Кіріспе

Leuchtenbergia кактустар туысы – Leuchtenbergia principis (агава кактусы немесе призма кактусы) бір ғана түрі бар кактустар туысы. Ол Мексиканың солтүстік-орталық аймағына (Сан-Луис-Потоси, Чиуауа) тән. Туыс, Люхтенберг герцогы және әуесқой ботаник Максимилиан Эуген Жозефтің (1817–1852) құрметіне аталған.

Сипаттама

Өсімдігі өте баяу өседі, жеке-жеке өседі, сирек көктеп шығады және 20-дан 70 см-ге дейін биіктікке жетеді, цилиндр пішіндес сабағы бар, ол жасымен бірге түбі жалаңаштанып, қабықты болады, сирек көктеп шығады және 20-дан 35 см-ге дейін (кейде 70 см-ге дейін) биіктікке жетеді. Тамырлары ірі және ет тәрізді, жапырақшалары шар немесе қысқа цилиндр пішіндес. 6–12 см ұзындығындағы ұзын, жұқа, сұрғылт-жасыл түсті түйіршіктері бар, ұштары қызғылт-қызыл дақтармен белгіленген. Түйіршіктердің үстінде қағаз тәрізді тікендер орналасқан, бұл өсімдікті агаваға ұқсатады; ескі, тамыр жақын орналасқан түйіршіктер құрғап, түсіп қалады. Шамамен төрт жылдан кейін, 5–6 см диаметріндегі сары, хош иісті, түтік пішіндес гүлдер түйіршіктердің ұштарында, сабаққа жақын орналасқан ареолалардың ішінде пайда болып, күндіз гүлдейді. Гүлдің перикарпиі қабықты. Жұмыртқа пішіндес немесе сопақша жемістер піскенде құрғақ болады. Жемісі тегіс, жасыл түсті, ұзындығы 3 см, ені 2 см. Оның ірі, түйіршікті тамыры бар. Олардың ішінде 2,4 мм ұзындығындағы және 2 мм диаметріндегі кең сопақша, қара немесе қоңыр тұқымдары бар.

Тарату

Leuchtenbergia principis Мексиканың Коахуила, Гуанахуато, Идальго, Нуэво-Леон, Сан-Луис-Потоси, Тамаулипас және Сакатекас штаттарында Чихуахуа шөлінің әкті тасты топырақтарында өседі.

Таксономия

Лейхтенбергия принципті алғаш рет 1848 жылы Уильям Джексон Хукер сипаттады. Ботаникалық атауы Люхтенбергтің 3-ші герцогы Максимилиан де Бохарнаидің құрметіне берілген. Уильям Джексон Хукер 1823 жылдан 1850 жылға дейін Санкт-Петербург ботаникалық бағының директоры болған Фридрих Эрнст Людвиг фон Фишерден *Leuchtenbergia principis* атауын алған болуы мүмкін. Ол *Ferocactus* туысына жақын және осы екі туыстың арасында гибридтер жасалған. *Leuchtenbergia principis* 1846 жылдан бері еуропалық коллекцияларда кездесетін болған. Хукердің сипаттамасынан кейін көп ұзамай, ол біраз уақыт бойы өсірілмеді және сирек кездесетін өсімдік саналды. Алайда, 20-шы ғасырдың басында *Leuchtenbergia principis* Еуропаға қайтадан кеңінен тарады. 1992 жылы *Leuchtenbergia principis* құрып кету қаупі төнген жабайы флора мен фауна түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенцияның I қосымшасына енгізілді.