзқарастарға берілді. Олар қан, тер және болаттың еркек күшіне ғашылық сезіммен қарады және көптеген радикалды емес топтар сияқты, соғыстан кейінгі Жапонияның рухани дертіне қарсы ем ретінде дәстүрлі самурайлық құндылықтарды жақтайтын. Олардың сөзге емес, тікелей әрекетке бейімділігі 1930 жылдардағы әскеришіл экстремистер мен 1850 және 1860 жылдардағы Токугава дәуірінің соңындағы "күшті жігерлі ерлердің" мысалын көрсетті. Қазіргі оңшыл экстремистер соғыстан кейінгі АҚШ-қа тәуелділік жүйесін тоқтатуды, императордың соғысқа дейінгі құдайлық мәртебесін қайтаруды және 9-бапты жоққа шығаруды талап етті. Көптеген оңшылдардың жапондық қылмыстық әлемнің, яғни якузаның өкілдерімен тығыз байланысы болды. Жапондық оңшыл экстремистер (Уйоку даньтай) қара автобустарды пайдалануымен ерекшеленеді, олар көбінесе ұлтшылдық ұрандарды тарату үшін дыбыс күшейткіштерін тасымалдайды. Жапонияның ең танымал жазушыларының бірі Юкио Мишиманың 1970 жылғы қарашада өзін-өзі өлтіруі, өзін-өзі қорғау күштері арасында бүлікке әрекет жасаудан кейін, жұртшылықты таң қалдырды. Мисима мен оның шағын жеке әскері, "Қалқан қоғамы" (Татенокай), өзін-өзі қорғау күштерінің көтерілісі ескі құндылықтарды жаңартуға және соғыстан кейінгі "жарамсыз бейбітшілік дәуірін" аяқтауға шабыс тартады деп үміттенеді. Оңшыл экстремистер 1960 жылы социалистік көшбасшы Инейро Асануманы өлтіруге және 1978 жылы бұрынғы премьер-министр Масаёши Охираның өміріне қастандық жасауға жауапты болды. Бірақ олардың көпшілігі, соғысқа дейінгі әріптестерінен айырмашылығы, көбінесе шулы көше демонстрацияларына, әсіресе солшыл Жапония мұғалімдер одағының съездеріне бағытталған мазалау науқандарына қатысты. Алайда, 1990 жылдардың басында "жаңа оңшылдардың" күшейіп бара жатқанына куәліктер болды. 1987 жылдың мамырында либералды "Асахи Шимбун" газетінің тілшісі "Секихотай" (Қанды қайтару корпусы) мүшесі болған қарулы шабуылдан қаза тапты. "Секихотай" бұрынғы премьер-министр Ясухиро Накасонеге Жапонияның соғыс тарихы туралы оқулықтарды қайта қарау сияқты мәселелерде шетелдік қысымға мойынсұнғаны үшін өлтірумен қорқытты. 1990 жылдың қаңтарында "Сейкидзюку" (аударғанда – "(Саналы ойлаушылар) мектебі") мүшесі Нагасаки қаласының мэрі Хитоси Мотосиманы атып, ауыр жарақаттады. Шабуылға қала әкімінің император Хирохитоға қатысты айтқан сынды пікірлері себеп болуы мүмкін. Бұл шабуыл солшыл "Чукакуха" (Орталық ядролық фракциясы), императорлық жүйеге қарсы, императордың ағасының резиденциясына зымыран атқандығы үшін жауапкершілікті мойнына алғаннан екі күн кейін және үкімет 1990 жылдың қарашасында император Акихитоның таққа отыру рәсіміне әкелетін оқиғаларды жариялағаннан бір күн бұрын болды. Таққа отыру рәсімдері императорды қоршаған мистиканы тым жоғары бағалаған немесе тым төмендеткен деп санайтын сол және оң жақтағы экстремистік топтар үшін ықтимал нысана болып саналды, бірақ ешқандай ауыр оқиғалар болған жоқ. Соңғы кезде "Зайтокукай" корейлерге қарсы демонстрацияларға баса назар аударуда.