Кіріспе

1945 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыстағы жаушылықты тоқтату туралы келісім

Жапондық капитуляция құжаты – Жапон империясының капитуляциясын ресми түрінде бекіткен және Екінші дүниежүзілік соғыстағы жаушылықтың аяқталуын белгілеген жазбаша келісім. Оған Жапон империясы мен одақтас елдердің өкілдері қол қойды: Америка Құрама Штаттары, Қытай Республикасы, Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігі, Кеңес Социалистік Республикалары Одағы, Австралия Ұлтақ Доминионы, Канада Доминионы, Француз Республикасының Уақытша Үкіметі, Нидерланд Корольдігі және Жаңа Зеландия Доминионы. Қол қою рәсімі 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Токио шығанағындағы «Миссури» кемесінің палубасында өтті. Бұл күн кейде «Жапонияны жеңу күні» деп аталады. Дегенмен, бұл атау көбінесе Император Хирохитоның 15 тамызда Жапония уақыты бойынша сағат 12-де Потсдам декларациясының талаптарын қабылдау туралы радио хабарламасы жарияланған «Гёкуон хосо» (Императорлық капитуляция жарлығы) күнін білдіреді.

Дайындық

Генерал Дуглас Макартурдың полковник ЛеГранде А. Диллер басқаратын штабына, Бас тарту құжатының жобасын дайындау міндеті жүктелді. Соғыс зардаптарынан қираған Манила қаласындағы ресурстар шектеулі болғандықтан, бұл үлкен қиындық тудырды. Дегенмен, бір тапқыр штаб қызметкері монастырь жертөлесінен сирек кездесетін парқментті тауып, оны Макартурдың баспаханасына тапсырды.

Салтанатты рәсімдегі тулар

Миссуридің палубасында АҚШ-тың екі туы орнатылған. Көпшілік естіген бір әңгімеге сәйкес, Пёрл-Харборға шабуыл жасалған күні Ақ үйдің үстінде осы тулардың бірі желбіреген. Алайда, USS Missouri кемесінің капитаны Стюарт Мюррей мынаны түсіндірді: "Миссуридің веранда палубасындағы арнайы ту 1853–54 жылдары коммодор Мэтью Перридің флагмандық кемесінен желбіреген, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Қиыр Шығыс эскадрильясын Токио шығанағына бастап, Жапония порттарын шетелдік саудаға ашуға мәжбүр еткен. Қол қою рәсімінің суреттерінде бұл тудың кері жағы көрсетілгені көрінеді (оң жақ жоғарғы бұрыштағы жұлдыздар). Объектінің оң жағындағы туда жұлдыздар оң жақ жоғарғы бұрышта болса, туды алға қарай бағытталғандай көрсету үшін, мысалы, ол полюске бекітілген және біреу алып келе жатқандай көрінеді. Егер объектінің оң жағындағы туда жұлдыздар сол жақ жоғарғы бұрышта болса, ту шайқастан қашып бара жатқандай көрінуі мүмкін. Тарихи тудың матасы соншалықты нәзік болғандықтан, АҚШ Әскери-теңіз академиясы мұражайының консерваторы оған қорғау арқалығын тігуді бұйырды, соның нәтижесінде оның "кері жағы" көрінді; Перридің 31 жұлдызды туы осы ерекше жағдайда осылай ұсынылды. Бұл тарихи тудың көшірмесін бүгін Перл-Харбордағы «Миссури» соғыс кемесінің қабылдану палубасында көруге болады.

Қазіргі орналасқан жерлері

Одақтастардың құралдамасының көшірмесі Вашингтондағы АҚШ Ұлттық мұрағатында сақталады. Жапондық көшірме Токиодағы Жапония Сыртқы істер министрлігінің дипломатиялық мұрағатында орналасқан және 2015 жылы қол қоюдың 70 жылдығына арналған көрмеде соңғы рет көпшілік назарына ұсынылды. Жапон көшірмесінің көшірмесі архив галереясында және Токиодағы Эдо-Токио мұражайында қарауға болады. Генерал Макартур бастапқыда құралдаманың 11 толық көлемді факсимилесін жасады, бірақ кейін қол қою рәсіміне қатысқан одақтас елдерге тарату үшін олардың санын арттырды. Полковник ЛеГранде А. Диллер мен генерал-майор Базилио Вальдеске Филиппин үшін берілген екі данасы қазір Натиктегі (Массачусетс штаты) Екінші дүниежүзілік соғыстың халықаралық мұражайында қойылған. Куәгерлер ретінде Филиппинді тапсырған америкалық генерал Джонатан Уэйнрайт пен Сингапурды тапсырған британдық генерал-лейтенант Артур Персиваль генерал Макартурдың қол қою үшін қолданған алты қаламның екеуін алды. Тағы бір қалам Вест-Пойнт әскери академиясына, ал біреуі Макартурдың көмекшісіне берілді. Макартур қолданған қаламдардың бәрі қара түсті, соңғысы ғана қызыл түсті болды және ол әйеліне сыйланды. Оның көшірмесі, құралдаманың көшірмесімен бірге, Миссуридегі қол қою орнын көрсететін тақтада сақталады. Қытай Республикасының Ұлттық тарих мұражайында қайта басылған нұсқасы бар, ал құралдама (және басқа жеті тарихи құжат) 2016 жылы Қытай Республикасының Мәдениет министрлігімен «Ұлттық қазына» деп жарияланды.