Кіріспе

1945 жылғы Жапония императорының радио хабарламасы – Жапония императоры Хирохитоның 1945 жылғы 15 тамызда жасаған радио хабарламасы. Ол жапон халқына Жапон үкіметінің Екінші дүниежүзілік соғыстың аясында жапон әскерінің шартсыз бағынуын талап ететін Потсдам декларациясын қабылдағанын жеткізді. 6 тамыздағы Хиросимаға жасалған бомбалау, 9 тамыздағы Совет Одағының соғыс жариялауы және Нагасакиге жасалған бомбалаудан кейін, Императордың сөзі 1945 жылғы 15 тамызда Жапония уақыты бойынша сағат 12-де таратылды және атом бомбаларын бағыну себебі ретінде атады. Бұл – жапон императорының қарапайым халыққа тікелей сөйлеген алғашқы рет (бірақ бұл фонограф жазбасы арқылы болды). Сөз классикалық жапон тілінде, формальды стильде айтылды, сондықтан көптеген жапондықтарға оның тілі түсініксіз болды. Хабарламада Жапонияның бағынуы туралы тікелей айтылмады, керісінше, үкіметке АҚШ, Ұлыбритания, Қытай және Совет Одағының «бірлескен декларациясын» қабылдау бұйрық берілді. Декларациямен таныс емес тыңдаушылардың арасында Жапония шын мәнінде бағынды ма деген шатасу туды. Радио хабарламасының нашар сапасы және формальды, сарай тілі осы шатасуды күшейтті.

Жазу

Баяндама тікелей эфирде емес, грампластинка жазбасынан қайта ойнатылды. 1945 жылғы 14 тамызда NHK хабарды жазу үшін Император сарайына дыбыс инженерлерін жіберді. Император үйі министрлігінің кеңсесіндегі бомбобетон қоршауында микрофондар орнатылды, император Хирохито сағат 23:25-тен 23:30-ға дейін жазба жасады. Алғашқы жазбада ол тым үнсіз сөйледі, инженерлердің кеңесімен қайта жазуға келісті. Екінші ретте оның дауысы тым жоғары болды, кейбір әріптер жіберіліп қалды. Дегенмен, екінші нұсқа ресми деп танылды, ал біріншісі резервтік жазба ретінде сақталды.

Эфир

Жапон императорлық әскерінің көптеген бөлімдері Хирохитоның соғысты аяқтайтынына көнбеді, оны арсыздық деп есептеді. 1945 жылдың 14 тамызында шамамен 1000 офицер мен әскер сарайға шабуыл жасап, жазбаны жоюға тырысты. Көтерілісшілер сарайдың жоспарымен шатасып, құжаттардың арасына жасырылған жазбаларды таба алмады. Екі фонографтың бірі "түпнұсқа", екіншісі "көшірме" деп белгіленген. Майор Кенжи Хатанака NHK станциясында хабар таратуды тоқтатуға әрекеттенді, бірақ Шығыс аймақтық армиясы оны тоқтатуға бұйырды. 1945 жылдың 15 тамызында таңертең барлық NHK станциялары императордың түскі сағат 12-де елге үндеу жасауын хабарлады. Көптеген адамдар осы оқиғаға арналған ресми киім киді. Дәл түскі сағат 12-де NHK хабаршысы елді "жоғары маңызды" хабарламаны тыңдау үшін тұруға шақырды. Ұлттық әнұран орындалды, содан кейін императордың сөзі жаңғырыды. Бұл жапон халқының алғаш рет Жапон императорының даусын естігені және императордың алғашқы радио үндеуі болды. Күтілетін жағдайды жеңілдету үшін, үндеу аяқталғаннан кейін радио хабаршысы императордың хабарламасы Жапонияның бас иесі екенін түсіндірді. Токиода тұратын француз журналисі Роберт Гийеннің айтуынша, хабарлама аяқталғаннан кейін көптеген жапондықтар бірнеше сағатқа үйлеріне немесе жұмыс орындарына қайтып, хабарламаның мағынасын тыныш ойлап, зерделеді. 2015 жылдың маусым айында хабарламаның цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы жарық көрді.

Мазмұны

"Сынып беру" сөзі тікелей айтылмаса да, император Сёва премьер-министр Кантаро Судзукиге және оның үкіметіне одақтастарға "Империя олардың ортақ декларациясының талаптарын қабылдайды" деп хабарлауды бұйырды, бұл Потсдам декларациясын қабылдауға тең келді. АҚШ-та Федералды коммуникация комиссиясы (FCC) хабарды тіркеді, ал оның толық мәтіні "The New York Times" газетінде жарияланды.

БАҚ-қа арналған хабарламалар

Кітапқа CD-дискі қосылған. Кітапқа CD-дискі қосылған.